Uzun u\u00e7u\u015ftan sonra Malezya\u2019n\u0131n ba\u015f kenti Kuala Lumpur\u2019a ve do\u011frudan ilk gece konaklayaca\u011f\u0131m\u0131z Melaka\u2019ya geldik. . Buras\u0131 1600 lerden gelen tarih.. \u015fehirde;\u0130ngiliz, Hollanda, Hindistan gibi \u00fclkelerin izleri var.Uzun tarihi ge\u00e7mi\u015fin son paragraf\u0131 \u015f\u00f6yle; 1960 y\u0131llar\u0131nda \u0130ngilizler bu b\u00f6lgeden ayr\u0131lma karar\u0131 ald\u0131ktan sonra, 1963 y\u0131l\u0131nda Singapur, Malezya ve Borneo adas\u0131n\u0131n kuzeyi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f, ancak 1965 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan referandum sonucu Singapur ayr\u0131 devlet olarak yoluna devam etmi\u015f Melaka asl\u0131nda y\u0131llar \u00f6nce \u00c7in den gelen g\u00f6\u00e7ebelerin yerle\u015fim b\u00f6lgesi olmu\u015f. Bu etnik grup Baba- Nyonya (Cinden gelen t\u00fcccarlar) burada zaman i\u00e7inde yerli halk Malay, Hintli gibi di\u011fer guruplardan insanlar ile evlenerek. Perenenta diye yeni bir etnik grup olu\u015fturmu\u015flar
\n<\/p>\n
Malezya , % 60 M\u00fcsl\u00fcman, kalan\u0131 H\u0131ristiyan,Budist ve di\u011fer din ve inan\u00e7lar . \u00dclke 13 ayr\u0131 eyaletten olu\u015fuyor, bunlar\u0131n dokuzunda sultanl\u0131k hakim .Sultanl\u0131k babadan o\u011fula ge\u00e7iyor. Tamam\u0131 M\u00fcsl\u00fcman olan sultanl\u0131klar da din etkili. M\u00fcsl\u00fcman olup ta ba\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k kad\u0131n veya gen\u00e7 k\u0131z g\u00f6remezsiniz . \u0130slami kurallar uygulan\u0131yor.Biz, Sabah, Sarawak, Melaka eyaletlerine gidece\u011fiz.<\/p>\n
Bu sabah erkenden Melaka\u2019y\u0131 g\u00fcnd\u00fcz g\u00f6z\u00fc ile gezelim bakal\u0131m pazar g\u00fcn\u00fc neler oluyor diye yola d\u00fc\u015ft\u00fck. Kiliseler dolu, camiler vakitsiz oldu\u011fu i\u00e7in yeterli doluluk yok.\u00c7evreyi dola\u015ft\u0131k, Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 g\u00f6rd\u00fck.. sonra bast\u0131k Putra Jaya\u2019ya geldik. Ba\u015f \u015fehir olma kural\u0131, y\u00fcr\u00fctme , yasama, ve parlamentonun ayn\u0131 yerde olmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte Malezya\u2019da iki ba\u015f \u015fehir var. Parlamento Kuala Lumpur\u2019da, yasama ve y\u00fcr\u00fctme Putra Jaya\u2019da.Yepyeni bir \u015fehir, g\u0131c\u0131r g\u0131c\u0131r.., b\u00fct\u00fcn bakanl\u0131klar , \u00fcst mahkemeler ,devlet konutlar\u0131 hepsi burada.Sadece g\u00f6revliler ya\u015f\u0131yor ,sivil yerle\u015fim yok. Her taraftan g\u00f6z\u00fcken kocaman Putra Camii\u2019ye geldik.17.000 ki\u015filik muhte\u015fem bir camii. Gerekli yerleri ziyaret ettikten sonra ak\u015fam \u00fcst\u00fc Kuala Lumpura\u2019da 421 metre y\u00fcksekli\u011finde Menara\u2019ya ( KL tower)\u00e7\u0131k\u0131p sana bir de tepeden bakal\u0131m aziz Kuala Lumpur diyelim dedik ama diyemedik.Aziz falan de\u011filmi\u015f \u0130stanbul un yan\u0131nda..D\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek ikiz kuleleri Petronas Kulelerinde yemek yedikten sonra,otele ,cup yatak….<\/p>\n
Sabah 04 de hareket,07.00 deki u\u00e7a\u011fa yeti\u015fmek i\u00e7in . Borneo adas\u0131 na gidiyoruz. Borneo adas\u0131, 735.000 km2 ile Gronland ve Yeni Gine den sonra d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck adas\u0131. Adan\u0131n % 70 gibi b\u00f6l\u00fcm\u00fc Kalimantan b\u00f6lgesi Endonezya’ya ait. Kalan k\u0131s\u0131m Sabah ve Sarawak eyaletleri Malezya’ya ait. Bir de d\u00fcnyan\u0131n en zengin \u00fclkesi Brunei Sultanda\u011f\u0131 da burada.Ki\u015fi ba\u015f\u0131 milli has\u0131la 31,000 USD<\/p>\n
Art\u0131k ser\u00fcven ba\u015fl\u0131yor. Yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 saatlik bir u\u00e7u\u015ftan sonra Sabah Eyaletinde Tawau\u2019ya geldik.Burada bizi kar\u015f\u0131layan ara\u00e7 ile iki saatlik yolculuktan sonra Mabul adas\u0131na gitmek i\u00e7in gelen tekneye yerle\u015ftik..g\u0131rg\u0131rg\u0131r , motor \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, g\u0131rg\u0131rg\u0131rg\u0131r yok..uzun..u\u011fra\u015flardan sonra \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.Tam yol gidiyoruz,,yar\u0131m saat ge\u00e7ti ge\u00e7medi t\u0131sss stop, motor hararet yapt\u0131, Kapaklar a\u00e7\u0131ld\u0131 u\u011fra\u015flar. Tekrar g\u0131rg\u0131r yola devam. \u0130\u015fte Mabul adas\u0131. Ger\u00e7ekten cennet, d\u00fcnyan\u0131n bilinen su alt\u0131 dal\u0131\u015f merkezlerinden biri. Hafif bir yemek sonra toplant\u0131 odas\u0131. Uzun bir brifing,e\u011fitim \u015fart, ne zaman yenir,nerede i\u00e7ilir,nerede y\u00fcz\u00fcl\u00fcr, dal\u0131\u015f i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler….. Her \u015feyi \u00f6\u011frendik ! tamamd\u0131r e\u011fitim bitsin artik… \u00d6\u011fleden sonra ilk dal\u0131\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131yorum, gerekli haz\u0131rl\u0131klar,giyindik, ku\u015fand\u0131k cup suya..G\u00fczel bir deniz, su alt\u0131 cenneti ..hak etti\u011fi kadar var.<\/p>\n
