Uzun y\u0131llar, gitmeyi hedefledi\u011fim, g\u00fcney yar\u0131m k\u00fcrede d\u00fcnyan\u0131n dibi Patagonya ve Antarktika haz\u0131rl\u0131klar\u0131 tamamland\u0131. Yola \u00e7\u0131kma zaman\u0131.<\/p>\n
Aral\u0131k ay\u0131nda \u0130stanbul da havalar so\u011fumaya ba\u015flay\u0131nca yaz mevsiminin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc s\u0131cak \u00fclkelerden Arjantin’in ba\u015fkenti Buenos Aires\u2019e gidiyoruz.\u00a0 Brezilya, Sao Paulo da bir saat yak\u0131t ikmali dahil toplam 17 saatlik u\u00e7u\u015f, D\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucu. Neyse geldik ama yorgunluktan ruhumuz ile bedenimiz farkl\u0131 \u00e7al\u0131yor.<\/p>\n
Arjantin halklar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ve buran\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yerinde \u00f6\u011frenmek i\u00e7in \u00f6nce buralar\u0131 gezece\u011fiz, \u00f6\u011frenece\u011fiz.<\/p>\n
1870\u2019li y\u0131llardan itibaren zengin yer alt\u0131 kaynaklar\u0131 ve tar\u0131msal faaliyetlere elveri\u015flili\u011fi sayesinde d\u00fcnyan\u0131n en zengin devletlerinden biri olan Arjantin, o d\u00f6nemlerde ekonomik refah nedeni ile \u00f6zellikle 1870 ve 1930 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir g\u00f6\u00e7 merkezi h\u00e2line gelmi\u015fti. Bu d\u00f6nemde \u00fclkeye en fazla gelen \u0130talyan ve \u0130spanyol g\u00f6\u00e7menler ve bunlar\u0131n yerli halk ile evlilikleri sonucu olu\u015fan melez \u0131rk mestizolar bug\u00fcn n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n
Arjantin toplam y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 2,791,810 km2<\/sup>, T\u00fcrkiye\u2019den yakla\u015f\u0131k 3,5 kat b\u00fcy\u00fck G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n ikinci, d\u00fcnyada ise en b\u00fcy\u00fck sekizinci \u00fclkedir. 47,5 milyon n\u00fcfus ve ki\u015fi ba\u015f\u0131 GSYH 9 bin dolar\u0131n alt\u0131nda olan Arjantin Cumhuriyeti ciddi ekonomik kriz ya\u015famaktad\u0131r. 2024 y\u0131l\u0131 ocak ay\u0131 ilk haftas\u0131nda 1 dolar, yakla\u015f\u0131k 960 Arjantin pezosu iken iki hafta sonras\u0131nda 1 dolar=1200 pezo olmu\u015ftu. Yani iki hafta da yakla\u015f\u0131k %30 para de\u011fer kayb\u0131 oldu. \u00c7ok fark\u0131m\u0131z yok galiba.<\/p>\n 100 dolar bozdurursan\u0131z y\u00fcz bin pezo, en b\u00fcy\u00fck banknot 1000 pezo olunca elinizde koca bir para destesi, bir yere de s\u0131\u011fm\u0131yor. Kredi kart\u0131 ge\u00e7iyor ancak banka otomatik olarak kuru \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olarak kabul ediyor ayr\u0131ca y\u00fcksek komisyonda al\u0131yor. \u00a0B\u00f6yle olunca nakit olarak harcamak daha uygun.<\/p>\n Enflasyon oran\u0131 de \u00e7ok y\u00fcksek\u00a0fiyatlar g\u00fcnl\u00fck de\u011fi\u015febiliyor, fiyatlar herg\u00fcn de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n Din ve inan\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131; %94 Hristiyan, %2 Yahudi, %1 M\u00fcsl\u00fcman, %3 di\u011fer. Ancak son y\u0131llarda Hristiyan n\u00fcfusun ciddi bi\u00e7imde ateizme kayd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015f. Verilere g\u00f6re \u00fclkenin %35\u2019i hi\u00e7bir dini ve inanc\u0131 do\u011fru ve samimi bulmuyor, inanm\u0131yor.<\/p>\n Arjantin, ba\u015fkanl\u0131k sistemiyle y\u00f6netilen demokratik, laik ve federal bir anayasal cumhuriyettir., N\u00fcfusun %97\u2019sinin anadili olan \u0130spanyolca resmi dildir. \u00a0B\u00f6lgeye gelen ilk Avrupal\u0131lar olan \u0130spanyollar, \u00fclke topraklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fcm\u00fc\u015f rezervlerine sahip oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131ndan buraya la Plata ismini vermi\u015flerdir.<\/p>\n Arjantin, \u00fclke genelinde \u00e7\u00f6l havas\u0131 ikliminden en sulak iklime, en kurak iklim b\u00f6lgeden en ya\u011fmurlu ve en s\u0131cak iklim bilgesinden buzullara kadar 23 farkl\u0131 iklim zonu bulunur, bu durum, d\u00fcnyada bu kadar dar alanda bu kadar farkl\u0131 klima zonu olan tek \u00fclkedir.<\/p>\n **<\/p>\n Arjantin\u2019in siyasi tarihi ile T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi tarihi konular\u0131nda benzerlikler vard\u0131r, buralara kadar gelmi\u015fken bunlar\u0131 da anlamak gerekir.<\/p>\n 1943\u2019te ba\u015fkan Ramon Castillo y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 bir darbe olur ve darbenin lideri Juan Domingo Per\u00f3n iktidara gelir. Peron ilki \u015eubat 1946\u2019da 1951\u2019de ikinci defa devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilir. Fakat otoriter siyaseti y\u00fcz\u00fcnden \u00fclkede kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00e7\u0131kar ve 1955\u2019te ikinci bir darbe ile devrilir. Uzun y\u0131llar s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fayan Peron 1973\u2019te \u00fclkesine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde tekrar devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilir. Bir y\u0131l sonra \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine yerine kar\u0131s\u0131 Isabel Peron devlet ba\u015fkan\u0131 olur. Ancak o da \u00fclkenin birlik ve beraberli\u011fini sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 1976\u2019da askeri darbeyle tekrar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. 1976-1982 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Arjantin\u2019i y\u00f6neten darbeci generaller, \u201cUlusal Uzla\u015fma S\u00fcreci\u201d ad\u0131 verilen hareket ba\u015flat\u0131r ve hapsedilenler d\u0131\u015f\u0131nda sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc demokratlardan 30.000 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Haf\u0131zalardan silinmeyen bir d\u00f6nem ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Askeri cunta, \u00fclkede artan huzursuzluk ve i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131k konusunda dikkati da\u011f\u0131tmak amac\u0131yla, Atlantik Okyanusunda, Arjantin sahillerine yak\u0131n, 1882 y\u0131l\u0131ndan beri \u0130ngiltere\u2019nin s\u00f6m\u00fcrgesi olan Falkland Adalar\u0131, G\u00fcney Georgia ve G\u00fcney Sandwich Adalar\u0131 \u00fczerinde egemenlik haklar\u0131 oldu\u011funu iddia ederek adalar\u0131 i\u015fgal eder. 1982\u2019de askeri cunta y\u00f6netimin Falkland Adalar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmesinin ard\u0131ndan \u00e7\u0131kan sava\u015fta \u0130ngilizlere yenilen Arjantin, 1995\u2019te yap\u0131lan antla\u015fmaya g\u00f6re, adalar \u00fczerinde bir daha g\u00fc\u00e7 kullanarak hak iddia etmeme konusunda taahh\u00fctte bulunur. Bu sava\u015fta \u00e7ok fazla Arjantin askeri \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n **<\/p>\n Albay Juan Domingo Peron, 1943 y\u0131l\u0131ndaki asker\u00ee darbede rol alarak siyasete girer ve \u00e7al\u0131\u015fma bakan\u0131 olur.