Togo’ya \u00dclkenin kuzeyinden Gana s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndan giri\u015f yap\u0131yoruz. Afrika\u2019da \u00e7ok hareket olmayan kap\u0131lardan \u00fclkeye giri\u015f yaparsan\u0131z, g\u00fcmr\u00fck i\u015flemleri genelde baraka gibi yerlerde yap\u0131l\u0131r. Her \u015fey elle kayda ge\u00e7er, potansiyel problem hep vard\u0131r, \u00e7o\u011fu kez temel uluslararas\u0131 kurallar burada i\u015fleyemeyebilir. Neyse zorluk \u00e7\u0131kmad\u0131 geldik Togo\u2019ya. Buralara seyahat i\u00e7in mutlaka sar\u0131 humma a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rmal\u0131 ve resmi a\u015f\u0131 sertifikas\u0131 yan\u0131n\u0131zda olmal\u0131. Giri\u015fte ve \u00e7\u0131k\u0131\u015fta daima sorulur. Togo da kap\u0131da evraklar\u0131 doldurup vize almak gerekiyor ancak sa\u011flam bir rehber e\u015fli\u011finde iseniz b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 otele yerle\u015ftikten sonra da yapabilirsiniz. Sabah giri\u015f vizelerimiz geldi, ya\u015fas\u0131n.. Togo da program ba\u015fl\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
S\u0131n\u0131rlarda, \u00fclke giri\u015f i\u015flemleri yapt\u0131rmak i\u00e7in \u00f6nce g\u00fcmr\u00fck kap\u0131s\u0131n\u0131 bulmak gerekir, sonunda biraz dola\u015ft\u0131k soru\u015fturduk bulduk. Bu i\u015flemler pasaportu olan turistler i\u00e7in. Zaten kap\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015f falan yok, o y\u00f6rede oturanlar gelip ge\u00e7iyor. Yerel halk i\u00e7in s\u0131n\u0131r ba\u015fka \u00fclke falan b\u00f6yle bir kavram yok.<\/p>\n\n\n\n
Toplam 56.785 km2 y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 7.5 milyon n\u00fcfusu olan, yerel lisanda \u201csu\u201d ve \u201climan\u201d anlam\u0131na gelen, Afrika k\u0131tas\u0131n\u0131n ufak \u00fclkeleri aras\u0131nda yer alan Togo, g\u00fcneyinde Gine K\u00f6rfezi\u2019nde Atlas Okyanusu ile bulu\u015fur. Togo Afrika\u2019da k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fi ve konumu sebebiyle ziyaret edilecek \u00fclkeler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
1500 y\u0131llar\u0131nda Afrika\u2019da k\u00f6le sevkiyat\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca limanlardan biridir.1884 de Almanya\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgesi olmu\u015f, 1914 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz ve Frans\u0131zlar Togo da hakimiyet kurmu\u015f ve 1922 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan 2\/3 si Fransa\u2019ya 1\/3 \u0130ngiltere\u2019ye s\u00f6m\u00fcrge olarak tahsis edilmi\u015f, 1960 y\u0131l\u0131nda da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015ftir. Bu tarihten itibaren g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bir\u00e7ok darbe giri\u015fimleri, suikastlar, bombal\u0131 olaylar, ayaklanmalar olmu\u015f ve bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k halen devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Afrika\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131nda, Atlas Okyanusu\u2019nda k\u00fc\u00e7\u00fck sahili olan, Gana ile Benin aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f sanki cetvel ile \u00e7izilmi\u015f gibi, ince uzun bir \u00fclke. Afrika \u00fclkelerinde sahil kesiminden uzakla\u015f\u0131p i\u00e7 taraflara gidildik\u00e7e gelenekleri hen\u00fcz bozulmam\u0131\u015f kendi k\u00fclt\u00fcrlerini muhafaza eden kabileleri bulmak m\u00fcmk\u00fcn olur. Bu gezinin amac\u0131 da burada farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerdeki kabile ziyaretleri. <\/p>\n\n\n\n
