Samoa ya da resm\u00ee ad\u0131 ile Ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa Cumhuriyeti, Okyanusya k\u0131tas\u0131nda, G\u00fcney Pasifik Okyanusu\u2019nda, ekvator \u00e7izgisi alt\u0131nda yer alan adalar grubudur. Toplamda 200 bin n\u00fcfusu, 2,944 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, 403 km sahil \u015feridi, tropikal iklim ve volkanik \u00f6zellikli, i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131 da\u011fl\u0131k olan \u00fclke. \u00dclkenin en \u00e7ok ziyaret edilen \u015fehri ba\u015fkent Apia\u2019n\u0131n da oldu\u011fu Bpolu Adas\u0131\u2019n\u0131n ise n\u00fcfusu 40 bindir. Y\u00f6netim modeli anayasal monar\u015fi olarak tarif edilen \u00fclkenin demografik yap\u0131s\u0131, Samoal\u0131 %92,6, Avrupal\u0131 %7,4\u2019t\u00fcr. Toplam n\u00fcfusun %99,7\u2019si Hristiyan olan \u00fclkede resmi lisan Samoaca ve \u0130ngilizce, okuma yazma oran\u0131 ise %99,7. \u015ea\u015f\u0131rd\u0131n\u0131z de\u011fil mi, yamyamlar \u00fclkesi diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordunuz.<\/p>\n
Samoa, 1962 y\u0131l\u0131nda Yeni Zelanda\u2019dan ayr\u0131larak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f ve halen ge\u00e7erli olan 1949 y\u0131l\u0131nda tasarlanm\u0131\u015f olan k\u0131rm\u0131z\u0131 zemin ve sol \u00fcstte mavi rengin \u00fczerinde be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 Crux tak\u0131m y\u0131ld\u0131z\u0131 bulunan bayra\u011f\u0131 kullanmaktad\u0131r. Bayrakta kullan\u0131lan k\u0131rm\u0131z\u0131 cesareti, mavi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, beyaz da ruhsal safl\u0131\u011f\u0131 ifade eder.<\/p>\n
4000 y\u0131l \u00f6nce, G\u00fcneybat\u0131 Asya’dan gelen g\u00f6\u00e7menlerce kurulan ilk yerle\u015fim yerleri, 1700’lerde Avrupal\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeciler taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015f, ancak 1831’de \u0130ngiliz i\u015fgaline kadar geleneksel yap\u0131s\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. 1831\u2019de \u0130ngiltere\u2019nin, 1899 y\u0131l\u0131ndan itibaren de Almanlar\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7erek Alman Samoa\u2019s\u0131 olarak an\u0131l\u0131r, 1914 y\u0131l\u0131nda Samoa tekrar \u0130ngilizlerin ve Yeni Zelanda\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgesi haline gelir. 1962 y\u0131l\u0131nda da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanarak Bat\u0131 Samoa ad\u0131n\u0131 al\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan ancak 1976’da Samoa Cumhuriyeti olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Tarih \u00e7izgisinin Samoa Adalar\u0131n\u0131n ortas\u0131ndan ge\u00e7mesi nedeniyle, ticarette ya\u015fan\u0131lan zorluklar dikkate al\u0131narak, Amerikal\u0131 t\u00fcccarlar\u0131n giri\u015fimi ile uluslararas\u0131 tarih de\u011fi\u015ftirme \u00e7izgisinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lm\u0131\u015f ve Bat\u0131 Samoa Adalar\u0131 tarih \u00e7izgisinin di\u011fer taraf\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Tarih \u00e7izgisinin de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle, d\u00fcnya \u00fczerinde g\u00fcne\u015fi en son g\u00f6ren \u00fclkelerden Samoa\u2019daki 186 bin ki\u015fi, 29 Aral\u0131k 2011 Per\u015fembe gecesi uykuya yat\u0131p 31 Aral\u0131k 2011 