\u00a0 Bu d\u00f6nem halk\u0131n yan\u0131nda olmas\u0131 nedeniyle \u201cemek\u00e7i babas\u0131\u201d olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Arjantin’in Los Toldos kentinde, be\u015f \u00e7ocuklu fakir bir ailenin en k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelen Eva, yedi ya\u015f\u0131ndayken babas\u0131n\u0131 kaybetti ve 14 ya\u015f\u0131nda Buenos Aires’e gider. Buenos Aires’te bir s\u00fcre i\u015fsiz ve paras\u0131z kald\u0131ktan sonra radyolarda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Radyoda \u015fovlar yaparak, tiyatroda k\u00fc\u00e7\u00fck rollerde oynayarak hayat\u0131n\u0131 devam ettiren Evita, 1944 y\u0131l\u0131nda Juan Domingo Peron ile tan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n Ba\u015fkan Domingo Peron ile Eva\u2019n\u0131n tan\u0131\u015fmalar\u0131 ; Arjantin de yoksul b\u00f6lgede b\u00fcy\u00fck bir deprem olur ve \u00e7ok insan \u00f6l\u00fcr, \u00e7ok evler y\u0131k\u0131l\u0131r. Evita buraya sendika ba\u015fkan\u0131 olarak gelir ve konu\u015fmalar yapar, yard\u0131mlar da\u011f\u0131t\u0131r, halka yard\u0131mc\u0131 olur. Ba\u015fkan\u0131n da geldi\u011fi bir g\u00fcn, Ba\u015fkan Eva’n\u0131n konu\u015fmas\u0131ndan etkilenir ho\u015funa gider ve kendisiyle tan\u0131\u015f\u0131r. Bu tan\u0131\u015fma daha ileriye evlenmeye kadar gider.<\/p>\n Mar\u00eda Eva Duarte de Peron, 7 May\u0131s 1919- 26 Temmuz 1952 tarihlerinde aras\u0131nda Arjantin Ba\u015fkan\u0131 Juan Domingo Peron’un ikinci e\u015fi olarak \u201cFirst Lady\u201d olur. Halk\u0131n yan\u0131nda olan ve toplumun ayd\u0131nlanma s\u00fcrecini ba\u015flatan Eva Peron \u0130spanyolca “K\u00fc\u00e7\u00fck Eva” anlam\u0131na gelen Evita lakab\u0131yla an\u0131l\u0131r.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fck gelirli i\u015f\u00e7ilerin durumlar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fan Juan Domingo Peron, 1944 y\u0131l\u0131ndaki darbenin ard\u0131ndan tutuklansa da Eva Peron ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7ileri yanlar\u0131na alarak ba\u015flatt\u0131klar\u0131 grevler neticesinde serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bundan \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra da Eva ile Juan Domingo Peron evlenir. Domingo Peron, 1946 tarihinde de ba\u015fbakan olur ve 1955 y\u0131l\u0131nda yine bir asker\u00ee darbe ile d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu d\u00f6nemde Arjantin\u2019de birka\u00e7 askeri darbe daha ya\u015fan\u0131r ve 1973 y\u0131l\u0131nda Domingo Peron tekrar ba\u015fkan olur. 1974 y\u0131l\u0131nda Juan Domingo Peron\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra yeni e\u015fi Isabel Peron ba\u015fkan olur ancak 1976 y\u0131l\u0131nda Isabel Peron da askeri darbe ile d\u00fc\u015fer.<\/p>\n Evita, kocas\u0131n\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6neminde kad\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve aktif olarak siyasetin i\u00e7inde yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Her zaman halkla i\u00e7 i\u00e7e olmu\u015f, \u0130\u015f\u00e7i sendikalar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde \u00f6nemli rol \u00fcstlenmi\u015f ve 1947 y\u0131l\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n oy verme hakk\u0131 elde etmesinde b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Fakir halka yiyecek, para ve ila\u00e7 yard\u0131m\u0131nda bulunmu\u015f, \u00e7ocuklar i\u00e7in yard\u0131m kampanyalar\u0131 d\u00fczenleyerek halk ile i\u00e7 i\u00e7e olmu\u015ftur.<\/p>\n Juan Peron’un ikinci kez ba\u015fkan se\u00e7ilmesinden birka\u00e7 g\u00fcn sonra Eva Peron, bir devlet t\u00f6reni ile, “ulusun ruhani lideri” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Yakaland\u0131\u011f\u0131 amans\u0131z hastal\u0131k nedeniyle tedavi i\u00e7in gitti\u011fi Amerika’da kemoterapi g\u00f6rm\u00fc\u015f, o d\u00f6nemde \u00e7ok yayg\u0131n olmayan bu tedavi \u015fekli ilk defa bir Arjantin vatanda\u015f\u0131na uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Evita Peron, 26 Temmuz 1952\u2019de 33 ya\u015f\u0131nda kanserden hayat\u0131n\u0131 kaybeder. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra Eva Peron’un cenazesi, muhaliflerin ya\u011fmalamas\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131larak bilinmeyen bir yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcr. Cesedi 16 y\u0131l sakland\u0131ktan sonra g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerden \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p \u00f6nce e\u015finin yan\u0131na, sonra da aile mezarl\u0131\u011f\u0131na defnedilir.<\/p>\n Eva Peron her zaman siyasetle ve halkla i\u00e7 i\u00e7e olmu\u015ftu. Eva Peron’un hayat\u0131n\u0131 anlatan Evita m\u00fczikali \u00f6l\u00fcm\u00fcmden y\u0131llar sonra sahnelendi. Madonna daha sonra bu m\u00fczikalin beyaz perde uyarlamas\u0131nda rol ald\u0131 ve \u201cDon\u2019t Cry For Me Argentina\u201d m\u00fczi\u011fi ile uzun y\u0131llar haf\u0131zalardan silinmemi\u015ftir.<\/p>\n Bug\u00fcn, Arjantin, bitmeyen, askeri ve siyasi kutupla\u015fmalar ve bu ortam\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e dibe vuran ekonomi ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar, yoksulluk ve sefalet ile bo\u011fu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Buraya kadar en k\u0131sa \u00f6zet format\u0131nda anlat\u0131lan Arjantin de ya\u015fanan olaylar\u0131 akl\u0131n\u0131zda tutun ve T\u00fcrkiye de 1950\u2019den itibaren ya\u015fananlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, hat\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n veya bilgilenin. Bitmeyen, sa\u011f sol \u00e7at\u0131\u015fmalar, kutupla\u015fmalar, askeri darbeler, idamlar, kaybolanlar, i\u015fkenceler, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen on binlerce sa\u011fc\u0131 solcu gen\u00e7ler, dini tarikatlar, etnik guruplar \u00fczerinden yarat\u0131lan Asala, PKK gibi ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri, siyas\u0131 ve dini kutupla\u015fmalar, y\u0131larca s\u00fcren \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f ac\u0131l\u0131 anneler \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u201cCumartesi anneleri\u201d toplanmalar\u0131. Ne kadar benzer \u015feyler ve bir \u00fclkeyi par\u00e7alamaya yok etmek i\u00e7in benzer siyasi ve askeri oyunlar. Bunlar\u0131 kim yap\u0131yor, yapt\u0131r\u0131yor, kim bunlara para, ak\u0131l ve destek veriyor sorusu da size \u201cev \u00f6devi\u201d olsun. \u00dclkemizin etraf\u0131nda ve i\u00e7inde neler d\u00f6n\u00fcyor konular\u0131nda fark\u0131ndal\u0131klar\u0131m\u0131z arts\u0131n!