Daha \u00f6nce bir \u00e7ok defa \u00c7in’in farkl\u0131 b\u00f6lgelerine gerek i\u015f gerekse gezi ama\u00e7l\u0131 gitmi\u015ftim. Gezimiz, \u00c7in’in do\u011fu b\u00f6lgesi Pasifik sahilinde Yangtze Nehri deltas\u0131nda olan Sanghay’dan ba\u015fl\u0131yor. Shanghay, ge\u00e7mi\u015fte k\u00fc\u00e7\u00fck bir bal\u0131k\u00e7\u0131 kasabas\u0131 olarak kurulan bug\u00fcn 25 milyon n\u00fcfusu ile \u00c7in’in en kalabal\u0131k, k\u00fclt\u00fcr, ticaret ve ekonominin merkezi olan bir liman \u015fehri.<\/p>\n
Aksam \u00fczeri \u015fehre gelince, bunca yol geldik, para verdik g\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirelim diye Huangpu nehrinin k\u0131y\u0131s\u0131nda Bund b\u00f6lgesine geldik. Huangpu nehri, \u015fehrin ortas\u0131ndan ge\u00e7iyor ve sahilleri de buran\u0131n en g\u00fczel ve k\u0131ymetli yerlerinden. Her taraf \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l. Y\u00fcksek binalar\u0131n hepsi ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f, harika bir g\u00f6rsellik. Beklesek farkl\u0131 g\u00f6steriler olacakm\u0131\u015f ama yorgunluk bast\u0131rd\u0131. Para verdik diye can\u0131m\u0131z\u0131 da zorlamayal\u0131m…<\/p>\n
**<\/p>\n
Kahvalt\u0131 sonras\u0131 \u015fehrimizi tan\u0131yal\u0131m turu. Geziyi planlarken \u00f6zellikle cumartesi ve pazar g\u00fcnleri burada olmay\u0131 tercih ettik, \u00e7\u00fcnk\u00fc hafta sonu trafik di\u011fer g\u00fcnlere g\u00f6re daha rahat gibi. Her b\u00fcy\u00fck \u015fehir de oldu\u011fu gibi trafik burada da b\u00fcy\u00fck sorun. Televizyon kulesine \u00e7\u0131k\u0131yoruz, 274 metre y\u00fckseklikten 360 derece \u00e7evreyi izleyebiliyorsunuz. Shanghay, 20 y\u0131l \u00f6nce b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 bo\u015f alan ve batakl\u0131k olan bir yermi\u015f. \u015eehir yap\u0131lan naz\u0131m plan\u0131na uygun olarak geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f ancak b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 kontrol edilemeyince i\u015fin boku \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Son on y\u0131l da gayrimenkul fiyatlar\u0131 100 kat\u0131ndan fazla artm\u0131\u015f. B\u00fcy\u00fck f\u0131rsatm\u0131\u015f, ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f\u0131z. Bir daire alsayd\u0131k \u015fimdi k\u00f6\u015feyi d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fck.<\/p>\n
Kulenin alt\u0131nda kocaman bir salonda \u015fehrin \u00f6l\u00e7ekli maketi var. B\u00fct\u00fcn detaylar \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, gece ayd\u0131nlatmalar\u0131 falan ger\u00e7ekten g\u00fczel. Ard\u0131ndan hemen yan tarafta ba\u015fka bir binada \u015fehir m\u00fczesi. Buran\u0131n b\u00fct\u00fcn ge\u00e7mi\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131 her \u015feyi ile anlatan \u00e7ok g\u00fczel m\u00fcze. D\u00fcnyada hangi ta\u015f\u0131 kald\u0131rsan\u0131z alt\u0131ndan \u0130ngilizler \u00e7\u0131kar. 1700 lu y\u0131llarda buraya \u00f6nce ticaret i\u00e7in gelmi\u015fler, bakm\u0131\u015flar ki burada ekmek \u00e7ok ba\u015flam\u0131\u015flar yerle\u015fmeye. \u00d6nce kendi b\u00f6lgelerini kurmu\u015flar, sonralar\u0131 buran\u0131n y\u00f6netiminde tam kontrol. Yani \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 bir su\u00e7 islerseniz, sizi onlar yarg\u0131lay\u0131p cezaland\u0131r\u0131yor. B\u00f6lgede b\u00fct\u00fcn sosyal yasam onlara endeksli, her \u015feyin ba\u015f\u0131 onlar. Ya\u015fam kurallar\u0131, ticaret, para siyaset \u0130ngilizlerin hakimiyetinde olmu\u015f. \u015eehrin ba\u015fka bir yerini de Frans\u0131zlar kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015f. Bunlar\u0131n hepsi bu m\u00fczede anlat\u0131lm\u0131\u015f. Sonra Mao gelmi\u015f bunlar\u0131n can\u0131na okumu\u015f sistemi toparlam\u0131\u015f ama kal\u0131nt\u0131lar halen var. D\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nde gelen emperyalist \u00fclkesi \u0130ngiltere, Amerika bunlardan \u00f6\u011frenmi\u015f sonra da bunlar\u0131 ge\u00e7mi\u015f. Neyse fazla politika yapmak istemiyorum ama duram\u0131yorum. T\u00fcrkiye dahil b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 s\u00f6m\u00fcrm\u00fc\u015fler hala doymuyor peze\u2026ler.<\/p>\n
Yu Botanic Garden, zengin soylu bir ailenin yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u015fehrin ortas\u0131nda, kalabal\u0131k ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcden uzak sakin ve huzurlu bir yer olsun, gelece\u011fe g\u00fczel \u015feyler b\u0131rakal\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f saray ve harika bitkilerin oldu\u011fu muazzam bir bah\u00e7e. Ailenin her ferdi burada, bir\u00e7ok bilimsel konuda \u00e7ok ciddi e\u011fitimler alm\u0131\u015flar. Gerek fen, bilim, sosyal davran\u0131\u015f, adap, edep gerekse felsefi konularda e\u011fitilmi\u015fler. Yani ger\u00e7ek soylu olmak, bilgili olmak erdemli olmak ile ba\u015fl\u0131yor. Benim babam zengin her \u015feyi yapar\u0131m diyen, \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131k ve terbiyesizli\u011fi \u2018hiper aktiflik\u2019 ,edepsizli\u011fi ve terbiyesizli\u011fi de \u2018\u00f6zg\u00fcven\u2019 zanneden anne-babalar\u0131n yeti\u015ftirdikleri \u00e7ocuklardan olmuyor. Derler ya, \u2018zenginlik ba\u011f\u0131r\u0131r, servet f\u0131s\u0131ldar\u2019 diye.<\/p>\n
Hafif bir kahve molas\u0131 sonras\u0131 buran\u0131n en bilinen neredeyse b\u00fct\u00fcn markalar\u0131n oldu\u011fu Nanjing caddesine geldik. Buras\u0131 \u00c7in mi Amerika m\u0131 anlamak zor. Paras\u0131 olana her \u015fey var. Hani \u00c7inlileri ufak tefek k\u0131sa boylu biliriz ya, yeni nesil art\u0131k \u00f6yle de\u011fil boy ortalamas\u0131 ciddi uzanm\u0131\u015f. Minimum hasar ile bu \u00e7\u0131lg\u0131n al\u0131\u015fveri\u015f caddesinden kurtulduk. H\u0131zl\u0131 bir aksam yeme\u011fi sonra g\u00fczel bir akrobasi g\u00f6sterisi. Bu g\u00fcn tamd\u0131r.<\/p>\n