Afrika da yolda birisi ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan\u0131z, konu\u015fma genelde, nas\u0131ls\u0131n, merhaba, naber falan gibi s\u00f6zler ile ba\u015flamaz. Deden nas\u0131l, baban nas\u0131l, anan nas\u0131l, halan as\u0131l gibi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ya\u015fayan s\u00fclalenin sa\u011fl\u0131k durumu ile ilgili sorular ile ba\u015flar, bu epey bir zaman al\u0131r. Zaten hi\u00e7bir \u015fey zaman ile ilgili de\u011fil. Birisinden bir \u015fey mi istediniz, muhtemelen biraz beklersiniz yani k\u0131saca burada \u201cAfrican time\u201d, Afrika zaman\u0131 ge\u00e7erli, bu da ucu a\u00e7\u0131k bir zaman dilimi. Para de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in bankaya giderseniz uzun bir zaman\u0131 g\u00f6ze almal\u0131s\u0131n\u0131z. S\u0131cak havan\u0131n etkisinden olacak ger\u00e7ekten yava\u015f ilerleyen bir hayat \u015fekli. <\/p>\n\n\n\n
\u00dclkenin kuzey b\u00f6lgesi M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n daha yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgeler. Sabah otelden ezan sesini rahatl\u0131kla duyabilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n
Togo da sekiz krall\u0131k b\u00f6lgesi yani a\u015firet \u015feklinde y\u00f6netilen b\u00f6lgeler. Kabile \u015fefleri kral olarak an\u0131l\u0131yor. Bassan b\u00f6lge Krall\u0131\u011f\u0131nda Badgeli demirci k\u00f6y\u00fcne gidiyoruz. 10. y\u00fczy\u0131ldan beri geleneksel olarak demir \u00fcreten ve bu i\u015fleri kutsal bir rit\u00fcel \u015feklinde yapan bir yer. K\u00f6y belli ki \u00e7ok zengin demir cevheri yataklar\u0131n\u0131n \u00fczerinde. Bu cevher topraktan sadece halen do\u011fum yapabilme kabiliyeti olan kad\u0131nlar taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor. Bu ta\u015f \u015feklinde cevherler, kendi yapt\u0131klar\u0131 son derece ilkel f\u0131r\u0131nlar da ergitip cevheri ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlar. Bu i\u015flemde de sadece yeti\u015fkin erkekler taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. Sonra bu madenlerden tar\u0131m aletleri, pala, b\u0131\u00e7ak gibi malzemeleri \u00fcretiliyor. Bu s\u00fcrecin tamam\u0131 kutsal olarak kabul ediliyor. Bug\u00fcn \u00fcretim \u015fekli giderek azalsa da devam eden bir gelenek var.<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6y\u00fc dola\u015f\u0131yoruz, davullu \u00e7\u0131ng\u0131rakl\u0131 m\u00fczik sesleri geliyor. Y\u00f6neldik sesin geldi\u011fi yere, k\u00f6y\u00fcn ortas\u0131nda ate\u015f etraf\u0131nda geleneksel k\u0131yafetler ile \u015fark\u0131 s\u00f6yleyen dans eden yerli halk. Tam geleneksel festival havas\u0131. Yar\u0131 \u00e7\u0131plak vaziyette, ba\u015flar\u0131nda, \u00fczerlerinde, ayaklar\u0131nda deriden yap\u0131lm\u0131\u015f ilgin\u00e7 k\u0131yafetler, ayaklarda bolca \u00e7\u0131ng\u0131raklardan yap\u0131lm\u0131\u015f halhallar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 ses, davullar\u0131n \u00e7ald\u0131klar\u0131 ritim ile birlikte ortadaki ate\u015fin etraf\u0131nda kendinden ge\u00e7mi\u015f vaziyette dans ederek d\u00f6nen yerliler. S\u00fcper, kendinden ge\u00e7mi\u015f vaziyetteyim. Her \u015feyi ile Afrika dans\u0131. Biz sonuna yeti\u015ftik ama bir saatten fazla s\u00fcrd\u00fc zaten yeter, hava da iyice kararmaya ba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Belli zamanlarda yap\u0131lan bu geleneksel kutlama. Hasat zaman\u0131, tarladan toplanan \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 tarlada atalar\u0131n ruhlar\u0131 i\u00e7in b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Bu dans \u00fcr\u00fcn\u00fcn bereketini kutlama ve atalar\u0131n ruhlar\u0131na \u015f\u00fckran dans\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Karanl\u0131k oldu, yolumuz uzun gece yolculu\u011fu, ne kadar g\u00fcvenli bilmiyoruz. Geceyi Kara \u015fehrinde ge\u00e7irece\u011fiz. <\/p>\n\n\n\n