. Mabul adas\u0131, denizden y\u00fcksekli\u011fi ortalama iki metre olan \u0130stanbul\u2019daki Burgaz ada boyutunda Ekvator ku\u015fa\u011f\u0131nda bir ada.Yak\u0131n b\u00f6lgede benzer \u00f6zelliklerde Sipadan ve Kapadai .adalar\u0131 var.Hele Kapadai deniz ile ayn\u0131 seviyede,her \u015fey kaz\u0131klar \u00fczerinde. Ayr\u0131ca burada bir \u00e7ok resif bulunuyor. Adada iki k\u00f6y var. Ak\u015fam birini gezmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Derme \u00e7atma evler, baraka tarifinin bile fazla oldu\u011fu bol \u00e7ocuklu bir ya\u015fam b\u00f6lgesi.\u0130nsan olarak ya\u015fam bu olmamal\u0131 . Buraya d\u00fcnyan\u0131n her yerinden dal\u0131\u015f i\u00e7in gelen insanlar\u0131n ya\u015fam standartlar\u0131,bir de bu insanlar\u0131n ya\u015fam standartlar\u0131. ..arada \u00e7oook uzun yollar var.Bats\u0131n bu d\u00fcnya.Biraz dola\u015ft\u0131ktan sonra kendi yerimize d\u00f6nd\u00fck. G\u00fcn\u00fcn sonu.. Gece yat\u0131nca , akl\u0131ma \u00fcniversite y\u0131llar\u0131nda defalarca okudu\u011fum Georges Politzer’in ‘ Felsefenin Temel \u0130lkeleri ‘ kitab\u0131 geldi.Z\u0131tlar\u0131n birli\u011fi , her \u015fey kendi \u00e7eli\u015fkisi ile ya\u015far. ..iyi-k\u00f6t\u00fc, gece-g\u00fcnd\u00fcz, siyah-beyaz…..gibi. Buda \u00f6yle bir \u015fey i\u015fte. \u201cying-yang \u201c<\/p>\n
Ertesi g\u00fcn,sabah erken,g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fu muhte\u015fem, defalarca g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015funu ve bat\u0131\u015f\u0131n\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015fimdir,gene de doyam\u0131yorum.\u00c7ok g\u00fczel, g\u00fcn\u00fcn en ba\u015f\u0131 ..enerjimi \u015farj etti\u011fim zaman.. Hep birlikte tekne ile dal\u0131\u015fa gidiyoruz. Hareket edece\u011fiz, edemiyoruz.. gene. g\u0131rg\u0131rg\u0131r motor \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor tekrar dene t\u0131k yok..ba\u015flamadan 15 dakika \u00e7ay molas\u0131, \u00e7aylar \u015firketten. Haber geldi,motor tamam hareket ediyoruz, Kapadai Resif\u2019ine gidiyoruz. Muhte\u015fem, harika, inan\u0131lmaz,b\u00fct\u00fcn renklerde,her boyda bal\u0131k. ..biraz \u00f6teden bir karalt\u0131 yakla\u015f\u0131yor. Koca bir deniz kaplumba\u011fas\u0131 sal\u0131na sal\u0131na ge\u00e7iyor..G\u00f6rmedi mi yoksa bizi ciddiye mi almad\u0131 bilmiyorum.\u00c7ok yakla\u015ft\u0131m , bir s\u00fcre beraber y\u00fczd\u00fck ..sonra herkes yoluna. R\u00fcya gibi muhte\u015fem hayvan. Ayn\u0131 g\u00fcn \u00fc\u00e7 farkl\u0131 yerde dal\u0131\u015f yapt\u0131k..Aksam kahve keyfi yaparken tan\u0131d\u0131k bir ses,ezan okunuyor. Burada iki k\u00f6y var d\u00fcn birine gitmi\u015ftik, bu g\u00fcn ezan okunan k\u00f6ye gitmek i\u00e7in \u00e7\u0131kt\u0131k yola.Y\u00fcr\u00fcme mesafesi, ilk okul ve cami var. Sa\u011fl\u0131k ile ilgili doktor veya sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131 yok. Hastaland\u0131n m\u0131 do\u011fru camiye Allah’a dua et. Ula\u015f\u0131m,tekne falan \u00e7ok zor. Ana karadan saatlerce uzak mesafedeyiz .Kad\u0131nlar\u0131n ve gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131 kapal\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlar ba\u015flar\u0131n\u0131 kapamak zorundalar. Sabah tekne de ba\u015f\u0131 ba\u011fl\u0131 bir gen\u00e7 k\u0131z vard\u0131, denize girdi \u00e7\u0131kt\u0131 turban\u0131 ile,belli ki yan\u0131ndaki yavuklusu, hani \u00e7ok da rahatlard\u0131\u2019.. Neyse, bu k\u00f6y de de son derece m\u00fctevazi \u015fartlar da ya\u015fam.Mezarl\u0131k ,biraz kar\u0131\u015f\u0131k ,Rahmetlinin sevdi\u011fi baz\u0131 e\u015fyalar ba\u015f ucun da duruyor.,koltuk,radyo,vazo.gibi,hala ihtiyac\u0131 var m\u0131 bilmem..Cami yi sorduk merak ettim do\u011frusu, bu \u015fartlar da cami nas\u0131ld\u0131r diye.Etraf\u0131 a\u00e7\u0131k havadar , ancak minber yok, k\u0131blede tam belli de\u011fil gibi.\u0130mam ve cemaat biliyordur nas\u0131l olsa. Bir merakl\u0131 geldi , ad\u0131m\u0131 sordu Hayrettin dedim, tan\u0131\u015f olduk. O da cami imam\u0131 Hasan.Malezya ve bu b\u00f6lge uzun y\u0131llar \u0130ngiliz’lerin himayesinde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130ngilizce halen ge\u00e7erli lisan.\u0130mam Hasan ile genel durumlar hakk\u0131nda konu\u015ftuktan sonra vedala\u015ft\u0131k. Uzun bir g\u00fcnd\u00fc. Ak\u015fam so\u011fuk bir bira ile g\u00fcn\u00fc kapatt\u0131k.<\/p>\n
Sabah b\u00fcy\u00fck bi g\u00fcr\u00fclt\u00fc ile uyand\u0131m, korkun\u00e7 bir ya\u011fmur .deli ya\u011f\u0131yor,g\u00f6k delindi herhalde diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm..bir saat kadar devam etti. Yerli halk i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli de\u011filmi\u015f hafif geldi onlara. Burada son kez harika denize girip bal\u0131klar ile vedala\u015ft\u0131k, onlar\u0131 ne kadar \u00e7ok sevdi\u011fimizi bu nedenle de yak\u0131n akrabalar\u0131n\u0131 yemeye doyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledik, helala\u015ft\u0131k, sonra yola devam.<\/p>\n