Cumartesi sabah\u0131nda uyand\u0131. Samoa Ba\u015fbakan\u0131 Tuilaepa Sailele Malielegaoi, karar\u0131n Yeni Zelanda, Avustralya ve Asya ile ticari ili\u015fkilerde saat fark\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u015fanan aksamalar\u0131n en aza indirilmesi amac\u0131yla verildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Malielegaoi, \u00fclkelerinde ya\u015fanmayacak 30 Aral\u0131k Cuma g\u00fcn\u00fc i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fccretlerinin yine de \u00f6denece\u011fini, di\u011fer yandan turistlerden ise bug\u00fcn\u00fcn paras\u0131n\u0131n al\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Avustralya\u2019n\u0131n 21 saat, Yeni Zelanda\u2019n\u0131n 23 saat gerisinde olan Samoa, bu de\u011fi\u015fiklik ile Avustralya\u2019n\u0131n 3 saat, Yeni Zelanda\u2019n\u0131n 1 saat ilerisinde oldu.<\/p>\n
Pasifik Okyanusunda, Polinezya ada grubunun i\u00e7inde yer alan ada \u00fclkesi Samoa, 4000 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011fu i\u00e7in \u201cPolinezya Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Be\u015fi\u011fi\u201d olarak da kabul ediliyor.<\/p>\n
1908 y\u0131l\u0131nda Almanlara ve sonras\u0131nda da Yeni Zelanda i\u015fgaline kar\u015f\u0131 pasif direni\u015f olarak sivil itaatsizlik hareketini ba\u015flatm\u0131\u015flar. Tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri, tarladan \u00fcr\u00fcnleri toplam\u0131yor, \u00fcretimde olanlar \u00fcretime katk\u0131da bulunmuyor, yerel halk kendinden beklenen hi\u00e7bir talebe ve \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lm\u0131yor, yasalara ve i\u015fgalci \u00fclkenin koydu\u011fu, talep etti\u011fi hi\u00e7bir kurala uymuyorlar. Bask\u0131lar, cezalar, a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar, y\u0131ld\u0131rma davran\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ok sonu\u00e7 vermemi\u015f, n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n insan bu u\u011furda can\u0131ndan olmu\u015f ama gene de vazge\u00e7memi\u015fler. Hareketin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 sonucunda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazan\u0131p, ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa Cumhuriyeti olmaya hak kazan\u0131rlar.<\/p>\n
Amerika’n\u0131n kontrol\u00fcnde olan yak\u0131nlarda baz\u0131 adalar ise, Amerikan Samoa\u2019s\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Amerikan Samoa\u2019s\u0131 tarih \u00e7izgisinin hemen do\u011fusunda, ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa Cumhuriyeti ise tarih \u00e7izgisinin hemen bat\u0131s\u0131nda bulunuyor. Yani Amerikan Samoa\u2019s\u0131 ile ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa aras\u0131nda g\u00fcn fark\u0131 var.<\/p>\n
Samoa farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte toplam 7 adadan olu\u015fan bir cumhuriyet. Ba\u015fkent Apia\u2019n\u0131n bulundu\u011fu Upolu ve Pasifik Okyanusun 6. b\u00fcy\u00fck adas\u0131 olan Savabil Adalar\u0131 yerle\u015fimin en yo\u011fun oldu\u011fu adalar.<\/p>\n
Para birimi Tala olan Samoa\u2019da 1 Amerikan dolar\u0131= 2,665 Tala de\u011ferindedir.<\/p>\n
**<\/p>\n
Samoa Cumhuriyetinin, en b\u00fcy\u00fck \u015fehri ve ba\u015fkenti Apia\u2019n\u0131n oldu\u011fu Upolu Adas\u0131\u2019na gidiyoruz.<\/p>\n