**
\nKbieh kabilesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Pya k\u00f6y\u00fcne gidiyoruz. \u00c7ok eskilerden beri geleneksel olarak seramik kap kacak \u00fcretiyorlar. Her \u015fey y\u0131llar \u00f6ncesinden, eski usul ve y\u00f6ntem ile devam Asl\u0131nda ilgin\u00e7 bir yer. Buralarda her kabile farkl\u0131, giyini\u015fleri, surat yap\u0131lar\u0131, ya\u015fam bi\u00e7imleri gibi aralar\u0131nda ciddi ayr\u0131l\u0131klar var. B\u00f6lgeyi iyi bilen birisi, adam\u0131n surat\u0131na bak\u0131nca hangi kabileden oldu\u011funu rahat anlar. Epey sohbet ettik, dertlerini dinledik \u015fakala\u015ft\u0131k veda ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn \u00f6\u011flen geleneksel yemek; be\u00e7 tavuk, domates soslu palenta. Palenta buraya \u00f6zg\u00fc m\u0131s\u0131rdan yap\u0131lan p\u00fcre gibi bir \u015fey, genelde en \u00e7ok yenilen. Y\u00fcz y\u0131l yemesem akl\u0131ma gelmez..<\/p>\n\n\n\n
Atakora da\u011flar\u0131n\u0131n yama\u00e7lar\u0131nda ya\u015fayan Tamberna kabilesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6ye gidiyoruz. 13. y\u00fczy\u0131llarda Afrika\u2019n\u0131n bir\u00e7ok yerinde insanlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman yapmak i\u00e7in bask\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6zellikle k\u0131rsal kesimdeki halk bask\u0131lara dayanamay\u0131p g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015flar. Mali\u2019den ka\u00e7\u0131p buraya gelen Taberna kabilesi, burada kendi geleneklerine uygun kale \u015feklinde evler yaparak ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Wodoo inanc\u0131na g\u00f6re k\u00f6t\u00fc ruhlardan korunmak gerekir, bunun i\u00e7in k\u00f6y\u00fcn giri\u015finde ve evlerin \u00f6n\u00fcnde k\u00f6t\u00fc ruhlar i\u00e7in totemler var. Bunlar farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte ve \u015fekilde, \u00fczerlerinde semboller olan topraktan yap\u0131lm\u0131\u015f koni \u015feklinde i\u015faretler. Evler iki katl\u0131, i\u00e7eri girince i\u00e7 tarafta kurutulmu\u015f hayvan kafalar\u0131 ve postlar\u0131 var, bunlarda hem k\u00f6t\u00fc ruhlardan korunma hem de yabanc\u0131lar gelirse korkmas\u0131 i\u00e7in. \u00dcst tarafa k\u00fc\u00e7\u00fck dar bir aradan ge\u00e7erek \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yor. \u00dcstte teras gibi bir yer, zay\u0131f bir insan\u0131n s\u00fcr\u00fcnerek girebilece\u011fi kadar k\u00fc\u00e7\u00fck giri\u015fi olan odalar veya koni \u015feklinde sazdan yap\u0131lm\u0131\u015f kul\u00fcbelerin tepesinden merdivenle \u00e7\u0131karak i\u00e7eri girdikleri birka\u00e7 metre kare boyutunda yerler. Buralar gece yatt\u0131klar\u0131 yerler. Her g\u00fcn sabah ak\u015fam yatmak i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131nak gibi bu yerlere girip \u00e7\u0131k\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n
Buralarda kurallar a\u011f\u0131r ve ac\u0131mas\u0131z. Yeti\u015fkin olan her gen\u00e7 k\u0131z, belli bir rit\u00fcel t\u00f6ren sonras\u0131nda \u00e7\u0131plak vaziyette ormana yaln\u0131z olarak b\u0131rak\u0131l\u0131r. Birka\u00e7 hafta ormanda kendini koruyabilmeli ve karn\u0131n\u0131 doyurabilmeli. Bu s\u00fcreci ba\u015far\u0131 ile tamamlay\u0131p geri d\u00f6nebilirse k\u00f6y\u00fcn bireyi haline gelebilir ve evlenebilir. Bu, kad\u0131n\u0131n evlilik s\u00fcrecinde her t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011fu kar\u015f\u0131 koyabilece\u011fi ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 korkusuzca yeti\u015ftirebilece\u011fi e\u011fitim gibi kabul edilebilir. Orman\u0131n zorlu ya\u015fam\u0131ndan geri gelebilirse gene rit\u00fcelik bir t\u00f6ren ile ba\u015f\u0131na \u00fczerinde antilop boynuzlar\u0131 olan ba\u015fl\u0131k tak\u0131l\u0131yor.