Bu g\u00fcn Sarawak eyaletinin ba\u015f \u015fehri Kuching\u2019e gidiyoruz. Tekne , ,otob\u00fcs , aktarmal\u0131 u\u00e7ak gece yar\u0131s\u0131 oldu. sonunda otele vard\u0131k. Sabah \u015fehir turu yap\u0131yoruz. Ad\u0131n\u0131 kedi’den alan bir \u015fehir, 1841 y\u0131l\u0131nda Brunei Sultan\u0131 \u0130ngiliz James Brook’u b\u00f6lgeyi yerlilerden ve isyanc\u0131lardan kurtarmas\u0131 i\u00e7in davet etmi\u015f.. Dana sonralar\u0131 o\u011flu ve ye\u011feni de s\u0131rayla b\u00f6lgede otorite olmu\u015f sosyal yap\u0131land\u0131rmada \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015flar. Ancak 1947 y\u0131l\u0131nda yerli halk\u0131n bask\u0131s\u0131 ve isyanlar nedeni ile o d\u00f6nemde hakimiyeti elinde bulunduran Wyner Brook y\u00f6netim kontrolunu kaybetmeye ba\u015flar ve b\u00f6lgeyi y\u00f6netmek i\u00e7in \u0130ngiltere’ye davetiye \u00e7\u0131kart\u0131r. Bu tarihten itibaren \u0130ngiltere burada resmen hakimiyeti ele alm\u0131\u015f 1977 y\u0131l\u0131na kadar da devam etmi\u015f.\u015eehrin ad\u0131 ise \u00e7ok matrak. Son otuz y\u0131l\u0131n y\u00f6netimini elinde bulunduran Wyner Brook, bir g\u00fcn yolda bir kedi g\u00f6r\u00fcr ve nedir diye sorar . Yan\u0131ndakiler ise bunun yerel lisanda ‘kuching ‘ denilen hayvan oldu\u011funu s\u00f6ylerler.Bu isim Wyner’in \u00e7ok ho\u015fuma gider ve o tarihten itibaren \u015fehrin ad\u0131 Kuching olarak kal\u0131r. Daha sonra da Sarawak eyaletinin ba\u015f \u015fehri olur,sonralar\u0131 da kedi \u015fehrin sembol\u00fc haline gelir. Kedi m\u00fczesi, kedi an\u0131t\u0131, kedi heykelleri\u2026.kediden bol bir \u015fey yok..<\/p>\n
B\u00f6lgede halen ya\u015fayan bir \u00e7ok yerli kabileler var. Bunlar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlere gidip g\u00f6rmek ciddi bir zaman ve organizasyon.Bunun yerine ,bu kabilelerin \u00e7o\u011funun k\u00fclt\u00fcrel olarak sembolize edildi\u011fi ,yere gidip ya\u015fam \u015fekillerini ve geleneksel k\u0131yafetler ile dans ve m\u00fcziklerini izledik. Az zaman da \u00e7ok i\u015fler..Tarihi mahkeme binas\u0131 , parlamento binas\u0131, sahil yolu, tarihi hapishane….k\u0131sacas\u0131, turistik \u015fehir turu<\/p>\n
Bu g\u00fcn erkenden Orang Utan koruma b\u00f6lgesi olan Semengoh koruma b\u00f6lgesine geldik, sabah beslenme saatin de g\u00f6rme \u015fans\u0131m\u0131z daha fazlaym\u0131\u015f. Orang Utan kelime anlam\u0131 olarak ‘ orman adam\u0131 ‘ anlam\u0131na geliyor.Genetik olarak % 98 insan ile benze\u015fiyor. Tek e\u015fli, dokuz ayda do\u011fum yap\u0131yorlar, 6 – 7 ya\u015f\u0131na kadar yavru annesinin himayesinde kal\u0131yor, alet kullanma becerileri …..Sadece anlamad\u0131\u011f\u0131m \u015fey biz bu orang utan denilen hayvanlar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in neden bu kadar yol geldik ! Bunlardan biz de en az 10 milyon rahat var, hem de seyretmesi bedava . Tek fark, \u00e7o\u011fu \u015fehirde ya\u015f\u0131yor..Hi\u00e7 karabiber a\u011fac\u0131 g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc!? Akdeniz ve Ege taraflar\u0131n da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bize karabiber a\u011fac\u0131 dedikleri do\u011fru de\u011fil. Karabiber a\u011fa\u00e7ta olmuyor , a\u00e7\u0131k bol g\u00fcne\u015fli b\u00f6lgede dikilen s\u0131r\u0131klar\u0131n etraf\u0131na sar\u0131lan bir sarma\u015f\u0131k.\u00c7al\u0131 fasulyesi gibi..ekildikten 3 sene sonra \u00fcz\u00fcm salk\u0131m\u0131 gibi meyvesini veriyor, 10 sene sonra \u00f6l\u00fcyor yeniden dikmek gerekir. \u00d6nceleri k\u00fc\u00e7\u00fck salk\u0131mlar halinde olan karabiberler toplan\u0131yor g\u00fcne\u015fte kurutuluyor, iste karabiber. Peki, beyaz veya k\u0131rm\u0131z\u0131 olanlar\u0131,her renk karabiber ayn\u0131 bitkiden yeti\u015fiyor, sadece farkl\u0131 proses ile farkl\u0131 renk oluyor.<\/p>\n
Bir de Dayak kabilesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yere gidelim dedik ,ne yaparlar diye.Ama k\u00f6y bo\u015f, \u00e7o\u011fu \u015fehre yerle\u015fmi\u015f hafta sonu veya tatillerde geliyorlarm\u0131\u015f. Sadece ya\u015fl\u0131lar k\u00f6yde ,son viraj\u0131 bekliyorlar anla\u015f\u0131lan!!…Ak\u015fam Batang Ai b\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fck bir baraj g\u00f6l\u00fcn\u00fcn sahilinde bulunan Hilton Batang Ai Long house Resort ‘ a bizi bekleyen tekne ile geldik. Ger\u00e7ekten tam cang\u0131l ve g\u00fczel bir g\u00f6l. \u00c7ok g\u00fczel ancak fazla sakin.. Burada bir geceden fazla s\u0131k\u0131nt\u0131lar basabilir.<\/p>\n
Bu g\u00fcn Iban yerlilerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeye gidiyoruz. Bir saat tan fazla ince uzun yerel tekneler ile gidiyoruz. \u00c7ok rahats\u0131z valla,hareket edersen teknenin hemen dengesi bozuluyor.Sabun kal\u0131b\u0131 gibi hareketsiz durduktan sonra normal duruma ge\u00e7mek kolay olmad\u0131. Bunun bir de d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc var..Iban yerlileri \u2018long house ‘ denilen evlerde ya\u015f\u0131yorlar. Biri evlenince veya \u00e7oluk \u00e7ocuk olunca,evin ucuna eklenti yap\u0131larak ev uzat\u0131l\u0131yor. Yap \u00e7ocuk evi uzat,al k\u0131z\u0131 evi uzat..B\u00fct\u00fcn da\u011flar ovalar senin , uzat uzatabildi\u011fin kadar.Evler 15- 20 metre kare biti\u015fik odalar,\u00f6nlerinde ortak ya\u015fam alanlar\u0131 var, upuzun..Yerden bir ka\u00e7 metre y\u00fcksekte,ah\u015fap kaz\u0131klar \u00fczerinde.Yerlerdeki d\u00f6\u015feme tahtalar\u0131n\u0131n aralar\u0131 a\u00e7\u0131k, muntazam de\u011fil.Hani dikkat etmez isen parmaklardan biri araya s\u0131k\u0131\u015fabilir, gitti bi tane.B\u00fct\u00fcn ya\u015fam ortak avluda ge\u00e7iyor,.Su kullan\u0131mlar\u0131 minimum da, tuvalet durumu ise tamamen \u00e7evreci, do\u011fal ortamda,do\u011frudan do\u011faya transfer. .Bizim gelece\u011fimizden haberleri var ,haz\u0131rlanm\u0131\u015flar k\u0131yafetler, geleneksel danslar \u015fark\u0131lar. .. \u00c7ocuklara hediyeleri verdik hepsi memnun. Y\u00f6netim ise babadan o\u011ful a ge\u00e7en \u015feflik. Ulu \u015fef ne buyurursa odur. Karar verici o.Giderek modern d\u00fcnyaya do\u011fru hareket var.\u00d6zellikle gen\u00e7lerde. Yeterince bilgilendik, foto\u011fraflar \u00e7ektik art\u0131k d\u00f6n\u00fc\u015f vakti. Ayn\u0131 ince uzun tekneler ile d\u00f6n\u00fc\u015f.<\/p>\n