**<\/p>\n
Suzhou’ya gidiyoruz. Buras\u0131 Sanghay’a yakla\u015f\u0131k 100 km mesafede ipek\u00e7ili\u011fin \u00f6nemli merkezlerinden. Shanghay’\u0131n arka bah\u00e7esi gibi. Peki, \u00c7in ipe\u011fi neden me\u015fhurdur bilir misiniz? Burada yeti\u015fen dut a\u011fa\u00e7lar\u0131 meyve vermezler, sadece yaprakl\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olunca yapraklar\u0131 daha kal\u0131n ve daha protein y\u00fckl\u00fc oluyor. \u0130pek b\u00f6ce\u011fi de tek g\u0131das\u0131 olan bu dut yapraklar\u0131n\u0131 yiyince biraz daha iri oluyor yapt\u0131\u011f\u0131 ipek daha sa\u011flam ve kaliteli oluyor. Yani hayvan besili olunca iyi mal \u00fcretiyor, keramet dut a\u011fac\u0131n\u0131n cinsinde. Geldik bir ipek \u00fcretim merkezine. Fabrika, \u00f6ncelikle dut a\u011fac\u0131 yeti\u015ftiriyor sonrada hayvanlar\u0131 bunlar ile besleyip ipek \u00fcretiyorlar. Baz\u0131 ipek b\u00f6ce\u011fi kozalar\u0131n\u0131n i\u00e7inde iki tana larva olu\u015fuyor, yani koza \u00f6rerken i\u00e7inde ikiz kurtcuk. Bunlar\u0131n ipeklerinin sa\u011f\u0131lmas\u0131 zor oldu\u011fu i\u00e7in bunlardan yorgan yast\u0131k gibi \u015feyler \u00fcretiliyor. Di\u011ferleri daha k\u0131ymetli. \u0130pek\u00e7ilik burada ciddi bir sekt\u00f6r ve Shouzhounun geli\u015fmesindeki \u00f6nemli sebeplerden biri. Di\u011fer \u00f6nemli bir konu da, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck botanik bah\u00e7eleri. Gitti\u011fimiz yer, alt\u0131 d\u00f6n\u00fcm \u00fczerinde muhte\u015fem bir yer. Bir\u00e7ok farkl\u0131 bitkiler, ge\u00e7mi\u015fi anlatan k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fczeler var. \u00c7in de bu anlamda bah\u00e7elerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n temel mant\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n \u015fehrin kalabal\u0131k ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcnden ka\u00e7\u0131p buraya gelip sakinlik huzuru ya\u015famas\u0131. Orta tempolu bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ile ziyaret bir ka\u00e7 saatten fazla zaman al\u0131yor. Suzhou bah\u00e7eleri geni\u015f alanlara kurulmu\u015f \u00f6zg\u00fcn yerler. \u0130\u015fte bu \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 Suzhou Bah\u00e7eleri Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 listesindedir.<\/p>\n
Suzhou Venedik gibi bir kanal \u015fehri. \u015eehrin eski b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ula\u015f\u0131m halen kanallarda tekneler ile yap\u0131l\u0131yor. Tekne ile kanal turuna \u00e7\u0131k\u0131yoruz,. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok yerinde ki kanal \u015fehirleri hepsi farkl\u0131 karakter de ve bi\u00e7imdedir. \u00c7ok keyifli, k\u00f6pr\u00fcler kanaldan sokaklar, \u00e7ok g\u00fczel. Buran\u0131n di\u011fer kanal \u015fehirlerinden \u00f6nemli fark\u0131, bir\u00e7ok kanal\u0131n sonradan ula\u015f\u0131m ve sulama ama\u00e7l\u0131 olarak yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131. \u00c7in’de, \u00f6nemli yap\u0131tlar aras\u0131nda \u00c7in seddi gibi sonradan yap\u0131lan su kanallar\u0131 da vard\u0131r. Ayn\u0131 B\u00f6lgede \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck ana nehir var, bunlar\u0131 farkl\u0131 yerlerden birbirlerine geni\u015flikleri 5 ila 50 metre aras\u0131nda kanallar in\u015fa ederek ba\u011flam\u0131\u015flar. Toplam 1.800 km civar\u0131nda sonradan yap\u0131lan su kanallar\u0131 hem nehirlerin debisini ayarl\u0131yor hem de sulama ve ula\u015f\u0131m ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015ften itibaren b\u00fct\u00fcn hanedan ve imparatorlar da bu projeyi hep desteklemi\u015f devam ettirmi\u015fler. \u0130\u015fte bu kanallar bu g\u00fcn Unesco D\u00fcnya Mirasi listesinde. Eski \u015fehri dola\u015f\u0131yoruz, otantik hal muhafaza edilmi\u015f, dar sokaklar, farkl\u0131 mimarisi ile \u00f6zg\u00fcn bir yer. Buraya do\u011funun Venedik\u2019i denmesi de bu y\u00fczden. \u00c7in de bu b\u00f6lgeye gelip buraya gelmemek b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015f olurmu\u015f. Aksam\u0131 ettik gene.<\/p>\n
**<\/p>\n
Sabah, Shanghay m\u00fczesine gidiyoruz, d\u00f6rt katl\u0131 12 galeriden olu\u015fuyor. Her yeri gezmek \u00e7ok zor, tercihimizi bronz galerilerinden ba\u015flayarak kullan\u0131yoruz. Yan\u0131n\u0131zda anlatan bir rehber olunca konular \u00e7ok daha anla\u015f\u0131l\u0131r oluyor. Ger\u00e7ekten \u00e7ok de\u011ferli eserler var. Binlerce y\u0131ll\u0131k hikayeler gelenekler, efsaneler.. \u00c7in d\u00fcnyadaki en eski uygarl\u0131k. 5000 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi var. \u0130mparator Chin taraf\u0131ndan kurulmu\u015f ve zaman i\u00e7erisinde Ming, \u00c7ing, Yong, Yunan gibi hanedanl\u0131klar ile y\u00f6netilmi\u015fler. Bu s\u00fcre i\u00e7inde kendi i\u00e7lerinde sava\u015flar olmu\u015f, ancak \u00e7evrede b\u00fcy\u00fck tehdit olabilecek \u00fclkeler olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u0131n\u0131r sava\u015flar\u0131 olmam\u0131\u015f, par\u00e7alanmadan k\u00fclt\u00fcr ve geleneklerini bu g\u00fcne kadar ta\u015f\u0131m\u0131\u015flar. Bu anlamda ikinci olarak M\u0131s\u0131r ve Persler de binlerce y\u0131ll\u0131k devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u00fclkeler. Bilinmez ama sonuna m\u0131 geldiler acaba! Neyse, m\u00fczede \u00f6yle bronz par\u00e7alar g\u00f6rd\u00fck ki, bu g\u00fcn bile nas\u0131l bir teknik ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130kinci olarak seramik ve porselen b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeyiz. \u0130\u015flemeler, renkler, desenler \u00e7ok g\u00fczel. \u00c7in porselen ve seramiklerinin temeli de binlerce y\u0131l eskiye dayan\u0131yor. Me\u015fhur olduklar\u0131 kadar varm\u0131\u015f. Neredeyse yar\u0131m g\u00fcne yak\u0131n zaman harcad\u0131k iki galeri i\u00e7in. Buras\u0131 \u00e7ok zaman ister. Son olarak misafir m\u00fcze olarak gelen Rusya Kremlin m\u00fczesinden gelen par\u00e7alar\u0131n oldu\u011fu galerideyiz. H\u0131zl\u0131 bir tur, vakit tamam.<\/p>\n