<\/p>\n En az\u0131ndan, hepimizin hat\u0131rlayaca\u011f\u0131, 12 Eyl\u00fcl 1980 Kenan Evran askeri darbe d\u00f6nemi ve sonras\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc tarikat yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131n temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7ok say\u0131da imam hatip okullar\u0131 ve dini vak\u0131flar ve mekteplerin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani bu g\u00fcnlerin temellerinin o zamanlarda at\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu unutmayal\u0131m.<\/p>\n Arjantin\u2019de son durum;<\/p>\n Arjantin ekonomik olarak durumu pek parlak de\u011fil enflasyon \u00e7ok y\u00fcksek %225\u2019lerde. Burada 2023 kas\u0131m ay\u0131nda yap\u0131lan se\u00e7imleri a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 parti\u00a0lideri Javier Milei kazand\u0131. \u00a0\u0130ktidardaki ilk icraat\u0131, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni yasalar ile fa\u015fist bask\u0131lar\u0131n artaca\u011f\u0131 sinyalini verdi. Buna g\u00f6re, yanl\u0131\u015f bilgilere dayanarak, ekonomi ve politika hakk\u0131nda yaz\u0131 yazmak, \u00fc\u00e7 ki\u015fiden fazla siyasi ama\u00e7l\u0131 toplant\u0131 yapman\u0131n cezas\u0131 6 ay hapis, \u00f6m\u00fcr boyu siyasetten men olmak.<\/p>\n Arjantin\u2019in yeni Cumhurba\u015fkan\u0131 Javier Milei, \u015fok terapisini de a\u00e7\u0131klad\u0131: iktidara geldikten sonra para biriminin y\u00fczde 50\u2019den fazla de\u011fer kaybetmesinin ard\u0131ndan beklenen protesto dalgas\u0131na \u00f6nlemek amac\u0131yla yeni yasa \u00e7\u0131kard\u0131 \u201cYa kur\u015fun ya da hapis\u201d ve \u201c\u00c7ok fazla para harcayan bakan\u0131 kovaca\u011f\u0131m\u201d<\/p>\n Yeni yasa polise de birtak\u0131m yetkiler veriyor. \u00d6rne\u011fin polis, protestolarda kullan\u0131lan maske ve sopalara el koyabilecek. \u00d6te yandan yasa, gen\u00e7lerin protestolara kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 da s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131yor. E\u011fer okulda olmas\u0131 gereken gen\u00e7ler protestolara kat\u0131l\u0131rsa bu gen\u00e7lerin okul ile ili\u015fkisi kesilebilecek ve ebeveynlerine yapt\u0131r\u0131m uygulanacak.<\/p>\n Demokrasinin ve ekonominin zorbal\u0131kla, d\u00fczeltilebilece\u011fini zannetmek. Bask\u0131c\u0131, rejim b\u00f6yle bir \u015fey.<\/p>\n Buraya kadar olanlar, Arjantin\u2019in siyasi tarihi hakk\u0131nda k\u0131sa bilgilenmeydi.<\/p>\n **<\/p>\n D\u00f6nelim gezimize;<\/p>\n G\u00fcney yar\u0131mk\u00fcrenin Paris’i olarak da bilinen “Buenos Aires”, T\u00fcrk\u00e7ede “g\u00fczel r\u00fczgarlar” veya “g\u00fczel hava” anlam\u0131ndad\u0131r. Buenos Aires yerle\u015fim b\u00f6lgesi, yakla\u015f\u0131k 15,6 milyonluk n\u00fcfusuyla Amerika’n\u0131n en kalabal\u0131k be\u015finci metropol b\u00f6lgesini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130spanya\u2019n\u0131n Napoleon taraf\u0131ndan i\u015fgalini f\u0131rsat bilen \u0130ngiltere 1806 y\u0131l\u0131nda buray\u0131 k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine i\u015fgal eder ancak bir sene sonra organize olan Arjantin kuvvetleri \u0130ngilizleri kovar. 1810 May\u0131s\u2019\u0131nda ba\u015flayan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015flar\u0131 9 Temmuz 1816 da mutlu sona ula\u015ft\u0131 ve bu 9 Temmuz ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00fcn\u00fc olarak kutlan\u0131r.<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck nehirlerinden Amazon nehrinin bir kolu Buenos Aires\u2019ten denize ak\u0131yor. Ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 al\u00fcvyonlar nedeniyle deniz hep bulan\u0131k.<\/p>\n **<\/p>\n Buenos Aires Katedraline gidiyoruz;<\/p>\n Buenos Aires\u2019te yer alan ana Katolik kilisesi Neo-Klasik bir mimari tarza sahiptir. \u015eehir merkezinde bulunan kilise, Plaza del Mayo\u2019nun \u00e7evresindeki tarihi yap\u0131lardan biridir. Ayn\u0131 zamanda Buenos Aires Ba\u015fpiskoposlu\u011funun ana kilisesidir.<\/p>\n Buenos Aires \u015eehir Katedrali, 16. y\u00fczy\u0131lda in\u015fa edilmi\u015f, bug\u00fcnk\u00fc mevcut binan\u0131n yap\u0131m\u0131 ise 1745\u2019te ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde 18. y\u00fczy\u0131ldan kalma kubbesi ve 19. y\u00fczy\u0131ldan kalma Neo-Klasik cephesi ile farkl\u0131 mimari tarzlar\u0131n etkileyici bir yap\u0131d\u0131r. \u00a0\u00a0\u0130\u00e7erisinde 18. y\u00fczy\u0131ldan kalma heykeller, sunaklar ve Neo-Barok, Neo-R\u00f6nesans dekorasyonlar yer al\u0131r. B\u00fcnyesinde yer alan m\u00fczik \u015fapeli ile de ziyaret\u00e7ilerinin ilgisini \u00e7ekmektedir.<\/p>\n Arjantin\u2019in ve devam\u0131nda \u015eili ve Peru ve \u0130spanyollar\u0131n da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinde b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar\u0131 olan halk kahraman\u0131 General Jose de San Martin\u2019in mezar\u0131 da Katedralin i\u00e7indedir. Arjantin halk\u0131n\u0131n sevgi ve sayg\u0131 ifadesi olarak askerler 24 saat mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda n\u00f6bet tutarlar. Ziyaretimizde askerlerin n\u00f6bet de\u011fi\u015fimine denk geldi, akde vefal\u0131 olmak, yap\u0131lanlar\u0131 unutmamak g\u00fczel \u015feydir. Kardinal Jorge Mario Bergoglio\u2019nun 2013 y\u0131l\u0131nda papal\u0131k taht\u0131na y\u00fckselen ge\u00e7i\u015fini g\u00f6steren bir\u00e7ok dini fig\u00fcr\u00fcn sergilendi\u011fi etkileyici bir m\u00fcze de bulunmaktad\u0131r.\u00a0 \u00d6nemli bir yap\u0131 asl\u0131nda.<\/p>\n **<\/p>\n Paseo Del Rosedal, Buenos Aires de b\u00fcy\u00fck bak\u0131ml\u0131 g\u00fczel bir mesire alan\u0131. 