\nKad\u0131n\u0131n, kabilenin bireyi oldu\u011fu ve evlenebilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. <\/p>\n\n\n\n
Erkeklerin i\u015fi daha zor. Her t\u00fcrl\u00fc ac\u0131ya katlanmay\u0131 \u00f6\u011frenmeli ve dayan\u0131kl\u0131 olmal\u0131. Bunun i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerine ac\u0131 verebilecek k\u0131rba\u00e7lamalar, b\u0131\u00e7aklar ile v\u00fccutlar\u0131na ve y\u00fczlerine derin kesikler yapmak gibi\u2026bunlar\u0131n hepsi belli rit\u00fcelik t\u00f6renlerde yap\u0131l\u0131yor. Erkek bu s\u00fcre\u00e7te ba\u011f\u0131rmamal\u0131, a\u011flamamal\u0131, g\u00f6z\u00fcnden ya\u015f gelmemeli hi\u00e7bir \u015fekilde ac\u0131y\u0131 hissetti\u011fini belli etmemeli. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra erkek birey olarak kabul edilir ve evlenebilir. Bunun sonucu olarak da ba\u015f\u0131na bizon derisinden \u015fapka giyme hakk\u0131n\u0131 kazan\u0131r. \u0130\u015fte buralarda kad\u0131n olmak erkek olmak b\u00f6yle bir \u015fey. Buras\u0131 bu geleneklerini halen devam ettirdikleri i\u00e7in Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 listesine al\u0131nm\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 b\u00f6lge s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde Koatame k\u00f6y\u00fcnde ba\u015fka bir Tamberma kabilesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yere gidiyoruz. <\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131nlar meydanda, s\u00f6yledikleri \u015fark\u0131lar ile sert hareketlerle dans ediyorlar. Belli ki danslarda bile dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve m\u00fccadele ifadeleri. Bir s\u00fcre sonra erkekler belirdi ortal\u0131k yerde, ellerinde u\u00e7lar\u0131nda k\u0131rba\u00e7 olan kal\u0131n sopalar. \u00d6nce h\u0131zlanan ritim e\u015fli\u011finde danslar, kad\u0131nlar yava\u015f yava\u015f geri \u00e7ekilmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 anda k\u0131yamet koptu. Erkekler birbirlerine ac\u0131mas\u0131zca vuruyorlar nereye denk gelirse, yaralamak i\u00e7in ustaca d\u00f6v\u00fc\u015f. Arada bir kad\u0131nlar tekrar dansa ba\u015fl\u0131yor belli ki d\u00f6v\u00fc\u015f\u00e7\u00fclere nefes ald\u0131rmak i\u00e7in. Erkekler tekrar kafa g\u00f6z, ayak, bacak denk gelen yerlerden ciddi sesler geliyor. Ger\u00e7ekten yalandan de\u011fil adamlar \u00f6l\u00fcm\u00fcne vuruyorlar birbirlerine. Kollar\u0131nda v\u00fccutlar\u0131nda kanlar g\u00f6z\u00fckmeye ba\u015flad\u0131. Hi\u00e7biri ac\u0131 \u00e7ekti\u011fini belli etmiyor belki de ger\u00e7ekten hissetmiyorlar. Bir s\u00fcre sonra kad\u0131nlar\u0131n gene ortal\u0131k yerde dans etmeye ba\u015flamas\u0131yla durum sakinle\u015fti. Bu bizim i\u00e7in yap\u0131lan bir g\u00f6steri, ger\u00e7ek erkekli\u011fe ge\u00e7me t\u00f6renlerinde bu daha ac\u0131mas\u0131z ve uzun s\u00fcr\u00fcyor, Kimsenin b\u00f6yle bir gelenekten \u015fikayeti yok ki y\u00fczy\u0131llardan beri ayn\u0131 \u015fekilde devam ediyor. Burada da kad\u0131nlar\u0131n kafalar\u0131nda boynuzlu \u015fapkalar.