Valizleri kolayl\u0131k olsun diye arabayla Hangzhou yollad\u0131k biz h\u0131zl\u0131 tren ile gidiyoruz. \u00c7in de h\u0131zl\u0131 tren projesi giderek yayg\u0131nla\u015f\u0131yor, her y\u0131l d\u00f6\u015fenen binlerce km. raylar ile neredeyse \u00fclkenin her yerine gidebilirsiniz. Toplamda 17,000 km. h\u0131zl\u0131 tren a\u011f\u0131 var, bu d\u00fcnyada ki toplam h\u0131zl\u0131 tren a\u011f\u0131n\u0131n % 80. H\u0131zl\u0131 tren derken ortalama 300 km. ile giderken hi\u00e7bir \u015fey hissetmedi\u011finiz konfordan bahsediyorum. Rahat, hafif uyuklamal\u0131 bir yolculuktan sonra geldik. \u00d6n\u00fcm\u00fcze ilk \u00e7\u0131kan yerde bir rahatlama masaj\u0131, oh be hayat daha da g\u00fczelle\u015fti. Ak\u015fam Zhang Yimou’un m\u00fczikal g\u00f6sterisine gidiyoruz. Zhang Yimou, m\u00fczikal ve g\u00f6steriler konusunda d\u00fcnyada en bilinen sanat\u00e7\u0131 ve \u00e7ok \u00f6d\u00fcll\u00fc y\u00f6netmenlerden biri. Daha \u00f6ncede bir ka\u00e7 defa farkl\u0131 yerlerde eserlerini izleme \u015fans\u0131m olmu\u015ftu. Genelde a\u00e7\u0131k havada do\u011fay\u0131 sahne olarak kullan\u0131yor ve y\u00fczlerce oyuncunun rol ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fczikal eserler. Burada da b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir l\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc sahne olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f, y\u00fczlerce oyuncu su seviyesinin bir ka\u00e7 santim alt\u0131ndaki platformun \u00fczerinde g\u00f6steri yap\u0131yorlar. Bu arada tekneler y\u00fczer evler hepsi ortalarda… Muhte\u015fem bir a\u015fk hikayesi. Eskiden bu t\u00fcr etkinliklerden bu kadar \u00e7ok etkilenmezdim, olgunla\u015ft\u0131m! m\u0131 ne. Bu eserler y\u0131llarca her g\u00fcn iki seans olarak oynan\u0131yor ve hep dolu. Salon da 5000 ki\u015filik ve de ucuz da de\u011fil, 70 ile 400 TL aras\u0131nda giri\u015f \u00fccreti. Seyirci gelmiyor, bu toplum sanattan anlamaz diyen b\u00fcy\u00fck! sanat\u00e7\u0131 dostlara soru; ka\u00e7 oyun T\u00fcrkiye de y\u0131llar ge\u00e7tikten sonra hala hat\u0131rlan\u0131yor. Akl\u0131ma ilk gelen, Hisseli Harikalar Kumpanyas\u0131, L\u00fck\u00fcs Hayat ve az say\u0131da birka\u00e7 eser. Son on be\u015f y\u0131lda ka\u00e7 tane sa\u011flam oyun sahnelendi de seyirci gitmedi! Neyse geldik buraya buradan bahsedelim. Herhalde en zor olan, do\u011fan\u0131n neresinde nas\u0131l bir oyun sergilemek olmal\u0131. Yarat\u0131c\u0131 olmak bu olsa gerek. Bu showlar y\u0131llarca oynan\u0131yor ve oyuncular genelde y\u00f6re halk\u0131ndan se\u00e7iliyor. Bir \u015fey ilave etmekte fayda var, bu Zhang Yimou, 2008 Pekin Olimpiyatlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 sahneleyen ki\u015fi. Yani sa\u011flam biri.<\/p>\n
**<\/p>\n
Bu g\u00fcn Bat\u0131 G\u00f6l’e gidiyoruz. Etraf\u0131 da\u011flar ile \u00e7evrili i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck adac\u0131klar olan b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir g\u00f6l. Dibinden \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7amur ve ta\u015flar\u0131 baz\u0131 b\u00f6lgelere toplam\u0131\u015flar ve oralarda adac\u0131klar olu\u015fturmu\u015flar. Bundan sonra da bu adac\u0131klar\u0131 ve \u00e7evresini bilin\u00e7li olarak a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131p, adalar\u0131 da birbirine ba\u011flayarak \u00f6rnek bir alan yaratm\u0131\u015flar. Bu adalar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda pagoda ( Budistlerin dini yap\u0131lar\u0131) ve Budist mabetleri in\u015fa edilmi\u015f. \u0130\u015fte buray\u0131 \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yans\u0131tan, bilin\u00e7li ve \u00e7evreci bir \u015fekilde sonradan yap\u0131lmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Bat\u0131 G\u00f6l, k\u00fclt\u00fcrel stat\u00fcde Unesco D\u00fcnya Mirasi ilan edilmi\u015f. Listeye girmesi i\u00e7in biraz zorlama olmu\u015f galiba.<\/p>\n
\u00c7evreyi gezdikten donra Hunan eyaleti ba\u015f \u015fehri Cangsha’ya u\u00e7up oradan Zhangjiajie’ye geliyoruz. Ormanlar\u0131n i\u00e7inde y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 bir yer. B\u00f6yle olunca da genelde ya\u011fmurlu veya puslu.<\/p>\n
**<\/p>\n
Sabah erken Tianmen da\u011flar\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p cennet kap\u0131s\u0131ndan ge\u00e7meye niyetliyiz. Bakal\u0131m ge\u00e7ebilecek miyiz. Son derece keskin ve dik bir \u00e7ok kayalardan olu\u015fan Tianmen da\u011flar\u0131, ortalama 1500metre y\u00fckseklikte. Erken geldi\u011fimiz i\u00e7in teleferikte \u00e7ok fazla beklemedik. \u0130ki aktarmadan sonra 7,5 km. lik d\u00fcnyan\u0131n en uzun teleferi\u011fi ile \u015fehri 1.280 metre tepeden seyrederek yar\u0131m saat sonra hedefe ula\u015ft\u0131k. Her taraf sis Allahtan \u00e7ok yo\u011fun de\u011fil, arada bir de aralan\u0131nca etraf\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Bir taraf\u0131m\u0131z da\u011f, bir taraf bo\u015fluk, alt\u0131m\u0131z u\u00e7urum, darac\u0131k bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yolundan y\u00fcr\u00fcyoruz. De\u011fi\u015fik bir duygu bo\u015flukta y\u00fcr\u00fcr gibi. Hele etraf sis de olunca hepten de\u011fi\u015fik. Bir m\u00fcddet sonra, camdan y\u00fcr\u00fcme yolunday\u0131z. Y\u00fczlerce metre y\u00fckseklikte havada y\u00fcr\u00fcyor gibi. Sis bazen iyice a\u00e7\u0131l\u0131yor, nerede oldu\u011fumuzu idrak ediyoruz, i\u015fte o zaman heyecan bas\u0131yor. Yani durum vaziyetimiz, y\u00fczlerce metre y\u00fcksekte, bir u\u00e7urumun kenar\u0131nda darac\u0131k bir yolda oldu\u011fumuzu g\u00f6r\u00fcyoruz. Neden, cennetin kap\u0131s\u0131ndan ge\u00e7ece\u011fiz!, ge\u00e7emezsek ne olacak belli de\u011fil. Heyecan ve g\u00fczellik birlikte, keyifli bir durum. G\u00fcvenlik olarak tek g\u00fcvencemiz, buralar\u0131 yapan \u00c7inli abilerin do\u011fru hesap yapt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek. Sonunda geldik. Da\u011f\u0131n i\u00e7inde kocaman bir delik. Senede bir g\u00fcn i\u00e7inden k\u00fc\u00e7\u00fck u\u00e7aklar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6steriler yap\u0131l\u0131yormu\u015f. Rahat Rahat ge\u00e7tik delikten, sorun yok, az olan g\u00fcnahlardan da ar\u0131nd\u0131k. Y\u00fczlerce metreyi, y\u00fcr\u00fcyen merdivenler ile iniyoruz. Ne kadar uzun, hi\u00e7 bu kadar uzun y\u00fcr\u00fcyen merdiven g\u00f6rmemi\u015ftim.<\/p>\n