2011 y\u0131l\u0131nda Buenos Aires Belediye meclisi taraf\u0131ndan \u015fehrin k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 ilan edilen bah\u00e7e, 2012 ve 2014 y\u0131llar\u0131nda da D\u00fcnya G\u00fcl Dernekleri Federasyonu taraf\u0131ndan Uluslararas\u0131 Bah\u00e7e M\u00fckemmellik \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n D\u00f6nemin politikac\u0131s\u0131 Juan Manuel de Rosas\u2019a ait bo\u015f bir arazi iken Buenos Aires belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n te\u015fviki ile 1914 y\u0131l\u0131nda g\u00fcl bah\u00e7esine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta 146 g\u00fcl fidan\u0131 dikilmi\u015f, g\u00f6l \u00fcst\u00fcne Yunan mimarisine uygun bir k\u00f6pr\u00fc ve birka\u00e7 \u00e7ardak in\u015fa edilmi\u015f, zaman ilerledik\u00e7e End\u00fcl\u00fcs tarz\u0131 avlu ve \u015fair bah\u00e7esi de yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eairler bah\u00e7esinde Don Ki\u015fot\u2019un yazar\u0131 Cervantes ba\u015fta olmak \u00fczere 26 \u015fair ve yazar\u0131n b\u00fcst\u00fc bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck bir an\u0131t duvar var, burada Arjantin’in kurtulu\u015fu i\u00e7in sava\u015farak \u00f6lenlerin isimleri yaz\u0131l\u0131. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131na sembolik olarak k\u0131rm\u0131z\u0131 g\u00fcl ilave edilmi\u015f, bu Eva Peron yanl\u0131s\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131.<\/p>\n **<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel mezarl\u0131klar\u0131ndan biri olan Recoleta Mezarl\u0131\u011f\u0131, e\u015fsiz motif ve s\u00fcslemeler ile ger\u00e7ekten \u00e7ok farkl\u0131 bir yer.<\/p>\n Mezarl\u0131k, 17 Kas\u0131m 1822 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z m\u00fchendis Prospero Catelin taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f, 1880 ve 1930 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Paris ve Milano\u2019dan ithal edilen malzemelerle yap\u0131lm\u0131\u015f. Madem g\u00fczelmi\u015f, \u00f6l\u00fcnce beni de g\u00f6m\u00fcn buraya diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z, \u00f6yle olmuyor i\u015fte; s\u0131ra var, \u00f6nce kayd\u0131n\u0131 yapt\u0131r, sa\u011flam miktarda para yat\u0131r, kuvvetli torpil bul \u00f6yle gel veya ba\u015fka bir yerde \u00f6l diyorlar.<\/p>\n Kurulu\u015fundan bu yana \u00fcnl\u00fcler, politikac\u0131lar, edebiyat\u00e7\u0131lar, \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici, i\u015f adamlar\u0131n\u0131n g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yer. Her bir mezar, farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte kendi i\u00e7inde ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcmleri var, baz\u0131lar\u0131 birka\u00e7 katl\u0131 kocaman yap\u0131lar, ev gibi.\u00a0 Binalar\u0131n cephesi, odalar\u0131n i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131 sanatsal de\u011feri olan heykellerle donat\u0131lm\u0131\u015f. Hele baz\u0131lar\u0131 var ki neredeyse birka\u00e7 y\u00fcz metre kare b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde r\u00f6lyefler, \u00e7ok ince detaylar\u0131 olan sanatsal mermer heykeller, resimler, dini fig\u00fcrler sanat evi gibi. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde kocaman heykeller var. \u00a0B\u00fcy\u00fck alan \u00fczerinde m\u00fcze gibi bir yer, \u0130nsan burada yatsa can\u0131 s\u0131k\u0131lmaz her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcnden mefta var.<\/p>\n \u00dclkenin yedinci Cumhurba\u015fkan\u0131 Domingo Faustino Sarmiento, vefat etmeden \u00f6nce mezar\u0131n\u0131 kendisi tasarlam\u0131\u015f bir de mezar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir akbaba minyat\u00fcr bir koydurtmu\u015f. Adama bak yatacak yerini, ne olur olmaz diye kendi haz\u0131rlam\u0131\u015f.<\/p>\n Liliana Crociati, 1970 y\u0131l\u0131nda Avusturya\u2019da balay\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f. Liliana Crociati\u2019nin mozolesine; ailesi, mezar\u0131n i\u00e7ine yatak odas\u0131n\u0131 in\u015fa ettirmi\u015f. Ayr\u0131ca mozolenin giri\u015finde de yan\u0131nda sevgili k\u00f6pe\u011fi ve gelinli\u011fi i\u00e7inde bronz bir Liliana heykeli yerle\u015ftirilmi\u015f. A\u00e7\u0131lmadan iade anlam\u0131nda olmal\u0131!<\/p>\n Eski Arjantin ba\u015fkanlar\u0131ndan Sarmiento ve Raul Alfonsin\u2019in mezarlar\u0131 burada, Hepsini ziyaret etmek isterseniz g\u00fcn yetmez.<\/p>\n B\u00f6yle olunca, Recoleta Mezarl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili ilgin\u00e7 hikayeler \u00e7\u0131k\u0131yor, bu da buray\u0131 daha dikkat \u00e7ekici yap\u0131yor olmal\u0131.<\/p>\n K\u0131zl\u0131k soyad\u0131 Duarte olan Eva \u201cEvita\u201d Peron\u2019un mezar\u0131 da burada. 1952\u2019de 33 ya\u015f\u0131nda kanserden \u00f6l\u00fcnce, 16 y\u0131l boyunca kendisine kar\u015f\u0131 olanlar\u0131n cesedi par\u00e7alamas\u0131n diye bilinmeyen bir yerde sakland\u0131ktan sonra Recoleta Mezarl\u0131\u011f\u0131nda bulunan babas\u0131n\u0131n mezar\u0131na defnedilmi\u015f. Bug\u00fcn halen \u00f6l\u00fcs\u00fcne bile tahamm\u00fcl edemeyenlerden korumak amac\u0131yla, Evita\u2019n\u0131n kemikleri yerin 5 metre kadar alt\u0131na ve sa\u011flam bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f bir mahzenin i\u00e7inde muhafaza edilmektedir.<\/p>\n **<\/p>\n Bug\u00fcn 31 Aral\u0131k 2023, y\u0131lba\u015f\u0131, kendi i\u00e7imizde kurduk \u00e7ilingir sofram\u0131z\u0131, sohbetli m\u00fctevazi y\u0131lba\u015f\u0131 yeme\u011fi ile 2023 veda ediyoruz.<\/p>\n **<\/p>\n Senenin ilk g\u00fcn\u00fc, hava ayd\u0131nl\u0131k ve a\u00e7\u0131k, dileriz ki bu sene eskilerine benzemez, daha insanca ve adaletli bir d\u00fcnyaca yelken a\u00e7ar\u0131z.<\/p>\n \u0130lk olarak, Buenos Aires de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sembol\u00fc haline gelen Plaza Del Mayo meydan\u0131nda g\u00f6rkemli bir yap\u0131 olan devlet evi, eski ba\u015fbakanl\u0131k konutu veya Pembe Ev\u2019e gidiyoruz, sadece d\u0131\u015fardan g\u00f6rmek ve hikayesini dinlemek i\u00e7in. \u00c7ok \u00f6nemli bir bina.