\nBoynuzlu \u015fapka sat\u0131n almak istedik, \u00f6yle haz\u0131r vitrin usul\u00fc olmuyor, ihtiya\u00e7 halinde yap\u0131l\u0131yor. Ortalarda bir tane var g\u00f6sterdikleri, \u015fefin kendi k\u0131z\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00f6ren ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ym\u0131\u015f. Yak\u0131nda k\u0131z\u0131n\u0131, kendi eli ile birka\u00e7 haftal\u0131\u011f\u0131na yaln\u0131z ba\u015f\u0131na ormana yollayacak ve d\u00f6n\u00fc\u015fte k\u0131z\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na gurur ile takacak. B\u00f6yle de bir durum. B\u00f6yle durumlar..<\/p>\n\n\n\n
Bol foto\u011fraf ve kabileyi kendi haline b\u0131rak\u0131yoruz. <\/p>\n\n\n\n
Buras\u0131 Afrika, \u00f6zellikle k\u0131rsal kesimlerde hala kendi gelenek ve inan\u00e7lar\u0131 ile ya\u015fayan y\u00fczlerce kabile ve bunlar\u0131n kendi koyduklar\u0131 kurallar ile s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hayatlar\u0131. B\u00f6yle bir yerde tabi ki \u00f6m\u00fcr ortalamas\u0131 50 ya\u015f civar\u0131. Buralarda beslenme \u015fekli, genelde \u00e7ocuklar\u0131n bulduklar\u0131 plastik kap i\u00e7inden elleri ile yedikleri dar\u0131dan yap\u0131lan lapa gibi bir \u015fey.. Su ve temizlik konusu genelde g\u00fcndemde de\u011fil gibi. \u00c7ocuklar\u0131n beslenme bozuklu\u011fu nedeni ile neredeyse hepsinin karn\u0131 \u015fi\u015fmi\u015f vaziyette. E\u011fitim \u00e7ok g\u00fcndemde olmayan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de olmayan bir konu, belki \u00e7ook uzun y\u0131llar sonra. Buralarda ula\u015f\u0131m zordan \u00f6te, yan\u0131n\u0131zda b\u00f6lgeyi ve kabile geleneklerini bilen birisi yoksa gelemezsiniz. Kabilelerin baz\u0131lar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131 ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Afrika \u00fclkelerinin \u00e7o\u011fu ge\u00e7mi\u015f kolonyal d\u00f6nemin izlerini ta\u015f\u0131yorlar. S\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminden kalan ac\u0131lar ile al\u0131\u015fkanl\u0131klar birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Konu\u015fma f\u0131rsat\u0131 buldu\u011fumuz insanlar nereli oldu\u011fumuzu ve ge\u00e7mi\u015fte hangi \u00fclkenin s\u00f6m\u00fcrgesi oldu\u011fumuzu sorduklar\u0131nda, s\u00f6m\u00fcrge ge\u00e7mi\u015finiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyince anlama zorlu\u011fu \u00e7ekiyorlar. Asl\u0131nda T\u00fcrkiye diye bir \u00fclkenin varl\u0131\u011f\u0131ndan da \u00e7ok haberleri yok. Togo da s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin etkisiyle \u00fclke genelinde resmi lisan Frans\u0131zca ayr\u0131ca bir\u00e7ok yerde farkl\u0131 yerel lisanlarda resmi olarak kullan\u0131lmakta. <\/p>\n\n\n\n
Di\u011fer bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin aksine yerel dinler %41 oran\u0131nda daha yayg\u0131n. Di\u011ferleri ise H\u0131ristiyan %30, M\u00fcsl\u00fcman %29. <\/p>\n\n\n\n