Hafif bir yemek sonras\u0131 \u015fehirdeki saraylara da bir bakal\u0131m ge\u00e7mi\u015fte neler olmu\u015f diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. \u0130lk yer ‘Back Yard’. 1005 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f, yani 1010 ya\u015f\u0131n da bir Arka Avlu diye adland\u0131r\u0131lan h\u00fck\u00fcmet kona\u011f\u0131. Tam 103 jenerasyon burada ya\u015fam\u0131\u015f. D\u00f6nemin en zenginlerinden ve soylular\u0131ndan olan bu zatlar, b\u00f6lgenin en yetkin ki\u015fileriymi\u015f. Yani belediye ba\u015fkan\u0131 gibi ancak \u00e7ok daha fazla yetkilerle. \u00c7ok geni\u015f alana yay\u0131lm\u0131\u015f olan saray\u0131n bu g\u00fcn ancak bir k\u0131sm\u0131 ziyarete a\u00e7\u0131k ve devlet taraf\u0131ndan m\u00fcze olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7in’de 56 etnik gurup var. Bunlardan Tusi’lerin kalesini ziyaret ediyoruz. G\u00fcvenlik nedenlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00f6yle yerler genelde \u00f6n taraf\u0131 nehir arka taraf\u0131 g\u00fcvenli da\u011flara bakacak \u015fekilde in\u015fa edilir. Buran\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, 9 kat olan ah\u015fap merkez yap\u0131n\u0131n hi\u00e7 bir metal veya \u00e7ivi kullanmadan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131. Bu kadar y\u0131l ge\u00e7mi\u015f hala son derece sa\u011flam ve rijit. En \u00fcst kata \u00e7\u0131k tepin, halen ta\u015f gibi sa\u011flam. O d\u00f6nemde bile ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 toplay\u0131p kullan\u0131yorlarm\u0131\u015f. Adamlar iyi sefa yapm\u0131\u015flar belli.<\/p>\n
Bu g\u00fcn program y\u00fckl\u00fc. Ak\u015fam Zhang Yimou’un ba\u015fka bir m\u00fczikal g\u00f6sterisine gidiyoruz. Oyun, y\u00f6renin \u00e7ok bilinen efsanevi bir a\u015fk hikayesi y\u00f6resel \u015fark\u0131lar\u0131 ile birlikte \u00e7o\u011funlukla y\u00f6re insanlar\u0131 taraf\u0131ndan oynan\u0131yor. Sahne da\u011flar\u0131n aras\u0131nda do\u011fan\u0131n ortas\u0131, bu kadar yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve muhte\u015fem \u0131\u015f\u0131k ve m\u00fczik \u015f\u00f6leni olabilir. Hava hafif kapal\u0131 gibiydi, arada bir ka\u00e7 damla att\u0131 ama ya\u011fmad\u0131 Allahtan. Oyun hi\u00e7 bir \u015fekilde hava muhalefetinden dolay\u0131 iptal olmuyor. Ya\u011fmur da ya\u011fsa sel f\u0131rt\u0131nada olsa devam. B\u00f6yle durumlarda hemen Ya\u011fmurluk veya \u015fal veriyorlar. Asl\u0131nda bir de ya\u011fmurlu havada izlemek isterdim. De\u011fi\u015fik bir \u015fey olmal\u0131. Her \u015fey y\u0131ld\u0131zl\u0131 on numara. Bizim, bereli ke\u00e7isakall\u0131 pipo i\u00e7en ‘bizi kimse anlam\u0131yor’ diyen sanat\u00e7\u0131! abilere burada temizlik yapt\u0131rmal\u0131. K\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131m, kapasite eksikli\u011fi ve yetersizlik y\u00fcz\u00fcnden b\u00f6yle \u015feylerden yoksun kalmam\u0131z.<\/p>\n
Uzun bir g\u00fcn oldu bu g\u00fcn. Ak\u015fam otelde herkes \u015fifre pe\u015finde, birileri maillerine bakacak, bir k\u0131sm\u0131 da facebook i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yor. \u00c7in de facebook a\u00e7\u0131k de\u011fil, onun yerine wechat diye ba\u015fka bir servis var ve Asya k\u0131tas\u0131nda \u00e7ok yayg\u0131n, eri\u015fim de h\u0131zl\u0131. Asl\u0131nda ak\u0131ll\u0131ca, milyar\u0131n \u00fcst\u00fcnde kullan\u0131c\u0131s\u0131 var.Google dan fazla abonesi vard\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
**<\/p>\n
\u00c7in,1978 de n\u00fcfus 1.3 milyar oldu\u011fu zaman, d\u00f6nemin kom\u00fcnist rejimi kentlerde her ailenin bir \u00e7ocuktan, k\u0131rsal kesimde iki \u00e7ocuktan fazla yapmas\u0131n\u0131 yasaklar. Bunun i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00fccretsiz t\u0131bbi yard\u0131m ve destek verilir. Bundan daha fazla \u00e7ocuk sahibi olanlar devletin imkanlar\u0131ndan yararlanamaz ve ayr\u0131ca ceza \u00f6derlerdi. Yasa\u011fa b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlukla uyulur ve bu politika sonucu n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ciddi bir \u015fekilde yava\u015flar. Bu g\u00fcn de \u00c7in’in n\u00fcfusu 1.3 milyar civar\u0131ndad\u0131r ve o g\u00fcnden bu yana bir art\u0131\u015f olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fcn bu politika biraz gev\u015fetilmi\u015f, yani \u00c7inlilerin sex hayat\u0131 \u00fczerindeki kontrol azalm\u0131\u015f.<\/p>\n
9.697.000 km. kare y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ile \u00c7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00fclke. \u015eehirlerde ya\u015fam standard\u0131 k\u0131rsal kesimden \u00e7ok farkl\u0131, \u00f6zellikle metropol gibi yerlerde ya\u015fam\u0131 destekleyen teknolojik imkanlar son derece y\u00fcksek.<\/p>\n
.1949 y\u0131l\u0131nda Chiang Kai-shek\u2019i devirerek ba\u015fa ge\u00e7en Mao Zedong bu g\u00fcnk\u00fc \u00c7in’in kurucusu. Uzun y\u0131llar hanedanl\u0131k ve imparatorluk ile y\u00f6netilen \u00fclkede, feodal k\u00f6klere ve tutucu ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak yapt\u0131\u011f\u0131 devrim ile kom\u00fcnist rejimi uygulayan Mao, bir\u00e7ok tabular\u0131 yakm\u0131\u015f yerel ve sosyal al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015f. Bu g\u00fcn d\u00fcnya liderlerinden olan, y\u00fcksek teknoloji de ba\u015fa g\u00fcre\u015fen \u00c7in, geni\u015f oto yollar\u0131, modern binalar\u0131, modernle\u015fen hayat\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 devrimler ile kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Mao, 37 y\u0131ll\u0131k iktidar d\u00f6neminde bu yap\u0131n\u0131n oturtulmas\u0131nda ve sanayile\u015fmeye a\u00e7\u0131k toplum modelinde b\u00fcy\u00fck gayret g\u00f6stermi\u015f. Atat\u00fcrk, d\u00fcnyada en h\u0131zl\u0131 devrim yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren lider ancak 15 y\u0131ll\u0131k y\u00f6netim d\u00f6nemi, toplumdaki yap\u0131sal ve devrim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn oturmas\u0131, k\u00f6kten dinci yap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi i\u00e7in yeterli olmam\u0131\u015ft\u0131r. Atat\u00fcrk daha uzun ya\u015fasayd\u0131 veya gelen y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan ayn\u0131 anlay\u0131\u015f ile en az 15 y\u0131l daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilseydi, T\u00fcrkiye bu g\u00fcn h\u0131zl\u0131 sanayile\u015fmi\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve egemenlik yolunda farkl\u0131 bir yerde olurdu. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 devrimler tam olarak hazmedilemedi\u011fi i\u00e7in toplumsal dinamikler bu g\u00fcn halen oturmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcnl\u00fc ABD’li Psikiyatr Profes\u00f6r\u00fc Arnold LUDWIG, \u201c , 1900 ile 2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f 194 \u00fclkeden eleme sonucu kalan 977 lideri incelemeye alm\u0131\u015f, onlara 200 kadar de\u011fi\u015fik k\u0131stasa g\u00f6re, 1’den 31’e kadar puan vermi\u015f.18 y\u0131ll\u0131k ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonucunda g\u00f6re, Roosevelt ve Mao 30ar puan alm\u0131\u015fken, Nehru 25, Churchill 22, Golda Meir 12, Fidel Castro 23, Lenin 28, Khomeini 23 puan Sadece bir lider31 puanla ve “visionary” s\u0131fat\u0131yla, 20nci y\u00fczy\u0131l\u0131n gelmi\u015fge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck devlet adam\u0131, en b\u00fcy\u00fck lideriunvan\u0131na hakk\u0131yla lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Mustafa Kemal ATAT\u00dcRK. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da \u201cKing of the MOUNTA\u0130N\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda yay\u0131nlam\u0131\u015f. Halen gak guk eden, k\u00fc\u00e7\u00fck beyincikleri ile d\u00fc\u015f\u00fcnebilen, ta\u015f\u0131mak zorunda oldu\u011fumuz eksik montaj insanlar\u0131n bedelini bir s\u00fcre daha \u00f6deyece\u011fiz.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan, eski medeniyetlerin devam\u0131 olan M\u0131s\u0131r, \u0130ran (Pers) gibi \u00fclkeler feodal yap\u0131daki bu k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimi yapamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, yani devrim hareketini tamamlayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bitmeyen sosyal ve dinamik \u00e7eli\u015fkiler ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu g\u00fcn program yo\u011fun. \u00c7ok geni\u015f bir alana yay\u0131lm\u0131\u015f Zhangjanje Natinal Forest Park ta Wulingyuan da\u011flar\u0131na gidiyoruz. B\u00f6lgede ziyaret edilmesi gereken \u00f6nemli yerlerden biri. Denizlerdeki kayalar\u0131n \u00fczerine deniz hayvanlar\u0131 ve kabuklar\u0131n\u0131n birikmesi ile olu\u015fan y\u00fckseltilerin, 300 milyon y\u0131l \u00f6nce yer kabu\u011fundaki ani hareketler sonucu y\u00fckselerek yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131 ile olu\u015fan da\u011f silsilesi. Keskin, dar ve dik olu\u015fumlar, \u00e7evredeki ormanl\u0131k yap\u0131 buraya \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn bir \u015fekil vermi\u015f. Y\u00fcksek rak\u0131m, ormanl\u0131k yap\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 klima nedeniyle genelde sisli ve ya\u011fmurlu. \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, par\u00e7al\u0131 sisler aras\u0131nda dik y\u00fckseltiler \u00e7ok farkl\u0131 gizemli bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm veriyor. Bu nedenlerden olsa gerek, Avatar filmi de burada \u00e7ekilmi\u015f. Manzara, sis bulutlar\u0131n\u0131n devaml\u0131 hareketi ile farkl\u0131 bir etki yap\u0131yor doyumsuz bir hal al\u0131yor. Ayn\u0131 yerin foto\u011fraf\u0131n\u0131 defalarca \u00e7ekti\u011fim halde hep farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir alan, organizasyon harika. Parka girdikten sonra farkl\u0131 yerlere giden tren ve otob\u00fcsler ile her tarafa \u00fccretsiz gitmek m\u00fcmk\u00fcn. Her yer de farkl\u0131 bir gizem farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc var. Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde olan park\u0131 her g\u00fcn binlerce ki\u015fi ziyaret ediyor. Asans\u00f6r ile bu olu\u015fumlardan birinin tepesine \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Asans\u00f6r ne demek bilmem ama bu alet, bir seferde 326 metreye, 20 sn. ve \u00e7ok say\u0131da insan ile \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130\u015fte bu \u00f6zelliklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc, Guiness Rekorlar listesine girmi\u015f. Niyetimiz, yukar\u0131da \u00e7evreyi gezip foto\u011fraflar \u00e7ekmek. Sis gittik\u00e7e yo\u011funla\u015ft\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015f mesafesi de epey azald\u0131. Bir \u015feyler at\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m a\u00e7ar nas\u0131l olsa diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck de, \u00f6yle olmad\u0131 birde ya\u011fmur ba\u015flad\u0131. Ge\u00e7er dedik ge\u00e7medi, daha da \u015fiddetlendi. Tamamd\u0131r zorlamamak gerekir bazen, bu g\u00fcn \u00f6\u011fleden sonras\u0131n\u0131 tatil ilan ettik. Dinlenme zaman\u0131.<\/p>\n
Bu aksam da g\u00fczel bir m\u00fczikale gidiyoruz.<\/p>\n
\u00c7in de ya\u015fayan be\u015f etnik gurubun danslar\u0131 ile anlatt\u0131klar\u0131 hikayeler. Akrobasi, m\u00fczik, \u0131\u015f\u0131k g\u00f6sterileri, dans, hareketli sahneler, teknolojinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 harika bir g\u00f6rsel \u015f\u00f6len. Ne g\u00fczel i\u015fler yap\u0131yor bu adamlar valla. 3 bin ki\u015filik salon dolu, her ak\u015fam ayn\u0131 g\u00f6steri ve 15 y\u0131ldan beri ayn\u0131 oyun oynan\u0131yor. \u00c7ok g\u00fczeldi ger\u00e7ekten.<\/p>\n