<\/p>\n Arjantin Ba\u015fkan\u0131 Julio Roca, 1882 y\u0131l\u0131nda mimar Enrique Aberg\u2019i eskiden burada bulunan ba\u015fkanl\u0131k binas\u0131n\u0131n yerine, yak\u0131ndaki postane binas\u0131na benzeyen yeni bir bina tasarlamas\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirir. Daha sonraki y\u0131llarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda mimar Francesco Tamburini iki bina aras\u0131nda eklemeler yaparak tek bina haline getirir ve La Casa Rosada olarak bilinen yap\u0131 tamamlanm\u0131\u015f olur. Pembe renge boyand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Pink House, Pembe Ev olarak da bilinen bina bug\u00fcnk\u00fc son halini 1898 y\u0131l\u0131nda alm\u0131\u015f olur.<\/p>\n Arjantin mimari tasar\u0131m \u00f6zelliklerinin yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6nemli bina \u2018\u2018Devlet Evi\u2019\u2019 olarak da an\u0131l\u0131r. Eski Arjantin Ba\u015fkanlar\u0131\u2019n\u0131n e\u015fyalar\u0131n\u0131n sergilendi\u011fi bir m\u00fcze haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen saray\u0131n Arjantin siyasi tarihi i\u00e7inde \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r.<\/p>\n 25 May\u0131s 1944, Eva Peron, Arjantin Ba\u015fbakan\u0131 olan e\u015fi Juan Peron\u2019un muhalifleri taraf\u0131ndan tutuklanmas\u0131 \u00fczerine \u00fcnl\u00fc Casa Rosada\u2019n\u0131n balkonuna \u00e7\u0131k\u0131p 300 bin ki\u015finin \u00f6n\u00fcnde e\u015finin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 i\u00e7in etkili bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu iste\u011finin yerine getirilmesinden sonra da balkona \u00e7\u0131karak sosyal adaletsizlik ve yoksullukla sava\u015fma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. Bu konu\u015fma onu siyaset hayat\u0131nda daha ileri gitmesinin yolunu a\u00e7t\u0131. Tarihe damgas\u0131n\u0131 vuran bu balkon konu\u015fmas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 binan\u0131n \u00f6n\u00fcndeyiz. Sonralar\u0131 di\u011fer devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n gerekli durumlarda yapt\u0131klar\u0131 \u201cbalkon konu\u015fmas\u0131\u201d gelene\u011fi buradan esinlenilmi\u015f.<\/p>\n Plaza Del Mayo \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir alan, \u015fehrin sembol\u00fc olan Dikilita\u015f\u0131n bulundu\u011fu 9 Temmuz Caddesi, d\u00fcnyan\u0131n en geni\u015f caddesi olarak \u00fcn yapm\u0131\u015f.<\/p>\n Ak\u015fam, Arjantin so\u011fanl\u0131 pizza yedikten sonra, Tango g\u00f6steri\u015fine gidiyoruz.<\/p>\n Tango k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile dolu g\u00fczel bir gece oldu.<\/p>\n **<\/p>\n 1970 y\u0131l\u0131nda Amerikan CIA gizli servisi burada geli\u015fmeye ba\u015flayan sol hareketi kontrol etmek i\u00e7in \u0130spanyollar ile birlikte “Condor” plan\u0131n\u0131 uygulamaya ba\u015flat\u0131r ve sonucunda mevcut y\u00f6netim askeri darbe ile devrilir. Askeri darbe yapanlar 1974 ile 1983 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki iktidar d\u00f6nemlerinde solcular, kom\u00fcnistler, muhalif binlerce insan evlerinden al\u0131nm\u0131\u015f, i\u015fkenceler yap\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n 1976-1983 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda askeri cuntan\u0131n yok etti\u011fi 30.000 kay\u0131p \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 arayan Arjantinli anneler, Plaza de Mayo meydan\u0131nda ba\u015flar\u0131na beyaz e\u015farp ba\u011flayarak per\u015fembe g\u00fcnleri \u201cPer\u015fembe Anneleri\u201d olarak toplanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de de ter\u00f6r nedeniyle kaybolan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ak\u0131betini \u00f6\u011frenmek isteyen anneler \u201cCumartesi Anneleri\u201d olarak toplanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Y\u0131llarca s\u00fcren bu eylem de bir \u015fekilde sonland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n Arjantin 1978 D\u00fcnya kupas\u0131 ma\u00e7lar\u0131na kadar kap\u0131lar\u0131 d\u0131\u015far\u0131ya kapal\u0131 bir \u00fclkeydi, d\u00fcnya kupas\u0131 ile gazeteciler, ziyaret\u00e7iler buraya gelmeye ba\u015flay\u0131nca, burada olanlar ilk olarak d\u00fcnya kamuoyunda \u00f6\u011frenilmeye ba\u015flad\u0131. D\u00fcnyan\u0131n ilgisi bu kupa ile Arjantin\u2019e \u00e7evrilmeye ba\u015flam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n **<\/p>\n La Boca\u2019ya gidiyoruz.<\/p>\n Buenos Aires\u2019in en renkli yerlerinden Riachuelo Nehri boyunca \u00e7o\u011funlukla i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir b\u00f6lge. Buras\u0131 Arjantin\u2019in en eski limanlar\u0131ndan biri, batm\u0131\u015f veya eski gemilerden s\u00f6k\u00fclen sa\u00e7 ve malzemelerle in\u015fa edilmi\u015f, bulduklar\u0131 boyalarla boyanm\u0131\u015f rengarenk orijinal evleri ile \u00fcnl\u00fc bir yer.<\/p>\n El Caminito Soka\u011f\u0131 buran\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi gereken en bilinen soka\u011f\u0131. B\u00f6lge ressamlar\u0131n\u0131n eserlerini sergiledi\u011fi a\u00e7\u0131k hava m\u00fczesi gibi, g\u0131rafiti sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 duvar resimleri, Arjantin’in d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc eski futbolcusu Diego Maradona’dan, Katolik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Arjantinli ruhani lideri Papa Franciscus’a kadar bir\u00e7ok ki\u015finin heykeli var. Buray\u0131 esas \u00e7ok bilindik olmas\u0131n\u0131n sebebi, \u00dcnl\u00fc futbolcu Diego Maradona, Evita (Eva Peron), Gardel gibi \u00fcnl\u00fclerin burada yeti\u015fmi\u015f olmalar\u0131 ve tangonun do\u011fdu\u011fu yer olarak kabul edilmesi.<\/p>\n Uruguay do\u011fumlu Carlos Gardel tango tarihinin en unutulmaz ki\u015fili\u011fi. Kendisine \u201cCarlitos\u201d, \u201cTango\u2019nun Kral\u0131\u201d, \u201cEl Mago\u201d (Sihirbaz) ve ironik bir bi\u00e7imde \u201cEl Mudo\u201d (Sessiz) gibi isimler yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Gardel\u2019in Alfredo La Pera ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k klasikle\u015fmi\u015f tangolar aras\u0131ndan en \u00f6nemlileri \u015funlar, Mi Buenos Aires querido, Cuesta abajo, Amores de estudiante, Soledad, Volver, Por una cabeza ve El d\u00eda que me quieras.