Sarawak eyaletinin 350.000 n\u00fcfusu ile ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehri olan Miri’ ye geldik. \u015eehir turu,b\u00f6lgede a\u00e7\u0131lan ilk petrol kuyusu, en b\u00fcy\u00fck Budist (Taoist)Tap\u0131na\u011f\u0131 ve Masjin Al Macid Camii. Gariptir burada ziyaret etti\u011fimiz baz\u0131 camilerde mihrap yok, yerler mermer veya mozaik . Hani s\u0131caktan belki, hal\u0131 fazla gelebilir ama bi Fatih camine, bi S\u00fcleymaniye camiine girdi\u011finiz zaman hissetti\u011finiz hu\u015fu ve etkiyi yaratm\u0131yor. Modern bir yap\u0131 gibi. Hani bir ibadethaneye girince kendinizi farkl\u0131 hissedersiniz ya i\u015fte o yok.<\/p>\n
Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli ve b\u00fcy\u00fck ma\u011faras\u0131 Niyah\u2019a gidiyoruz,uzun bir yol ama de\u011fdi do\u011frusu hava yakla\u015f\u0131k 38-40 derece, nem Oran\u0131 bence 100 sizce 80 olsun. Pa\u00e7alardan ter ak\u0131yor. Buras\u0131 \u00f6nemli bir yer. 40.000 y\u0131l \u00f6nceye ait insan kemikleri bulunmu\u015f ve esas \u00f6nemli olan bu kemiklerin, bu g\u00fcnk\u00fc insan kemiklerine \u00e7ok benzer olmas\u0131. Yani k\u0131saca,palaeolitik d\u00f6nemde ya\u015fayan insanlar\u0131n bizlere \u00e7ok benziyor olmas\u0131. Di\u011fer \u00f6nemli olan, mezarlar\u0131nda bulunan malzemelerden alet kulland\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bulgulara g\u00f6re burada ya\u015fam yak\u0131n bir tarihe kadar da devam etmi\u015f.Vay be yeti\u015femedik adamlara….biraz daha ya\u015fasalar tan\u0131\u015facak m\u0131\u015f\u0131z.. Ma\u011fara ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck , muhtemelen bir ka\u00e7 k\u00f6y birlikte ya\u015f\u0131yormu\u015f.\u0130\u015fte bu bilim ve \u00f6\u011frenme a\u015fk\u0131 ile geldik g\u00f6rmek istedik. . \u0130nat ettik b\u00fct\u00fcn parkuru dola\u015fal\u0131m diye. \u00c7ok ak\u0131ll\u0131ca bi i\u015fmi bilmem. Kahraman T\u00fcrk’ler buraya el feneri veya gerekli te\u00e7hizat olmadan da girerler. \u0130\u015fte bizde \u00f6yle yapt\u0131k dald\u0131k i\u00e7eriye. Ama gittik\u00e7e karanl\u0131k oluyor ve her yer tamamen s\u0131f\u0131r karanl\u0131k.Hayda, kahramanl\u0131k para etmedi,kimse birbirini g\u00f6remiyor. Allahtan fenerli cep telefonlar icat edildi. G\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fcz dik ilerliyoruz. Parkurun tamam\u0131 1.5 kilometre, neredeyse 600-700 metresi tam karanl\u0131k hi\u00e7 \u0131\u015f\u0131k yok. Cep telefonun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ile devam, yerler rutubetten kayganla\u015fm\u0131\u015f , zaman zaman \u00e7\u0131\u011fl\u0131k sesleri d\u00fc\u015fer gibi olan birisinden. Telefonun \u015farj\u0131 bitse, bizi burada gelecek nesiller ancak bulurlar. \u00c7ok fazla ziyaret\u00e7i olan bir yer de\u011fil. Neyse , bir s\u00fcre sonra hafif \u0131\u015f\u0131k belirmeye ba\u015flad\u0131 ve sonunda d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabildik. Ohh be.\u0130\u015fte burada o demin bahsetti\u011fim insanlar\u0131n ya\u015fam mekanlar\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcm daha g\u00f6rd\u00fck. Ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yer alt\u0131 ma\u011faras\u0131.Yar\u0131 inat olarak geldik,ak\u0131ll\u0131 olanlar ise bu maceraya kat\u0131lmad\u0131lar.Boylar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fck, hepimizin boyu uzam\u0131\u015f,aferin bize. \u015eimdi, herkes birbirine bak\u0131yor , kimse de s\u00f6ylemeye cesaret yok ama d\u00f6n\u00fc\u015f ayni yoldan. Hayda..m\u0131\u00e7mak bu i\u015fte…gene ayn\u0131 yoldan geri .Neyse ki d\u00f6n\u00fc\u015f daha az heyecanl\u0131 oldu.. B\u00f6yle bir yere haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak gelmek gerekmez mi ?!Neyse dedik g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131n da, sevdi\u011fimiz bir arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc.. g\u00fczel bi bal\u0131k-\u015farap ile kutlad\u0131k.\u0130yi geldi..<\/p>\n