**<\/p>\n
Sabah tekne ile da\u011flar\u0131n aras\u0131nda kalm\u0131\u015f g\u00fczel bir g\u00f6lde tekne turu yap\u0131yoruz. Ev seklinde dekorlar\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken birisi terasa \u00e7\u0131k\u0131p \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Hafiften yank\u0131 ile a\u011fa\u00e7lar\u0131n i\u00e7inde sisli bir ortamda tekne ile giderken kula\u011fa ho\u015f geliyor. G\u00fczel olmu\u015f. D\u00f6n\u00fc\u015fte buraya \u00f6zg\u00fc siyah ku\u011fular e\u015flik ediyor. Buradan ayr\u0131l\u0131p, Sar\u0131 Ejder Ma\u011faras\u0131na gidiyoruz. B\u00fcy\u00fck ma\u011faralar\u0131n olu\u015fumlar\u0131, \u00e7o\u011funlukla bir ka\u00e7 bin y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131r ve i\u00e7inde sark\u0131tlar dikitler olur ve de tesad\u00fcfen bulunurlar. Buras\u0131 da b\u00f6yle, \u201cbir \u00e7oban s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc otlat\u0131rken\u201d ile ba\u015flayan hikaye sonuncu g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f. \u0130\u00e7i ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck, nehirler sular ak\u0131yor, tekneler ile dola\u015f\u0131l\u0131yor, merdivenler in \u00e7\u0131k \u00fc\u00e7 d\u00f6rt saat s\u00fcr\u00fcyor dola\u015fmak. \u0130lgin\u00e7 bir not, ince uzun 19.5 metre y\u00fcksekli\u011finde bir dikit, 3.5 milyon Dolara sigortal\u0131ym\u0131\u015f. Sigortac\u0131lar da neyi sigortalayacaklar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131 art\u0131k. G\u00fczel bir yer ama nem, s\u0131cak tamamd\u0131r, bu kadar bilgi yeter. B\u00fct\u00fcn buralar\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fu geni\u015f b\u00f6lge Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde.<\/p>\n
Yolumuz uzun, d\u00f6rt be\u015f saatlik bir yol ile Changsha havaalan\u0131na oradan, ak\u015fam \u00fczeri u\u00e7akla Xiamen’e ge\u00e7iyoruz. 3.5 milyon n\u00fcfusu 1,700 km kare Pasifik Okyanusu sahiline ada \u00fczerine oturmu\u015f modern bir \u015fehir. 3 km.lik k\u00f6pr\u00fc ile de ana karaya ba\u011flanm\u0131\u015f.<\/p>\n
**<\/p>\n
Sabah d\u00fc\u015f\u00fcyoruz yollara gene. Tekne ile Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde olan Guliangyu Adas\u0131na gidiyoruz. Ciddi kalabal\u0131k, bu kadar beklemiyorduk. Gecen y\u0131l\u0131n ortalama g\u00fcnl\u00fck ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131 100 bin den fazlaym\u0131\u015f. Feribot biletlerini bile pasaport g\u00f6stererek al\u0131yoruz. Buray\u0131 bu kadar \u00f6nemli yapan nedir merak ettim do\u011frusu. \u00d6\u011frendik. 1860 y\u0131llar\u0131nda, b\u00f6lgenin \u00f6nemli sava\u015flar\u0131ndan olan Afyon Sava\u015flar\u0131 \u00c7in’in ma\u011flubiyeti ile sonu\u00e7lan\u0131nca, bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler ba\u015fta \u0130ngiltere, Fransa, Almanya ve Japonya \u00fclkeyi payla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Bu aday\u0131 da konsolosluk a\u00e7mak ve kendilerine y\u00f6netim merkezi olarak se\u00e7mi\u015fler. Burada yasayan \u00c7inlileri de i\u015fkence yaparak zorla buradan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f ve kendi k\u00fclt\u00fcr ve geleneklerine uygun yap\u0131lar in\u015fa etmi\u015fler. \u0130\u015fte o d\u00f6nem de yap\u0131lanlar\u0131 g\u00f6rmek isteyen \u00e7o\u011fu \u00e7inli turist buraya ak\u0131n ediyor. Adaya bat\u0131 stili evler, kilise ve meydanlar yap\u0131lm\u0131\u015f. \u00c7in mimarisinin olmad\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 bir yer. \u015eu anda burada ikamet eden \u00e7ok az say\u0131da \u00c7inli var. Yap\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 butik otel ve restoranlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f.. Genelde her binan\u0131n kap\u0131s\u0131nda o yap\u0131 ile ilgili k\u0131sa bilgi var. \u0130stanbul da ki B\u00fcy\u00fck Ada havas\u0131nda bir yer. Motorlu ta\u015f\u0131t yok, sadece \u00e7\u00f6p arabalar\u0131 var ve b\u00fct\u00fcn ikmal el arabalar\u0131 ile yap\u0131l\u0131yor. B\u00f6yle olunca da fiyatlarda \u015fefkat kalm\u0131yor. Her taraf temiz p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l. Yetmi\u015fin \u00fczerinde farkl\u0131 d\u00f6nemlere ait piyanolar\u0131n oldu\u011fu Piyano M\u00fczesini geziyoruz. Ne alakas\u0131 var derken okuduk, Avusturya da ya\u015fam\u0131\u015f zengin bir \u00c7inli piyano koleksiyonu nu ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f. Adama aferin, gelecek ku\u015faklara bir \u015feyler b\u0131rakm\u0131\u015f. Epey y\u00fcr\u00fcd\u00fck, bir kahve molas\u0131ndan sonra tekrar tekne ile d\u00f6n\u00fcyoruz geri. Xiamen son derece modern temiz, ciddi say\u0131da \u00e7ok katl\u0131 binalar\u0131n oldu\u011fu bir yer. Belli ki zengin \u015fehir. Yirmi y\u0131l \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nemsiz bir yer iken, bu g\u00fcn elektronikte, bilgisayar da ciddi \u00fcretim merkezi ayr\u0131ca Coca Cola gibi uluslar aras\u0131 firmalar\u0131nda b\u00f6lge y\u00f6netim merkezi de burada. \u015eehrin ilk belediye ba\u015fkan\u0131, se\u00e7ildi\u011finde ‘herhangi bir noktadan herhangi bir istikamete en fazla 20 dakika y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde mutlaka bir ye\u015fil alan, park ile kar\u015f\u0131la\u015facaks\u0131n\u0131z’ s\u00f6z\u00fcn\u00fc vermi\u015f ve de yapm\u0131\u015f. Her yer ye\u015fil. Bizim anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z da b\u00f6yle olmaz tam tersi, s\u00f6k\u00fcn a\u011fa\u00e7lar\u0131 bina yap\u0131n! Neyse kalan vaktimizi Budist Tap\u0131na\u011f\u0131, bambu liflerinden imal edilmi\u015f bir\u00e7ok \u015feyin sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00e7ay \u00fcretim merkezi gibi turistik ama\u00e7l\u0131 yerleri ziyaret ile ge\u00e7irdik. Buras\u0131, B\u00fcy\u00fck Okyanus k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Tibet’ten ba\u015flay\u0131p burada sonlanan \u00f6nemli ticaret yollar\u0131ndan biri olan \u00c7ay Yolu’nun biti\u015f noktas\u0131ndaki liman \u015fehri. Deniz ticaretinin yo\u011fun oldu\u011fu yer.<\/p>\n
**<\/p>\n
Sabah h\u0131zl\u0131 tren ile Wuyishan’a geliyoruz. Asl\u0131nda ekonomik de\u011fer olarak sadece \u00e7ay yeti\u015ftiren 220 bin n\u00fcfuslu k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fehir. Kalk\u0131nma i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli proje geli\u015ftirmi\u015fler. Buray\u0131 turistik b\u00f6lge yapmak i\u00e7in d\u00f6rt sebep tespit edip bunun pe\u015finden y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015flar. Ziyaret sebebi olarak \u00e7ay bah\u00e7eleri, Wuyi ormanlar\u0131nda yeti\u015fen organik bitkiler, dokuz k\u0131vr\u0131ml\u0131 nehirde rafting ve Zhang Yimou’un impressive show\u2019u. H\u00fck\u00fcmet usta y\u00f6netmene burada y\u00f6resel bir m\u00fczikal g\u00f6steri sahneye koymas\u0131 i\u00e7in 35 milyon Dolar \u00f6demi\u015f.<\/p>\n