Wodooizm \u00f6zellikle bat\u0131 Afrika da en yayg\u0131n inan\u00e7. Bat\u0131 Afrika k\u00f6kenli ruh\u00e7u-animist birinan\u00e7 \u015fekli. Wodoo (Vudu) inanc\u0131na mensup ki\u015filerin herhangi bir lideri, peygamber stat\u00fcs\u00fcnde takip ettikleri ki\u015filer ve yaz\u0131l\u0131 bir kutsal kitaplar\u0131 yok. Wodoo kelimesi at\u0131 Afrika dilinden gelir ve “manev\u00ee varl\u0131k” anlam\u0131na gelir. Ba\u015fkalar\u0131na \u015fifa verme ve iyilik yapmaya odaklanan, bir inan\u00e7 \u015fekli. Afrikal\u0131 k\u00f6lelerin zorlu \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na ayak uydurmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Wodooizm, Amenizm i\u00e7erikli bir inan\u00e7. \u0130nsanlar \u00f6l\u00fcnce ruhlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr kalmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde di\u011fer ruhlar ile bulu\u015fmas\u0131 gerekir. Cenaze, mezarl\u0131\u011fa topra\u011fa g\u00f6m\u00fclene kadar dans ve m\u00fczik e\u015fli\u011finde g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, ruhu g\u00fczelliklerle yolcu etmek anlam\u0131d\u0131r. Ruhun bedenden ayr\u0131l\u0131p g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde di\u011fer ruhlar ile bulu\u015fmas\u0131 esas m\u00fczikli dansl\u0131 bir t\u00f6ren ile kutlan\u0131r. Esas cenaze t\u00f6reni budur. Akraba, yak\u0131n dostlar, kom\u015fular kalabal\u0131k olmas\u0131 t\u00f6reni daha g\u00f6rkemli yapar. Dilekler, dualar, bu konuda yetkin ki\u015filer taraf\u0131ndan veya feti\u015f denilen totem gibi y\u00f6reye g\u00f6re \u015fekillenmi\u015f objeler \u00fczerinden yap\u0131l\u0131r. Baz\u0131 haller de dile\u011fi kuvvetlendirmek i\u00e7in adaklar adanabilir. Hayatta iken k\u00f6t\u00fcl\u00fckler yapt\u0131\u011f\u0131 veya g\u00fcnahkar oldu\u011fu i\u00e7in ruhu g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne ula\u015famayan veya di\u011fer ruhlar ile bulu\u015famamas\u0131 durumlar\u0131nda ve k\u00f6t\u00fc ruhlardan korunmak i\u00e7in evlerin \u00f6n\u00fcne i\u00e7ine \u00f6zel feti\u015fler kullan\u0131l\u0131r. Hatta insanlar \u00fczerlerine baz\u0131 objeler asar k\u00f6t\u00fcl\u00fcklere kar\u015f\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda bu gelenek, pagan inan\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011funda vard\u0131r. Bizimde ge\u00e7mi\u015f \u015eaman k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden gelen ve halen de k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden korunmak i\u00e7in evlerde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z, deve dikeni, nazar boncu\u011fu, at nal\u0131, gibi objeler de bir nevi feti\u015ftir. Boyna as\u0131lan muska gibi, k\u00f6t\u00fclere kar\u015f\u0131 her yolu denemek laz\u0131m\u2026inand\u0131\u011f\u0131n \u015fey do\u011frundur..<\/p>\n\n\n\n
Co\u011frafi ko\u015fullar, iklim ve ekonomik \u015fartlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda sa\u011fl\u0131k ile ilgili sorunlarda tek ula\u015f\u0131labilecek merci \u015fifa da\u011f\u0131tan b\u00fcy\u00fcc\u00fcler de g\u00f6z\u00fckmekte. Bunlar da kendi gelenek ve y\u00f6ntemleri ile hastaya yard\u0131m etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u015eifa vermek \u00fczere feti\u015f y\u00f6ntemlerine yani totem veya baz\u0131 i\u015faret ve objelerin g\u00fcc\u00fcne inan\u0131l\u0131r. Bu \u015fifalanma s\u00fcrecinde, otlar, kurutulmu\u015f hayvan kafataslar\u0131, uzuvlar\u0131, di\u011fer baz\u0131 do\u011fadan tedarik edilen malzemeler dualar e\u015fli\u011finde hastay\u0131 iyile\u015ftirme s\u00fcrecin de kullan\u0131l\u0131r. Hasta iyi olursa b\u00fcy\u00fc