<\/p>\n Arjantin’in sokaklar\u0131nda ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ay\u0131planan, hor g\u00f6r\u00fclen bir dansm\u0131\u015f tango. B\u00fcy\u00fck \u015fehre al\u0131\u015famam\u0131\u015f g\u00f6\u00e7menler, sokaklarda dans ederek s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131, h\u00fcz\u00fcnlerini, a\u015fklar\u0131n\u0131, sevgilerini aktar\u0131rlarm\u0131\u015f. Tarih\u00e7iler ise dans\u0131n asl\u0131nda Arjantin’in yoksul b\u00f6lgelerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak zengin s\u0131n\u0131f\u0131n bu dansla ilk kez genelevlerde tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Sonralar\u0131 ise salonlara girmi\u015f tango ve t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n Caminito, tenekeden yap\u0131lm\u0131\u015f reng\u00e2renk evleriyle b\u00f6lgenin yo\u011fun g\u00f6\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi an\u0131msatan tam bir gecekondu mahallesi. Dar bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yolu olan sokakta her t\u00fcrl\u00fc restoran, kafe, kul\u00fcp gibi e\u011flence\u00a0\u00a0 mekanlar bulunuyor. Tango m\u00fczikleri ve sokak dans\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bol hareketli ortaya kar\u0131\u015f\u0131k bir yer asl\u0131nda.<\/p>\n B\u00f6yle olunca burada dikkatli olmak laz\u0131m, \u00e7anta, paket, c\u00fczdan her an havalanabilir! Kolunuzdan saatiniz gider haberiniz olmaz. Gene de buray\u0131 gecesiyle ya\u015famak laz\u0131m.<\/p>\n **<\/p>\n Burada \u00e7ok yayg\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klardan biri de “mate” i\u00e7mek. Mate Peru ve Arjantin b\u00f6lgesinde yeti\u015fen bir bitki, yapraklar\u0131n\u0131 kurutup ince ince do\u011frand\u0131ktan sonra genelde orta boy b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir kaba bir miktar koyup \u00fczerine s\u0131cak ilave edip ucu k\u00fc\u00e7\u00fck delikleri olan ka\u015f\u0131k \u015feklinde ince boru yard\u0131m\u0131yla i\u00e7iliyor. \u00a0\u00c7ok da yayg\u0131n, insanlar ellerindeki mate bittik\u00e7e yanlar\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 s\u0131cak suyu ilave ederek i\u00e7iyorlar, her yerde g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. \u00a0Nedir bu biz de tadal\u0131m dedik, \u00e7ay gibi ama tatl\u0131ms\u0131, fazla lezzetli gelmedi, \u00e7ok bir \u015feye benzetemedim.<\/p>\n Ak\u015fam hafif Bounes Aires geceleri. Ara sokaklar \u00e7ok g\u00fcvenli de\u011fil gibi, dikkatli olmak gerekir.<\/p>\n **<\/p>\n Tigre Deltas\u0131;<\/p>\n Bug\u00fcn daha makul bir zaman da yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz, Tigre \u015fehrinde, bu co\u011frafyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck nehirlerinden olan Parana ve Rio Del Plata nehirlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 Tigra deltas\u0131na gidiyoruz. Delta, bir nehrin do\u011fdu\u011fu yerden denize veya g\u00f6le ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde yaratt\u0131\u011f\u0131 alan olarak tarif edilir. Ancak \u00e7ok ender olarak bir nehrin, ba\u015fka bir nehirle birle\u015firken de delta yapabilir. Tigre Deltas\u0131, iki nehrin birle\u015firken yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck deltas\u0131. Yakla\u015f\u0131k 15 km. uzunlu\u011funda 10 km. geni\u015fli\u011finde olan bu deltan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 alanda 500 bin civar\u0131nda irili ufakl\u0131 adalar olu\u015fmu\u015f ve bu adalar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda evler, okullar, ya\u015fam merkezleri yap\u0131lm\u0131\u015f. 50 bin n\u00fcfusun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yer, deltan\u0131n \u00fczerine \u015fehir kurulmu\u015f gibi. Derinli\u011fi ortalama 15-20 metre baz\u0131 yerlerde 50 metre kadar olan \u00e7ok geni\u015f bir alana yay\u0131lm\u0131\u015f olan Tigre Deltas\u0131na tekne ile gidiyoruz. Tekneler motorlar, kay\u0131klar, kanolar her \u015fey var, sanki deniz de gibi. Anlat\u0131lanlar buralarda k\u0131\u015f mevsimlerinde ciddi \u00f6l\u00e7ekte f\u0131rt\u0131nalar oldu\u011fu \u015feklinde, bu nedenle insanlar buray\u0131 sadece yazl\u0131k gibi kullan\u0131yor. Geni\u015f bah\u00e7eleri olan \u00e7ok g\u00fczel evler de var. Saatlerce dola\u015fsan\u0131z bitmez, labirent gibi bir yer, buralar\u0131 bilmiyorsan\u0131z kesin kaybolursunuz.<\/p>\n **<\/p>\n Bug\u00fcn biraz farkl\u0131 olacak, on binlerce b\u00fcy\u00fck, k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015f hayvan yeti\u015ftiricilerinden birinin \u00e7iftli\u011finde gidiyoruz. \u0130yi at binen, b\u00fct\u00fcn hayvanlar\u0131 g\u00fcden, besleyen her \u015feyi ile u\u011fra\u015fan gaoucha”lar\u0131n g\u00f6sterilerine gidiyoruz. Asl\u0131nda bizdeki \u00e7oban kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sadece on binlerce hayvan\u0131, binlerce d\u00f6n\u00fcm araziyi de kontrol ediyor, besleyip b\u00fcy\u00fct\u00fcyor ve sat\u0131\u015fa veya kesime haz\u0131r hale getiriyorlar. G\u00fcney Amerika b\u00f6lgesinde \u00e7ok\u00a0et t\u00fcketiliyor, \u00e7ok geni\u015f otlaklar var, hayvanlar\u0131n cinsi de iyi olunca. Hayvanlar\u0131n eti \u00e7ok yumu\u015fak ve de \u00e7ok lezzetli, bilerek pi\u015firince de harika oluyor. Neredeyse her g\u00fcn yedik, ete doyduk.<\/p>\n 1800\u2019lerden sonra geni\u015f otlaklar\u0131n sahipleri, \u00e7al\u0131\u015facak adam bulamay\u0131nca, kendi \u00fclkesinin k\u0131rsal kesiminden ve kom\u015fu \u00fclkelerden \u00e7obanl\u0131k yapmak i\u00e7in adam getirirler, ancak \u00e7o\u011fu okuma yazma bilmeyen \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyedeki bu adamlara \u00f6\u011fretmek \u00e7ok zor olmaya ba\u015flay\u0131nca bu sefer e\u011fitimli adamlar getirtmeye ba\u015flam\u0131\u015flar, hayvanlarla ilgilensin \u00e7obanl\u0131k yaps\u0131nlar diye. Ancak daha e\u011fitimle adamlar ger\u00e7ekten hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, besicili\u011fi \u00f6\u011frenmi\u015f sonralar\u0131 kendi i\u015flerini kurup ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 yere rakip, olmu\u015flar. 1900\u2019ere gelindi\u011finde hayvanc\u0131l\u0131k geli\u015fmi\u015f, b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f. Bu durumda daha fazla adama ihtiya\u00e7 olmu\u015f, ancak bu sefer tekrar \u00e7ok e\u011fitimli olmayan uzun s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015facak adamlar\u0131 getirmeye ba\u015flam\u0131\u015flar. Bu kadar b\u00fcy\u00fck alanda y\u0131llarca birlikte kom\u00fcn halinde ya\u015fay\u0131nca zaman i\u00e7inde kendi davran\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrlerini yaratm\u0131\u015flar ve gaucha\u00a0ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flar. Bug\u00fcn Arjantin ve kom\u015fu \u00fclkelerdeki \u00e7ok iyi ata binen, kementle hayvanlar\u0131 yakalayan, hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgilenenlere\u00a0gaucha deniyor ve meslek olarak kabul ediliyor yani gaucha sistemin par\u00e7as\u0131 olmu\u015f. Amerikan filmlerinden iyi bildi\u011fimiz Amerikan kovboylar\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131 . “Kovboy” kelimesinin \u0130ngilizce a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 da ” caw boy” yani s\u0131\u011f\u0131r adamlar\u0131, yani \u00e7oban demek.