\u00d6nce nehirde raftingten ba\u015fl\u0131yoruz, sayd\u0131m nehirde ger\u00e7ekten dokuz keskin d\u00f6n\u00fc\u015fler var. Birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f bambu kam\u0131\u015flardan yap\u0131lm\u0131\u015f sallar\u0131n \u00fczerinde iskemle de oturuyoruz, ayaklar\u0131m\u0131z suyun i\u00e7inde. \u00d6nce biraz h\u0131k m\u0131k dedik ama sonra da iki saat nehrin ak\u0131nt\u0131s\u0131nda \u00e7ok keyifli bir gezinti oldu. Bu tamam. \u00c7evrede \u00e7ay bah\u00e7eleri, buran\u0131n me\u015fhur Hunan \u00e7ay\u0131. Bu da tamam g\u00fczel, do\u011fa ye\u015fillik cevre falan. Ak\u015fam yemekte, bir s\u00fcr\u00fc ye\u015fillik, mantar falan hepsi organikmi\u015f \u00e7ok g\u00fczeldi. Buda tamam. Ak\u015fam Zhang Yimou show. \u00c7in de toplam alt\u0131 oyun sahnelemi\u015f, bu sonuncu olan\u0131 ve be\u015f y\u0131ldan beri oynuyor. Bu y\u00f6netmenin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, temas\u0131n\u0131n oynanan y\u00f6reye ait olmas\u0131, oyuncular\u0131n yerel insanlardan olmas\u0131 ve do\u011fay\u0131 \u00e7evreyi sahne olarak kullanmas\u0131. Yerimize oturduk, kar\u015f\u0131m\u0131zda \u00e7ok fazla \u00f6zelli\u011fi olmayan \u00e7ay teraslar\u0131 gibi bir \u015fey. I\u015f\u0131klar s\u00f6nd\u00fc, oyun ba\u015flad\u0131, \u00f6nce tam alg\u0131layamad\u0131m. O sala\u015f \u00e7ay bah\u00e7eleri ye\u015fillenmeye ba\u015flad\u0131 ortal\u0131k h\u0131zla de\u011fi\u015fiyor. Aman Allah\u0131m, muhte\u015fem bir \u0131\u015f\u0131k ile her taraf ye\u015filleniyor, ayn\u0131 zamanda 2400 ki\u015filik a\u00e7\u0131k hava g\u00f6steri salonu d\u00f6n\u00fcyor. \u00e7evre bir anda a\u011fa\u00e7lanmaya ba\u015flad\u0131. Sahne d\u00f6nd\u00fck\u00e7e do\u011fa da de\u015fiyor sahne de. B\u00fct\u00fcn 360 derece her yer da\u011flar, nehirler a\u011fa\u00e7lar oyunun ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re sahne oluyor. Konu \u00e7ay, \u00e7ay g\u00fczeldir, huzur verir, \u00f6mr\u00fc uzat\u0131r berekettir, mutluluktur gibi temalar ve i\u00e7inde biraz da a\u015fk hikayesi var. \u0130nanmazs\u0131n\u0131z, bu y\u00f6netmenin di\u011fer b\u00fct\u00fcn oyunlar\u0131n\u0131 izleme f\u0131rsat\u0131m oldu, ancak bu ba\u015fka bir d\u00fcnya. On defa harika on defa muhte\u015fem. Bu adam\u0131n oyunlar\u0131na gitmemek laz\u0131m! insan\u0131n ayar\u0131n\u0131 bozuyor. Hani kitaplar vard\u0131r, \u00f6lmeden g\u00f6r\u00fclecek 100 yer, yok bilmem ka\u00e7 otel, yok \u015fu yemekleri mutlaka yemelisiniz ile ba\u015flayan bo\u015f de\u011ferlendirmeler. B\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylenecek ise biraz da bu gibi etkinliklerden haz al\u0131yorsan\u0131z, bu y\u00f6netmenin herhangi bir oyununa mutlaka gidin. Hepsi \u00c7in de oynuyor. Buras\u0131, bu de\u011ferlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Unesco D\u00fcnya Miras\u0131. \u015eimdi, g\u00f6steri yani showu ayr\u0131 tutal\u0131m. Do\u011fu Karadeniz’e gidenler bilir, neredeyse y\u00fcze yak\u0131n onlarca k\u0131vr\u0131ml\u0131 her \u00e7e\u015fit, her debide nehir var, istedi\u011finde her derece de rafting yapabilirsin. Her taraf \u00e7ay ve f\u0131nd\u0131k bah\u00e7eleri, neredeyse ta\u015f\u0131n i\u00e7inden ot bitecek. Da\u011f ta\u015f, organi\u011fin kral\u0131. Ama d\u00fcnya Miras\u0131 de\u011fil. Neden, vizyon meselesi, i\u015fe g\u00f6n\u00fcl vermek. D\u00fcnya miras listesine girmek i\u00e7in gerekli kriterlerin ba\u015f\u0131nda, \u00e7evreci olmak var, \u00e7evreyi aynen muhafaza edip yap\u0131la\u015fma yapmayacaks\u0131n\u0131z gibi..Bunlara yerel y\u00f6netimler ve h\u00fck\u00fcmet de onay ve olur vermesi gerekiyor. Halen mevcut h\u00fck\u00fcmetin 13 y\u0131ll\u0131k h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k d\u00f6neminde do\u011fal miras aday\u0131 olarak Tuz G\u00f6l\u00fc g\u00f6sterilmi\u015f, onunda bir\u00e7ok kritere uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6r sultan bile biliyor. Allah muhafaza, olabilecek bir yeri g\u00f6sterilip de aday olursa, \u00e7evrede yap\u0131la\u015fma yok. Eee, ne olacak organize i\u015fler, bunlar bize uymaz. Bilmem ama belki b\u00f6yle i\u015fler ile u\u011fra\u015fman\u0131n g\u00fcnah taraf\u0131 da vard\u0131r! Allah\u0131n \u00c7inlisi buray\u0131 turizm b\u00f6lgesi ilan ederek kalk\u0131nma projesi yapm\u0131\u015f u\u011fra\u015fm\u0131\u015f d\u00fcnya miras listesine sokmu\u015f, hem \u00fclkesini tan\u0131t\u0131yor hem para kazan\u0131yor. Neyse bizde bir g\u00fcn \u0130n\u015fallah diyelim. Birde bunlar\u0131n do\u011fru anlat\u0131l\u0131p pazarlanmas\u0131 var.<\/p>\n
Akl\u0131ma geldi, iki eski arkada\u015flar y\u0131llar sonra kars\u0131la\u015fm\u0131\u015flar, hal hat\u0131rdan sonra birisi sormu\u015f, senin bir k\u0131z\u0131n vard\u0131 ne yap\u0131yor? Di\u011feri anlatm\u0131\u015f, \u00e7ok iyi pozisyonda bir \u015firkette \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, devaml\u0131 patronlar\u0131 ile seyahatlere \u00e7\u0131k\u0131yor, \u00e7ok g\u00fczel giyiniyor, pahal\u0131 bir arabas\u0131 var, \u00e7ok para kazan\u0131yor. Di\u011feri sorar, senin de k\u0131z\u0131n vard\u0131 o ne yap\u0131yor. Valla ben senin gibi g\u00fczel anlatam\u0131yorum, bizimki orospu oldu.<\/p>\n
\u015eans\u0131m\u0131za bu g\u00fcn \u00c7inlilerin \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcn\u00fc. Tam terc\u00fcmesi, \u201csonbahar\u0131n ortas\u0131nda tam dolunay g\u00fcn\u00fc\u201d gibi bir \u015fey. Eyl\u00fcl ay\u0131n\u0131n ortas\u0131na isabet eden g\u00fcndeki dolunay, di\u011fer aylara g\u00f6re daha yuvarlakt\u0131r. \u0130\u015fte o g\u00fcn, bu g\u00fcn, dolunay tam olarak yuvarlak. Aile fertleri b\u00fcy\u00fcklerin evlerinde toplan\u0131p yemek yiyorlar ve beraber oluyorlar, aile b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve gelecek g\u00fcnlerin bereketi i\u00e7in \u00f6nemli. \u0130badetlerini yap\u0131yorlar. Bizdeki kandil gibi. Allah bizim de dualar\u0131m\u0131z\u0131 kabul etsin.<\/p>\n