Mulu,Penan ve Berawan kabilelerinin’ long house’ larda 500-600 ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6y. Buraya sadece u\u00e7ak ile ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn. Geldi\u011fimiz u\u00e7ak doluydu,G\u00fcnde iki sefer var. Buraya sebebi ziyaretimiz,farkl\u0131 bir Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 olan Mulu National Park\u2019\u0131 g\u00f6rmek. B\u00f6lgede birden fazla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte ma\u011faralar var,b\u00fcy\u00fck derken her biri onlarca futbol sahas\u0131 alabilecek b\u00fcy\u00fckl\u00fckte. \u0130\u015fte onlardan birine gidiyoruz,Deer ve Lang Ma\u011faralar\u0131.Ya\u011fmur ormanlar\u0131n\u0131n i\u00e7inden 4-5 km. lik yolumuz var. Hava s\u0131cak inan\u0131lmaz rutubetli.Ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ma\u011fara,dibine kadar gittik, madem para verdik geldik..Bu ma\u011faralar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zellikleri, milyonlarca yarasa n\u0131n bu burada ya\u015famas\u0131. Bizde \u00f6nce ayyy, yaaa .. dedik ancak konu ile ilgili belgeseli seyredince ooooo vay be dedik.Bu u\u00e7an memeliler her ak\u015fam, hava kararmaya ba\u015flay\u0131nca milyonlarca yarasa birlikte belli bir d\u00fczende ma\u011faralardan \u00e7\u0131k\u0131p ormana beslenmeye gidiyorlar ve sabah hava a\u011farmadan ayn\u0131 d\u00fczende geri geliyorlar..Beslenme s\u0131ras\u0131nda yedikleri meyve ve tohumlar\u0131n orman taban\u0131na sa\u00e7\u0131lmas\u0131, burada yeniden d\u00f6llenme ve orman hayat\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u00c7ok \u00f6nemli g\u00f6revi yerine getiriyorlar. \u0130\u015fte bu nedenle ya\u011fmur ormanlar\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebiliyorlar. O zaman ya\u015fas\u0131n yarasalar, aferin size, hem beslenin hem de orman\u0131 ya\u015fat\u0131n. Hava kararmaya ba\u015flad\u0131. milyonlarca yarasan\u0131n belli bir d\u00fczende ormana yolculuklar\u0131 ger\u00e7ekten muhte\u015fem bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc. Hepsini foto\u011fraflad\u0131m..\u0130\u015fte bu ma\u011faralar\u0131 ve yarasalar\u0131n bu d\u00fczenli u\u00e7u\u015flar\u0131 Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde. Sadece bunlar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in her y\u0131l on binlerce insan buralara geliyor.<\/p>\n
Sabah makul bir zamanda yollarday\u0131z gene, ilk durak Penan yerli kabilesini ziyaret edece\u011fiz. Burada ki kabileler genelde long house larda ya\u015f\u0131yorlar.Valla burada ne long kalm\u0131\u015f ne house kalm\u0131\u015f.A\u015f\u0131r\u0131 ya\u011fmur ve sellere kar\u015f\u0131 ah\u015fap direkler yerine neredeyse evlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu beton direkler \u00fczerinde ve de \u00e7elik konstr\u00fcksiyon \u00e7at\u0131.Bunlar nas\u0131l yerli kabile, kentle\u015fme ba\u015flam\u0131\u015f bile.Oradan gene do\u011fru ma\u011faralara.Ma\u011fara adam\u0131 olduk vesselam. Hepsi ayn\u0131 gibi ama hepsi farkl\u0131 karakterde . Ya\u011fmur ormanlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde bir nehirde alt\u0131 d\u00fcz d\u00f6rt ki\u015filik kanolar ile gidiyoruz. Ye\u015filin b\u00fct\u00fcn tonlar\u0131, belki binlerce farkl\u0131 bitki ve i\u00e7inde ya\u015fayan bir o kadar da canl\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131ndan k\u0131vr\u0131la k\u0131vr\u0131la yol al\u0131yoruz. Etraf muhte\u015fem, Birden taki\u0131r kuturr ses , ne ola ki diye bakt\u0131k nehrin baz\u0131 yerleri \u00e7ok s\u0131\u011f , oturduk \u00e7ak\u0131llar\u0131n \u00fczerine. Hayde bakal\u0131m, herkes suya, kanoyu itmek ile \u00e7ekmek aras\u0131 s\u00fcr\u00fckl\u00fcyoruz. Hoop, tekneye devam yola, yerine g\u00f6re, gene bazen birimiz bazen hepimiz kanoyu \u00e7ekiyoruz.sonun da kano ile aram\u0131z da ba\u011f olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ,bazen biz bazen o bizi ta\u015f\u0131yor.Ger\u00e7ekten muhte\u015fem bir do\u011fa, her t\u00fcrl\u00fc ku\u015f sesleri, etrafta tek t\u00fck derme \u00e7atma evler , el sallayan ba\u011f\u0131ran \u00e7ocuklar, havlayan k\u00f6pekler \u00e7ok \u00e7ok g\u00fczel. \u0130\u015fte Nirvana\u2019ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer yolun sonu.Nehir burada \u00e7a\u011flayan yata\u011f\u0131nda g\u00f6llenmi\u015f,kendimizi att\u0131k suya. S\u0131cak hava yo\u011fun ter, so\u011fuk suda y\u00fcz\u00fcyorum. Tanr\u0131m \u00f6ld\u00fcm m\u00fc ne… Belki bir daha b\u00f6yle f\u0131rsat yakalanamaz. \u0130\u015fte doyumsuz zevk…. Bunun da sonu geldi, d\u00f6n\u00fc\u015fteyiz, bir ka\u00e7 defa kanoyu destekleme hareketi ile sonunda otele d\u00f6nd\u00fck.Bu g\u00fcn Sarawak eyaletinden ayr\u0131l\u0131p,Sabah eyaletine gitmek i\u00e7in havaalan\u0131na geldik. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck havaalan\u0131 , bagajlar el kantar\u0131 ile tart\u0131l\u0131yor, neyse kilo sorunu olmad\u0131. Gitmek i\u00e7in geldik ama gidemiyoruz, teknik bir ar\u0131za y\u00fcz\u00fcnden u\u00e7u\u015f iptal, ba\u015fka u\u00e7u\u015f yok bu g\u00fcn,tornistan geri . Bu gece de Mulu\u2019day\u0131z. Hafif bir dinlenmeden sonra , madem buraday\u0131z, ak\u015fam \u00fczeri tekrar yarasalar\u0131n beslenmek i\u00e7in ma\u011faralardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 seyredelim dedik, yak\u0131n bir yere gittik bu sefer. Y\u00fcksek bir tepe, beklemekteyiz, o da ne derken aman\u0131n korkun\u00e7 bir sa\u011fanak foto\u011fraf makinesini zor torbalay\u0131p yerle\u015ftirdim. Kuru hi\u00e7 bir yerimiz kalmad\u0131, zaten bir s\u00fcre sonra \u0131sland\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hissetmiyorsunuz, g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcne akan sular\u0131 sile sile y\u00fcr\u00fcyoruz. Acele yok yava\u015f yava\u015f , etraftan bize bakanlar ya deli yada vay be diyorlard\u0131r. Ben sonuna kadar bu keyfi ya\u015f\u0131yorum.<\/p>\n