<\/p>\n \u0130\u00e7inden devlet karayolu ge\u00e7en ba\u015f\u0131 sonu belli olmayan kocaman bir arazi, \u00f6nce buray\u0131 kuran aile hakk\u0131nda bilgiler, ya\u015fad\u0131klar\u0131 ev, e\u015fyalar, \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in yapt\u0131r\u0131lan \u015fapel, sonra \u00e7evre hakk\u0131nda genel bilgi sonras\u0131nda ikramlar ve \u015farap. \u00d6nceden tembihliyiz, dikkat edin hava s\u0131cak bedava diye \u00e7ok i\u00e7ip sarho\u015f olmay\u0131n, kendini kaybeden sarho\u015f olan\u0131 burada b\u0131rak\u0131r\u0131z. \u015earab\u0131 kendileri yap\u0131yorlar, gayet de g\u00fczeldi. Sonra s\u0131n\u0131rs\u0131z \u0131zgara et, hayvan\u0131n neresini istersen, ne kadar nas\u0131l pi\u015fmi\u015f istersen ye, yan\u0131nda istedi\u011fin kadar da \u015farap. B\u00f6yle bir yerde on binlerce s\u0131\u011f\u0131r olunca, y\u00fczlerce de at olmas\u0131 gerekir. Atlarla g\u00f6steriler ba\u015flad\u0131, herifler ger\u00e7ekten bu i\u015flerin adam\u0131.<\/p>\n Sonunda kendi yaratt\u0131klar\u0131 yar\u0131\u015fma, d\u00f6rt nala giderken bir k\u00fct\u00fc\u011fe at\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7i\u00e7e\u011fi al\u0131p bunu sevdi\u011fine vermesi veya evlenme teklif etmesi. Bu becerilerin yoksa k\u0131z alamazs\u0131n evlenemezsin. Hepsinde her numaray\u0131 yapt\u0131lar, hele olsun.<\/p>\n Goucha’lar sadece kendi hayvanlar\u0131n\u0131 de\u011fil ba\u015fka hayvanlar\u0131 da avlama becerileri var. Buralarda, deve ailesinde lama, alpaka gibi ba\u015fka hayvanlarda ya\u015f\u0131yor. Bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00fcyleri \u00e7ok de\u011ferli. Vah\u015fi olan bu hayvanlar\u0131 zarar vermeden yakalamak i\u00e7in kendilerine g\u00f6re bir yol geli\u015ftirmi\u015fler. Ucuna yumruk b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde ta\u015f olan ipi havada \u00e7evirerek hayvanlar\u0131n ayaklar\u0131na at\u0131yorlar. Ayaklar\u0131na dolanan ip ile hareketsiz kalan hayvan\u0131n t\u00fcylerini k\u0131rpt\u0131ktan sonra tekrar b\u0131rak\u0131yorlar. Bu i\u015fi o kadar geli\u015ftirmi\u015fler ve kontroll\u00fc yapmaya ba\u015flam\u0131\u015flar ki, kendi e\u011flence k\u00fclt\u00fcrlerini yaratm\u0131\u015flar. Aya\u011f\u0131nda topuklu ayakkab\u0131lar, iplerin ucunda sert malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f toplar\u0131 havada d\u00f6nd\u00fcrerek kontroll\u00fc \u015fekilde yere de\u011fdirerek farkl\u0131 ritimlerde sesler \u00e7\u0131kart\u0131yorlar. Havada \u00e7evirirken farkl\u0131 \u015fiddetlerde yere dokundu\u011funda \u00e7\u0131kan ses ve ayn\u0131 anda dans ederken topuklar\u0131ndan \u00e7\u0131kan sesler \u00f6yle uyumlu hale gelmi\u015f ki resmen adamlar m\u00fczik yap\u0131yorlar. Bu g\u00f6steriyi yapt\u0131lar, daha \u00f6nce de seyretmi\u015ftim, \u00e7ok ilgin\u00e7,\u00a0etkileyici bir g\u00f6steriydi.<\/p>\n Et \u015farap, karn\u0131m\u0131z doydu, \u00e7ok g\u00fczel g\u00f6steri de izledik.<\/p>\n **<\/p>\n Eva Peron m\u00fczesine gidiyoruz;<\/p>\n Evita’n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden elli y\u0131l sonra torunu Cristina Alvarez Rodriguez\u2019in a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 Evita M\u00fczesi, 1999 y\u0131l\u0131nda Ulusal Tarih An\u0131t ilan edildi.<\/p>\n Evita M\u00fczesi, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk on y\u0131l\u0131nda Carabassa ailesi i\u00e7in in\u015fa edilen bir konak. Mimar Estanislao Pirovano, kona\u011f\u0131 \u0130talyan R\u00f6nesans tarzlar\u0131nda yeniden onard\u0131 ve 1948’de Eva Peron sosyal yard\u0131m vakf\u0131 taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131narak hi\u00e7bir kayna\u011f\u0131 olmayan kad\u0131n ve \u00e7ocuklara ge\u00e7ici bar\u0131nma yeri olarak tahsis edildi.<\/p>\n \u0130htiya\u00e7 duyanlar\u0131 ve evi olmayanlar\u0131 i\u015f ve bir yuva bulunana kadar gerekti\u011fi s\u00fcre kalabilecekleri yer olarak belirlendi. Evita, kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara, a\u00e7\u0131k bir kap\u0131, masada bir yer, temiz bir yatak sunman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra teselli ve motivasyon, cesaret ve umut, inan\u00e7 ve \u00f6zg\u00fcven sunmu\u015ftu. Bu binan\u0131n duvarlar\u0131 bir zamanlar Evita’n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc sesi ve ona s\u0131\u011f\u0131nan kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n ne\u015feli sesleriyle yank\u0131lan\u0131yordu.<\/p>\n On \u00fc\u00e7 kal\u0131c\u0131 sergi odas\u0131 ve bir ge\u00e7ici sergi odas\u0131ndan olu\u015fan m\u00fcze, Eva Duarte’nin \u00e7ocuklu\u011fundan gen\u00e7li\u011fine, ard\u0131ndan Ba\u015fkan Juan Peron’un yan\u0131ndaki First Lady olarak ya\u015fam\u0131 ve sivil toplum m\u00fccadelesine kadar uzanan hayat\u0131 ile ilgili bilgi ve resimlerin oldu\u011fu, giydi\u011fi kost\u00fcm, g\u00fcnl\u00fck k\u0131yafetlerinin yan\u0131 s\u0131ra ayakkab\u0131lar, \u015fapkalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu g\u00fczel bir m\u00fcze. Kitleleri etkileme g\u00fcc\u00fc olan konu\u015fmalar\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri anlatan videolar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cenazesinde b\u00fcy\u00fck halk kitlelerini sa\u011fanak ya\u011fmur alt\u0131nda a\u011flayarak cenazeyi uzun s\u00fcre takip etmeleri ile ilgili video \u00e7ok anlaml\u0131 ve duygusal. Arjantin ger\u00e7ekten a\u011flam\u0131\u015f.<\/p>\n Her ne kadar baz\u0131 guruplar taraf\u0131ndan sevilmiyor olsa da ki\u015fisel olarak, daima be\u011fendi\u011fim, m\u00fccadeleci devrimci karakterlerden biridir. Hayat\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri, yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 ve hayallerini detayl\u0131 okumak laz\u0131m.