sonucu, olmaz ise zaten yapacak bir \u015fey yoktu! \u015eartlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 imkanlar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6zel merasimler, t\u00f6renler e\u015fli\u011finde yap\u0131l\u0131r. Baz\u0131lar\u0131nda oldu\u011fu inan\u0131lan bu etkileme g\u00fcc\u00fc \u201ckara b\u00fcy\u00fc\u201d diye k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde kullanmak isteyenler de olabilir. Etki g\u00fcc\u00fc ise sizin inanc\u0131n\u0131z ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Wodooizm de de di\u011fer din ve inan\u00e7lar gibi sistemi ayakta tutabilmek devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in anla\u015f\u0131lmaz ve karma\u015f\u0131k de\u011ferleri vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131 Afrika \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 k\u00f6le sevkiyat\u0131 ile Brezilya, Haiti, Karayipler, Dominik Cumhuriyeti, K\u00fcba ve Kolombiya ile ABD\u2019nin Louisiana eyaletine giden k\u00f6leler bu inanc\u0131 buralara da ta\u015f\u0131m\u0131\u015flar. Hem Voodoo inanc\u0131 ta\u015f\u0131yan hem de H\u0131ristiyan olan \u00e7ok insan var. T\u00f6renler esnas\u0131nda do\u011fa\u00e7lama olarak yap\u0131lan m\u00fczik, caz gibi baz\u0131 m\u00fczik tarzlar\u0131na da ilham olmu\u015ftur. Voodoo\u2019da t\u00fcm ayinler, t\u00f6renler, danslar evrenin ve d\u00fczenin koruyucusu Iwa i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor. Ona g\u00fc\u00e7 vermek i\u00e7in hayvanlar kurban ediliyor, onunla bu \u015fekilde ileti\u015fime ge\u00e7iliyor. Bez bebeklere i\u011fne bat\u0131r\u0131l\u0131p k\u00f6t\u00fc b\u00fcy\u00fc yapmak asl\u0131nda Voodoo\u2019yu temsil etmiyor. Bunlar, bat\u0131n\u0131n uydurmas\u0131. D\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k 30-40 milyon Voodoo inan\u00e7l\u0131 insan oldu\u011fu tahmin ediliyor.<\/p>\n\n\n\n
Togo ekonomisi temelde tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k \u00fczerinedir. En \u00f6nemli ihra\u00e7 \u00fcr\u00fcnleri, pamuk, kahve ve kakaodur. \u00dclkede tekstil ve ayakkab\u0131 sanayi de geli\u015fmi\u015ftir. Ticaretinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, Fransa, Almanya ve Hollanda\u2019ya, yani ge\u00e7mi\u015fte s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkeleredir. <\/p>\n\n\n\n
Sevgilerimle<\/p>\n\n\n\n
Hayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131
\nMart 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Togo’ya \u00dclkenin kuzeyinden Gana s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndan giri\u015f yap\u0131yoruz. Afrika\u2019da \u00e7ok hareket olmayan kap\u0131lardan \u00fclkeye giri\u015f yaparsan\u0131z, g\u00fcmr\u00fck i\u015flemleri genelde baraka gibi yerlerde yap\u0131l\u0131r. Her \u015fey elle kayda ge\u00e7er, potansiyel problem hep vard\u0131r, \u00e7o\u011fu kez temel uluslararas\u0131 kurallar burada i\u015fleyemeyebilir. Neyse zorluk \u00e7\u0131kmad\u0131 geldik Togo\u2019ya. Buralara seyahat i\u00e7in mutlaka sar\u0131 humma a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rmal\u0131 ve resmi a\u015f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11816,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-11853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n