Bu sabah erkenden Sabah eyaletine gidiyoruz. Malezya\u2019da eyaletler aras\u0131 ge\u00e7i\u015flerde de pasaport kontrolu,yerli halk i\u00e7inde de kimlik kontrolu yap\u0131l\u0131yor. Sabah’\u0131n ba\u015f \u015fehri Kota Kinabalu’ya sonun da gelebildik.Buran\u0131n % 20 si M\u00fcsl\u00fcman kalan \u00e7o\u011funluk H\u0131ristiyan ve di\u011fer din ve inan\u00e7lar. Yolda 2002 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f modern \u015eehir Camii g\u00f6rd\u00fck , i\u00e7ine girme f\u0131rsat\u0131m\u0131z olmad\u0131 ancak d\u0131\u015far\u0131dan foto\u011fraflayabildik. Program, ertelenen u\u00e7u\u015f nedeni ile biraz kar\u0131\u015ft\u0131. Aray\u0131 kapatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Bu g\u00fcn s\u00fcpriz olsun diye erken kalkal\u0131m.! dedik..Unesco D\u00fcnya Mirasi Minabalu Milli Park\u0131nda y\u00fcr\u00fcyoruz.Gene ye\u015filin her tonu gene kocaman kocaman ulu a\u011fa\u00e7lar. Ancak , merak ettim , her yer her \u015fey g\u00fczelde Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 neden ?!!Buras\u0131 yakla\u015f\u0131k 200 kilometre karelik bir b\u00f6lge ve d\u00fcnyada sadece burada ya\u015fayan baz\u0131 hayvanlar var, burada d\u00f6rt fark\u0131 y\u00fckseklik seviyesinde yeti\u015fen endemik bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc varm\u0131\u015f. do\u011fa da y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f.Kanopy’le gidelim dendi tamam..Herkes ba\u015fka anlam\u0131\u015f geldik, girdik kuyru\u011fa para verdik, foto\u011fraf makinesi i\u00e7in ilave para , t\u0131rman allah t\u0131rman,yerden 30-40 metre y\u00fcksekte teller ile kar\u015f\u0131daki a\u011faca ba\u011flanm\u0131\u015f k\u00f6pr\u00fcden ge\u00e7ece\u011fiz. \u00d6ndekilere bak\u0131yorum hepsi dans eder gibi y\u00fcr\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar..en fazla alt\u0131 ki\u015fi ..diye uyar\u0131 geliyor.. Yollad\u0131m han\u0131m\u0131 \u00f6nden resmini \u00e7ekece\u011fim diye, vay be ko\u015fa ko\u015fa gidiyor. Bismillah deyip ilk ad\u0131m\u0131 att\u0131m, , yerden 30-50 metre y\u00fcksekte tel k\u00f6pr\u00fcden sallana sallana ge\u00e7iyoruz k\u00f6pr\u00fcy\u00fc. Oh be derken geldi\u011fimiz ba\u015fka bir a\u011fac\u0131n tepesi.. Art\u0131k al\u0131\u015ft\u0131k \u00e7evreyi g\u00f6r\u00fcyoruz, foto\u011fraflar \u00e7ekiyoruz..ikinci k\u00f6pr\u00fc derken \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u00f6pr\u00fcde art\u0131k \u00e7ok rahat y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler. Hava rutubetli ve s\u0131cak, \u00f6\u011flen,buz gibi bira ile keyif yapt\u0131k. Geldi\u011fimizden beri duydu\u011fumuz bir efsane var. Ad\u0131 Rafflesia . 20 y\u0131lda bir a\u00e7an d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7i\u00e7e\u011fi ve en fazla 5 g\u00fcn a\u00e7\u0131k olarak kald\u0131rm\u0131\u015f. Yolda b\u00fcy\u00fck bir ilan 150 metre ileride rafflesia \u00e7i\u00e7ek a\u00e7m\u0131\u015f 1. g\u00fcn. Yippu k\u0131smete bak derken .dur heyacan yok bakmak, bedava de\u011fil. Sa\u011flam pazarl\u0131k ile adam ba\u015f\u0131 5 Dolara girdik. Herkes kuyrukta. Geldik raflesia’nin ba\u015f\u0131na. Asl\u0131nda \u00e7ok \u00f6zelli\u011fi olmayan sarma\u015f\u0131k t\u00fcr\u00fc bir bitki. Kal\u0131n g\u00f6vdesi ile ba\u015fka bir a\u011faca sar\u0131larak ya\u015f\u0131yor.A\u011faca sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde \u00e7i\u00e7ek a\u00e7m\u0131\u015f yakla\u015f\u0131k 90 cm \u00e7ap\u0131nda koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 ortas\u0131 \u00e7ukur gibi \u00e7i\u00e7ek. Ger\u00e7ekten g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer. Tomurcuklanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan itibaren dokuz ayda \u00e7i\u00e7ek a\u00e7\u0131yor ve 5 g\u00fcn sonra soluyor. Bekle 20 sene daha. Adamlarda bu f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendiriyor yanl\u0131\u015f yok .Tamamd\u0131r, helal olsun. Ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck \u015fans bizim i\u00e7in..Yola koyulduk, ver elini Sandakan. Sandakan , Sabah eyaletinin ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehiri , genelde bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ile u\u011fra\u015f\u0131yorlar,en g\u00fczel ve en ucuz bal\u0131k burada bulursunuz diye reklam yapt\u0131lar. Peki dedik, g\u00f6relim bakal\u0131m. Oturduk bi bal\u0131k\u00e7\u0131 restoranina , bir \u015feyler geliyor, hepsi deniz \u00dcr\u00fcn\u00fc …Temizlik 4 puan, pi\u015firme 6 puan, sunu\u015f 4 puan…ger\u00e7i haksizlik yapmayal\u0131m , Asya mutfa\u011f\u0131 bizim mutfa\u011fa pek yakin de\u011fil. Artik son g\u00fcnler se\u00e7ici olmaya ba\u015flad\u0131k galiba.Geceyi g\u00fczel bir otel keyfi ile tamamlad\u0131k.<\/p>\n