<\/p>\n **<\/p>\n Teatro Colon yada Kolomb Tiyatrosu\u2019na gidiyoruz.<\/p>\n Arjantin’in ba\u015fkenti Buenos Aires’teki ana, opera salonu. National Geographic’e g\u00f6re d\u00fcnyadaki en iyi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc konser salonu olup, akustik a\u00e7\u0131dan d\u00fcnyadaki en iyi be\u015f konser salonu aras\u0131nda kabul edilir.<\/p>\n 1890 y\u0131l\u0131nda yap\u0131m\u0131na ba\u015flanan ancak mali zorluklar nedeniyle baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n tam olarak tamamlanmadan, Arjantin’in ulusal bayram\u0131na denk gelen 25 May\u0131s 1908 tarihinde Giuseppe Verdi’nin Aida operas\u0131yla resmi olarak a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1910 y\u0131l\u0131nda anar\u015fistler taraf\u0131ndan bombal\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan, 1968 y\u0131l\u0131nda Ulusal Tarihsel An\u0131t ilan edilen ve 2006-2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yeniden restore edilerek 3000 ki\u015filik salonu ile yeniden g\u00f6sterilere a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm mimarisi ve i\u00e7 tasar\u0131m\u0131 teknik \u00f6zellikleri ile d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli opera ve tiyatro binalar\u0131ndan biri. Ger\u00e7ekten muhte\u015fem bir yap\u0131, burada seyirci olmak isterdim.<\/p>\n **<\/p>\n \u00c7ocuk Cumhuriyeti\u2019ne gidiyoruz.<\/p>\n Arjantin’in La Plata b\u00f6lgesinde Manuel B. Gonnet \u015fehrinde, \u00a0parlamento, h\u00fck\u00fcmet binas\u0131, adliye, kilise, liman, tiyatro, h\u00fck\u00fcmet kona\u011f\u0131, \u00e7ocuk bankas\u0131, Uluslararas\u0131 oyuncak bebek m\u00fczesi, g\u00fcmr\u00fck dairesi, tren istasyonu, itfaiye, benzin istasyonu, havaalan\u0131, restoranlar, oteller gibi kamu ve \u00f6zel kuramlar\u0131n 1\/35 \u00f6l\u00e7ekli \u00e7ocuklara uygun boyutlarda in\u015fa edilmi\u015f \u00e7ocuklara y\u00f6nelik tema park.<\/p>\n 52 hektarl\u0131k bir arsa \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f olan \u00c7ocuk Cumhuriyeti kasabas\u0131, Latin Amerika’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuk giri\u015fimi ve k\u0131tan\u0131n ilk tema park kompleksi. O d\u00f6nemde buray\u0131 ziyaret eden Walt Disney’in dikkatini \u00e7ekmi\u015f ve 1954\u2019te in\u015fa edilen Disneyland mimarisin yap\u0131lmas\u0131na ilham olmu\u015f.<\/p>\n 1951’de park resmi olarak o zamanki Ba\u015fkan Juan Domingo Peron taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda \u00c7ocuk Cumhuriyeti kasabas\u0131n\u0131n yap\u0131m amac\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f; “\u00c7ocu\u011fu do\u011frudan ya\u015fam ile temas halinde, e\u011flenceli bir dinlenme ortam\u0131na koymak istiyoruz. B\u00f6ylece yeti\u015fkinli\u011fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6revlerinin, haklar\u0131n\u0131n ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin bilincinde bir Arjantinli olacak\u201d.<\/p>\n Bu proje \u00fczerinde \u00e7ok emek verdi\u011fi halde, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 son evreye girmesi nedeniyle Eva Peron a\u00e7\u0131l\u0131\u015fa kat\u0131lamam\u0131\u015f, kocas\u0131 Ba\u015fkan Juan Domingo Peron, Eva Peron ad\u0131na “Alt\u0131n Kitab\u0131” \u015fu sloganla imzalam\u0131\u015ft\u0131: “Bu \u00c7ocuk Cumhuriyeti’nde Arjantinli \u00e7ocuklar, adil, \u00f6zg\u00fcr ve egemen olmay\u0131 \u00f6\u011frenecekler, b\u00f6ylece karde\u015flerinin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini, ekonomik itaati ve siyasi k\u00f6leli\u011fi asla kabul etmeyeceklerdir.”<\/p>\n Bu projenin yap\u0131m\u0131nda \u00e7ok eme\u011fi oldu\u011fu ve buran\u0131n tamamlanmas\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyi \u00e7ok istedi\u011fi halde g\u00f6remedi\u011fi i\u00e7in buras\u0131, Eva Peron\u2019un \u00e7ocuk evi olarak da an\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n **<\/p>\n La Plata Katedrali olarak da bilinen Immaculate Conception Katedraline gidiyoruz.<\/p>\n Muhte\u015fem ve g\u00f6z al\u0131c\u0131 Neo-Gotik mimarisi ve bin ki\u015filik kapasitesi ile G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli Katolik Kiliselerinden biridir.<\/p>\n 1884 y\u0131l\u0131nda, i\u00e7inde g\u00fcm\u00fc\u015f ve bronz paralar, kartlar ve Papa XIII. Leo’nun resminin de bulundu\u011fu bir madalyonun da i\u00e7inde oldu\u011fu cam kavanozun temele yerle\u015ftirilmesiyle yap\u0131m\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f, 1902 y\u0131l\u0131nda Buenos Aires \u015fehrinin 50. Kurulu\u015f y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, 1932’de Katedral olarak hizmet vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n **<\/p>\n La Plata da Curutchet Evine gidiyoruz;<\/p>\n 1948 y\u0131l\u0131nda bir cerrah olan Dr. Pedro Domingo Curutchet\u2019in \u00fcnl\u00fc mimar Le Corbusier\u2019e yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn mimarisi olan binad\u0131r. \u00a0Ya\u015fam mek\u00e2n\u0131 olarak tasarlanan ev, hobi alan\u0131 ile arka tarafta olan klinik ve hasta muayene odas\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fik bir avlu ba\u011flant\u0131s\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu etkileyici ev, geleneksel ev yap\u0131s\u0131n\u0131n ve modern tarz\u0131n b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fi e\u015fsiz bir mimaridir. Ayr\u0131ca Curutchet House, hassas tasar\u0131m\u0131 ile ziyaret\u00e7ilerin ilgisini \u00e7ekmektedir.<\/p>\n 1955 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilen Curutchet House, t\u00fcm Amerika k\u0131tas\u0131ndaki Frans\u0131z mimar Le Corbusier taraf\u0131ndan tasarlanan tek evdir. \u0130n\u015faat direkt\u00f6r\u00fc Le Corbusier\u2019in \u00f6\u011frencisi olan Arjantinli mimar Amancio Williams\u2019t\u0131r. Evin mimari tarz\u0131 modern mimaridir.<\/p>\n Curutchet House\u2018\u0131n \u00f6nemli olmas\u0131n\u0131n sebebi ise, 2016 y\u0131l\u0131nda UNESCO\u2019nun D\u00fcnya Miras\u0131 Listesi\u2019ne eklenen G\u00fcney Amerika\u2019daki tek proje olmas\u0131d\u0131r. Evin baz\u0131 unsurlar\u0131 yenilendikten sonra, d\u00fcnyan\u0131n her yerinden ve \u00f6zellikle Arjantin\u2019den gelen mimarlar i\u00e7in bir mimari hac destinasyonu olmu\u015ftur.<\/p>\n Buradan sonra Arjantin Patagonya b\u00f6lgesine gidiyoruz.<\/p>\n Sevgilerimle<\/p>\n Hayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131<\/p>\n Ocak 2024<\/p>\n