**<\/p>\n
Guangzhou 13 milyon n\u00fcfusu, ile Guangdong eyaletinin ba\u015f \u015fehri ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgenin ekonomi, siyasi ve K\u00fclt\u00fcr merkezi. 100 km mesafede Kaipning k\u00f6y\u00fcne geliyoruz. 1900 lerin ba\u015f\u0131nda burada ya\u015fayan \u00c7inlilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 hem sava\u015ftan ka\u00e7\u0131p hem de burada olmayan imkanlar nedeni ile yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaya veya g\u00f6\u00e7 amac\u0131yla gitmi\u015f. Y\u0131llar sonra kendileri veya sonraki ku\u015faklar tekrar ayn\u0131 yere d\u00f6n\u00fcp yerle\u015fmek istemi\u015f ve karakteristik \u00c7in mimarisinin d\u0131\u015f\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rd\u00fcklerini kendi yasam k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile birle\u015ftirip farkl\u0131 bir tarzda Diaolou denilen evler yapm\u0131\u015flar. \u00c7ok katl\u0131 olan bu evlerde yak\u0131n akraba ili\u015fkisi olan birden fazla aile beraber ya\u015fam\u0131\u015f. O d\u00f6nemlerde b\u00f6lgede ciddi soygun, h\u0131rs\u0131zl\u0131k gibi olaylar oldu\u011fu i\u00e7in bu evlerin hepsine d\u0131\u015far\u0131dan gelecek sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 savunma mevzileri de yap\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u015fte bu evler bu g\u00fcn m\u00fcze olarak ziyaret ediliyor. Bunlar\u0131n aras\u0131nda \u00e7ok varl\u0131kl\u0131 olanlar da var, b\u00fcy\u00fck bah\u00e7eler i\u00e7inde, dereler, ormanl\u0131k alanlar\u0131, farkl\u0131 koruma sistemi olan birden fazla evler yapm\u0131\u015flar ve burada daha kalabal\u0131k gruplar halinde ya\u015fam\u0131\u015flar. Diaolou evleri ve \u00e7evresi bu \u00f6zelli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 ilan edilmi\u015f ve \u00e7evre koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f. Bu g\u00fcn bu evlerin sahipleri di\u011fer yerle\u015fimciler ile birlikte toplamda 680.00 n\u00fcfus ile yak\u0131nda ayn\u0131 isimde ba\u015fka bir yer de ya\u015f\u0131yorlar. 1960 larda T\u00fcrkiye’den Almanya’ya \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in gidenlerinde de bir k\u0131sm\u0131 k\u00f6y\u00fcne d\u00f6n\u00fcp binalar yap\u0131p \u00e7evreye yat\u0131r\u0131mlar yapm\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda benzer olay\u0131 bizde ya\u015fad\u0131k ama sesimiz \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f.<\/p>\n
**<\/p>\n
Son g\u00fcn\u00fcm\u00fcz, gece u\u00e7a\u011f\u0131 ile eve d\u00f6n\u00fcyoruz. \u00d6nce Chang Hanedanl\u0131\u011f\u0131na ait bir mabet ziyareti. Buras\u0131 ge\u00e7mi\u015fte sadece hanedanl\u0131\u011f\u0131n ibadet etti\u011fi mabet olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra temel e\u011fitim ve imparatorluk y\u00f6netimi i\u00e7in de e\u011fitimin verildi\u011fi yer olarak ta kullan\u0131lm\u0131\u015f. Yani Pa\u015falar generaller, b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet y\u00f6netimi buradan ge\u00e7mi\u015f. Bizdeki cami ve yan\u0131nda e\u011fitim veren medreseler gibi. Sordum, imparator \u00f6l\u00fcnce yerine kim nas\u0131l ge\u00e7er. Normal de en b\u00fcy\u00fck erkek \u00e7ocuk veya b\u00fcy\u00fck m\u00fccadele ve entrikalar sonucu erkek \u00e7ocuklardan biri. Yani bizim padi\u015fahlar gibi. K\u00fc\u00e7\u00fck yastan ba\u015flayan alttan oyma sinsi siyaset. \u015eimdi m\u00fcze olarak kullan\u0131l\u0131yor. O d\u00f6neme ait \u00e7ok g\u00fczel eserler var. Fil di\u015finden yap\u0131lm\u0131\u015f oyma sanat\u0131n\u0131n harika \u00f6rnekleri. Dantel gibi istemi\u015fler.<\/p>\n
\u0130\u00e7inde g\u00f6ller, da\u011flar geni\u015f bir bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc olan 860.000 metre kare ile buran\u0131n en b\u00fcy\u00fck park\u0131 olan Yuexiu Park\u2019\u0131n\u0131 geziyoruz. . Hareketli bir kalabal\u0131k var. K\u0131rm\u0131z\u0131 renk yelek giymi\u015f bir s\u00fcr\u00fc insan ellerinde foto\u011fraf makineleri manken k\u0131zlar\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyorlar. Dald\u0131m aralar\u0131na bende bas\u0131yorum deklan\u015f\u00f6re. \u0130\u015f de\u011fi\u015fti bizi \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131lar. Harika biz onlar\u0131, onlar bizi \u00e7ekiyor. Aram\u0131zda foto\u011fraf heyecan\u0131 olan bir sempati olu\u015ftu. Hep beraber grup foto\u011fraflar\u0131 falan.. Foto\u011fraf Kul\u00fcb\u00fc \u00fcyelerinin senede bir g\u00fcn e\u015fleri ve \u00e7ocuklar\u0131 ile birlikte d\u00fczenledikleri etkinlik. \u00c7ok g\u00fczel, farkl\u0131 lisan ve al\u0131\u015fkanl\u0131klardaki insanlar ile ayn\u0131 duyguda b\u00fct\u00fcnle\u015fmek. \u0130\u015fte bu insan olman\u0131n g\u00fczel yan\u0131. Hava s\u0131cak ve nemli, kan ter i\u00e7indeyim ama hi\u00e7 bir \u015fey hissetmiyorum. \u00c7ok zaman harcad\u0131k ama \u00e7ok de\u011fdi.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde trafik her zaman ciddi sorun. Yolda ne ile kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmiyoruz, yola erken \u00e7\u0131kal\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. \u0130yi de yapm\u0131\u015f\u0131z, iki saatlik yolu ancak d\u00f6rt saatte havaalan\u0131na gelebildik.<\/p>\n
Sevgilerimle<\/p>\n
Hayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131<\/p>\n
Eyl\u00fcl 2015<\/p>\n
www.hayrettinkagnici.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Daha \u00f6nce bir \u00e7ok defa \u00c7in’in farkl\u0131 b\u00f6lgelerine gerek i\u015f gerekse gezi ama\u00e7l\u0131 gitmi\u015ftim. Gezimiz, \u00c7in’in do\u011fu b\u00f6lgesi Pasifik sahilinde Yangtze Nehri deltas\u0131nda olan Sanghay’dan ba\u015fl\u0131yor. Shanghay, ge\u00e7mi\u015fte k\u00fc\u00e7\u00fck bir bal\u0131k\u00e7\u0131 kasabas\u0131 olarak kurulan bug\u00fcn 25 milyon n\u00fcfusu ile \u00c7in’in en kalabal\u0131k, k\u00fclt\u00fcr, ticaret ve ekonominin merkezi olan bir liman \u015fehri.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-87","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n