Erkenden bu b\u00f6lgede bulunan Sepilok Orang-Utang rehabilitasyon merkezine gidiyoruz. Saat 10.00 yiyecek konulan merkezlere geliyorlar, Seyir k\u0131sm\u0131 kalabal\u0131k herkes foto\u011fraf \u00e7ekme derdinde. Efendiler geldiler, burada kolay yiyecek bulunca \u00e7ok fazla sald\u0131rm\u0131yorlar. Biraz nazl\u0131 gibiler.. yeterli foto\u011fraf \u00e7ektik, g\u00fcne\u015f ac\u0131t\u0131rcas\u0131na yak\u0131yor, \u015fapka falan kar etmiyor beynim hafiften fokurdamaya ba\u015flad\u0131. Burada bulunan orang-utang lar\u0131 korumak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015famlar\u0131 i\u00e7in kurulmu\u015f bir merkez. \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetinin b\u00fcy\u00fck deste\u011fi ile ya\u015f\u0131yor.Bir di\u015fi orang utang hayat\u0131 boyunca en fazla 3 do\u011fum yap\u0131yor,hamilelik s\u00fcreleri 9 ay, bir seferde, bir do\u011fum yap\u0131yorlar, yavrular\u0131 yeti\u015fkin oluncaya kadar beraber oluyorlar. Bu nedenle \u00e7o\u011falmalar\u0131 kolay olmuyor. Hayvanlar\u0131n kendi kurallar\u0131 a\u00e7\u0131k ve net, hayvan olup hayvan gibi ya\u015f\u0131yorlar, ke\u015fke bizler de insan olup insan gibi ya\u015fasak….<\/p>\n
Bilit orman\u0131\u2019nda, Kinabatangan Nehri kenar\u0131nda bulunan Bilit Adventura Resort\u2019a.geldik. Aksam olmak \u00fczere, b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n ak\u015fam beslenmelerini g\u00f6rmek i\u00e7in tekneler ile orman\u0131n i\u00e7inde yol al\u0131yoruz.Orang utang, maymunlar , makaklar, kurtlar ku\u015flar…hepsi besleniyorlar ve geceyi ge\u00e7irmek i\u00e7in g\u00fcvenli bir a\u011fac\u0131n tepelerine yerle\u015fmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Hava iyice karamaya ba\u015flad\u0131, onlara afiyet olsun iyi geceler deyip otelimize d\u00f6n\u00fcyoruz. Buras\u0131 tam bir cang\u0131l, ya\u011fmur ormanlar\u0131. Ger\u00e7ek vah\u015fi ya\u015fam. \u015e\u00f6yle bir keyif yapmak istedik yemek \u00f6ncesi. Elde kalan mevcutlardan bir kadeh ile g\u00fcn\u00fcn yorgunlu\u011funu at\u0131yorum. Her taraf sakin, otelde internet ba\u011flant\u0131s\u0131 yok, televizyon yok, cep telefon ba\u011flant\u0131s\u0131 zay\u0131f, Teknolojiden sadece jenerat\u00f6r ile sa\u011flanan elektrik var. Galiba b\u00f6yle bir \u015feye ihtiyac\u0131m vard\u0131. Do\u011fan\u0131n sesi, kendi i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131n sesi, sessizli\u011fin sesi…sakinlik ve huzur …e\u015fime bak\u0131yorum, sessizce konu\u015fuyorum onunla.ayn\u0131 \u015feyleri anlat\u0131yor. Bir ka\u00e7 g\u00fcn kal\u0131n\u0131r m\u0131 diye ge\u00e7iyor akl\u0131m\u0131zdan.. Bizim beslenme saatimiz, aksam yeme\u011fi i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yoruz. G\u00f6r\u00fcnen o ki herkes hayat\u0131ndan memnun . Mevcut olan yemekler ile karn\u0131m\u0131z\u0131 doyuruyoruz. Bir sure sonra \u00e7evrede bizden ba\u015fka kimse kalmad\u0131. Mevcut \u015fi\u015fe say\u0131m\u0131 yat\u0131k, tamam yeterli mazot var. Hafiften \u015fi\u015feleri bo\u015faltmaya ba\u015flay\u0131nca, ba\u015flad\u0131 ince saz…tamam art\u0131k i\u00e7kiden de\u011fil mutluluktan tatland\u0131k. Giderek \u015fark\u0131lar, t\u00fcrk\u00fcler derken danslar oynamalar…personel \u015fa\u015fk\u0131n ama merakla izliyor. Yatma zaman\u0131….Sabah 5.00de b\u00f6lge sahiplerine sabah kahvalt\u0131s\u0131na davetliyiz. Vah\u015fi ya\u015famda genel de beslenme sabah erken ve aksam saatlerinde oluyor. Gene ku\u015flar..y\u0131lanlar, maymunlar, makaklar, k\u0131saca b\u00f6lgenin ger\u00e7ek sahipleri g\u00fcne haz\u0131rlan\u0131yor. Buran\u0131n \u00f6nemli sembollerinden biri de hornbill . Buraya \u00f6zg\u00fc bir ku\u015f, nesli t\u00fckenme noktas\u0131nda . \u00d6ld\u00fcrene be\u015f y\u0131ldan ba\u015flayan hapis ve ciddi oranda para cezas\u0131. Hepimiz heyecan ile hornbill g\u00f6rmeyi bekliyoruz, derken rehberin \u00e7\u0131\u011fl\u0131k gibi sesli i\u015fareti a\u011fac\u0131n \u00fcst\u00fcnde duruyor diye. Sanki bir tane a\u011fa\u00e7 var da rahat g\u00f6rece\u011fiz. \u0130\u015faretler tarifler ,hah sonunda g\u00f6rd\u00fck galiba ama \u00e7ok uzakta bir ku\u015f , renkleri ve boyutu \u00e7ok anla\u015f\u0131lm\u0131yor. Neyse ki \u015fansl\u0131y\u0131z bu g\u00fcn \u00e7ok hornbill g\u00f6rd\u00fck. B\u00f6lge halk\u0131na afiyet olsun dedikten sonra , ,simdi s\u0131ra bize afiyet olsun da. Burada do\u011fal olarak sinek, sivrisinek, her t\u00fcrl\u00fc b\u00f6rt\u00fc b\u00f6cek mevcut. Onlar da buran\u0131n yerli halk\u0131 say\u0131l\u0131r,. \u00d6nceleri m\u00fccadele ettik, sprey , sinek kovucu gibi malzemeler ile…sonunda anla\u015fma yapmaya karar verdik bu arkada\u015flar ile. Anla\u015fma metni, onlar bizi ne zaman isterlerse sokacak veya kan\u0131m\u0131z\u0131 emecekler biz onlara bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131z. hat\u0131r hutur ka\u015f\u0131nmaya devam. Zaten sinek kovucular da bitti ayr\u0131ca bi boka da yaram\u0131yorlar hi\u00e7 olmaz ise ho\u015f g\u00f6r\u00fc ve delikanl\u0131l\u0131k falan. Pez…ler ac\u0131mas\u0131z her taraf\u0131m\u0131z kabard\u0131<\/p>\n
Kahvalt\u0131 dan sonra eve d\u00f6n\u00fc\u015f ba\u015fl\u0131yor. Burdan Tawau’ya, oradan Kuala Lumpur’a ..Kuala Lumpur\u2019dan gece yar\u0131s\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f u\u00e7a\u011f\u0131m\u0131z.Bir tam g\u00fcn\u00fcm\u00fcz var,.Hafif bir\u015fehir turu ile g\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirelim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. ‘ Batu Cave Tempel’ b\u00fcy\u00fck blr ma\u011fara ve i\u00e7inde Hindu\u2019lar i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir tap\u0131nak var.\u015eubat ay\u0131nda b\u00fcy\u00fck geleneksel dini t\u00f6renlerini burada yap\u0131yorlarm\u0131\u015f, asl\u0131nda g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer, muhtemelen \u00e7ok renkli oluyordur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. King Palace , burada sultanl\u0131k ile y\u00f6netilen 9 eyaletin sultanlar\u0131 taraf\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak kullan\u0131l\u0131yor. Her be\u015f y\u0131lda bir ba\u015fka bir sultan burada ev sahipli\u011fi yap\u0131yor ve \u00fclkeyi kral ve Krali\u00e7e olarak temsil ediyor. Ancak se\u00e7im ile gelen Ba\u015fbakan esas y\u00f6netimin sorumlusu. Kral ve Krali\u00e7e biraz sembolik gibi. Merkez cami, ulusul cami diye de terc\u00fcme edilir ‘National Mosque’ \u00e7ok geni\u015f bir alanda daire \u015feklinde bir cami. Her zaman ziyarete a\u00e7\u0131k de\u011fil, M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131m dedim ,hafif bir imtihan ile baraj\u0131 ge\u00e7tik girdik i\u00e7eri. Birisinin ada\u011f\u0131 vard\u0131 galiba, b\u00fcy\u00fck bir yemek daveti, masalarda, yerler de herkes bir \u015feyler yiyor. Davet ald\u0131k kibarca te\u015fekk\u00fcr ettim, Modern \u00e7izgilerde temiz g\u00fczel bir cami. Malezya’da halk\u0131n % 60 \u0131 M\u00fcsl\u00fcman , baz\u0131 b\u00f6lgelerde ve sultanl\u0131k ile y\u00f6netilen yerlerde dini \u015fartlar a\u011f\u0131r bas\u0131yor kapanma zorunlu kad\u0131nlar ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in.ve en \u00f6nemlisi ‘\u015feriat\u2019 mahkemeleri var. M\u00fcsl\u00fcman’lar aras\u0131ndaki ihtilaflar, evlenme,bo\u015fanma ve baz\u0131 ticari davalara bu mahkeme bak\u0131yor ve Kuran’a g\u00f6re h\u00fck\u00fcm veriliyor.\u015eer\u2019i kurallar. \u00c7ok isteyen , merakl\u0131s\u0131 gelsin g\u00f6rs\u00fcn bakal\u0131m bu i\u015fler ka\u00e7 delikli oluyormu\u015f.!..<\/p>\n
Artik vakit dolduruyoruz…<\/p>\n
Burada en dikkatimi \u00e7eken konulardan biride, otellerde, restoranlarda, Havaalanlar\u0131nda, bir \u00e7ok yerde “d\u00fcryan “ile girilmez veya “d\u00fcryan “yenmez levhalar\u0131 var. Kavuna benzer \u00fczeri dikenli gibi bir meyve Tad\u0131n\u0131n lezzetli ,ancak korkun\u00e7 bir kokusu var. Hani temizlik yap\u0131lmayan umumi tuvaletler vard\u0131r ya i\u015fte aynen \u00f6yle kokuyor.Yani d\u00fcryan yemek, tuvalette kavun yemek gibi bir \u015fey.Hoca Nasrettin’e sormu\u015flar,’ tuvalette sak\u0131z \u00e7i\u011fnemek g\u00fcnah midir’ diye , hoca cevab\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, ‘g\u00fcnah de\u011fil, ancak birisi g\u00f6rse b.k yedi\u011fini zanneder ‘.yesen bir t\u00fcrl\u00fc yemesen bir t\u00fcrl\u00fc. Otel odas\u0131nda yenildi\u011fi zaman ancak oday\u0131 badana yaparak kokudan temizlemek m\u00fcmk\u00fcn oluyormu\u015f.Kal\u0131c\u0131 ve a\u011f\u0131r bir kokusu var.M\u00fc\u015fterisi de \u00e7ok, herkes kendine ait bir yerde yiyor. Afiyet olsun, bi eksi\u011fimiz o kals\u0131n.<\/p>\n
Malezya 30 milyon n\u00fcfuslu bir \u00fclke, son 30 y\u0131lda b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeler olmu\u015f. Sanayi devrimi, \u00f6zellikle otomotiv sanayi , elektronik sanayi, gibi bir \u00e7ok alanda.. Otomobil sekt\u00f6r\u00fcnde ‘ Proton ‘ ve ‘ Probua ‘ diye iki milli otomobil markas\u0131 var. Tabi burada ciddi petrol \u00e7\u0131k\u0131yor ve ihra\u00e7 ediyorlar, ,katk\u0131s\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck.Bu g\u00fcn Malezya, d\u00fcnya da h\u0131zla geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Tabi h\u0131zl\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bir yerin de b\u00fcy\u00fck refah varken di\u011fer taraf\u0131 halen sefillik olabiliyor.<\/p>\n
Bu gezi ile ilgili foto\u011fraflara a\u015fa\u011f\u0131daki linki \u00e7ift t\u0131klayarak ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n
mailto:http:\/\/hayrettin.smugmug.com\/Travel\/BORNEO\/38523966_GDVwRN#!i=3183218955&k=xx2qC9b<\/p>\n
Veya; di\u011fer gezi notlar\u0131n\u0131n ve foto\u011fraflar\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu, www.hayrettinkagnici.com sitesinde Borneo dosyas\u0131n\u0131 t\u0131klayarak ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n
Sevgilerimle
\nHayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131
\nMart 2014<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzun u\u00e7u\u015ftan sonra Malezya\u2019n\u0131n ba\u015f kenti Kuala Lumpur\u2019a ve do\u011frudan ilk gece konaklayaca\u011f\u0131m\u0131z Melaka\u2019ya geldik. . Buras\u0131 1600 lerden gelen tarih.. \u015fehirde;\u0130ngiliz, Hollanda, Hindistan gibi \u00fclkelerin izleri var.Uzun tarihi ge\u00e7mi\u015fin son paragraf\u0131 \u015f\u00f6yle; 1960 y\u0131llar\u0131nda \u0130ngilizler bu b\u00f6lgeden ayr\u0131lma karar\u0131 ald\u0131ktan sonra, 1963 y\u0131l\u0131nda Singapur, Malezya ve Borneo adas\u0131n\u0131n kuzeyi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f, ancak 1965 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5822,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n