Samoa Cumhuriyeti, Kirbati Cumhuriyeti ve Tonga Krall\u0131\u011f\u0131, tarih \u00e7izgisinin bat\u0131 noktas\u0131na en yak\u0131n olan \u00fclkeler. Yani gerek zaman olarak gerekse mesafe olarak da T\u00fcrkiye\u2019ye en uzak yer. Bu noktadan sonra tarih de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n
Genelde insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu di\u011fer Polenezya\u2019da ya\u015fayan halklar kadar siyahi de\u011fil, beyaz tenli veya esmer tenli. \u00c7o\u011funlukla \u015fi\u015fmanlar ve bir\u00e7ok ki\u015fide d\u00f6vmeler olmas\u0131 dikkatimi \u00e7ekiyor, sonradan anlad\u0131k ki bu d\u00f6vmeler insanlar\u0131n sosyal konumunu ve ait olduklar\u0131 kabileyi tarif ediyor, yani sosyal kimlik gibi bir durum. Yollar, \u00e7evrecilik, evler son derece temiz ve bak\u0131ml\u0131, huzurlu ve sakin bir hava var.<\/p>\n
**<\/p>\n
43 bin n\u00fcfuslu, ge\u00e7mi\u015fte buran\u0131n kaderini de\u011fi\u015ftiren pasif direni\u015f hareketinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Savai Adas\u0131\u2019na gidiyoruz.<\/p>\n
\u201cMatai\u201d buran\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc, toplum i\u00e7inde d\u00fcr\u00fcst, g\u00fcvenilir,\u00a0sayg\u0131n ki\u015filer\u00a0aras\u0131ndan genelde erkekler aras\u0131ndan se\u00e7ilenler, belli bir rit\u00fcellik t\u00f6renle matai olma mertebesine ula\u015f\u0131yor. \u00a0Matailer, bulunduklar\u0131 toplumda\u00a0b\u00fct\u00fcn yerle\u015fim yerlerinde etkili ve s\u00f6z sahibiler.\u00a0\u00a0Olu\u015fan problemler, devlet ile olan meseleler veya yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fler gibi konularda karar verici durumunda.\u00a0Her k\u00f6yde veya yerle\u015fim yerinde birden fazla matai olabilir, hatta baz\u0131 yerlerde halk\u0131n\u00a0\u00e7o\u011funlu\u011fu bile olabilir, say\u0131 s\u0131n\u0131rlamas\u0131 yok.<\/p>\n
Bu, toplum i\u00e7inde insanlara sosyal sorumluluk ve duyarl\u0131 olma hassasiyetini kazand\u0131r\u0131yor. Mutlak gerekli olmamakla birlikte b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu v\u00fccudunun bir\u00e7ok yerine ama genelde dizlerinden beline kadar olan yere d\u00f6vme yapt\u0131r\u0131yor. Ancak bu d\u00f6vmeler yayg\u0131n bi\u00e7imde uyguland\u0131\u011f\u0131 gibi de\u011fil,\u00a0k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 di\u015finden yap\u0131lm\u0131\u015f sivri \u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7eki\u00e7lerle her g\u00fcn \u00fc\u00e7 d\u00f6rt saatlik seanslarla birka\u00e7 haftada tamamlanabiliyor. Neredeyse her matainin evinin \u00f6n\u00fcnde ah\u015faptan\u00a0direkler ile \u00e7evrelenmi\u015f Polefomo denilen toplanma yerleri var. Herhangi bir konu veya sorun oldu\u011fu zaman, herkes ayn\u0131 mesafede hiyerar\u015fik \u00fcst\u00fcnl\u00fck olmayacak \u015fekilde yere oturarak konuyu tart\u0131\u015f\u0131yor ve karar veriyorlar. Yolda y\u00fcr\u00fcrken veya her yerde kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz,\u00a0bacaklar\u0131 d\u00f6vmeli birini g\u00f6r\u00fcrseniz matai olma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksek.\u00a0Yani bulunduklar\u0131 toplum i\u00e7in karar vericiler. \u00d6nceleri T\u00fcrkiye\u2019de k\u00f6ylerde ihtiyarlar heyeti veya k\u00f6y meclisi vard\u0131,\u00a0bunlar ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00f6yle ilgili konularda karar verici durumundayd\u0131lar, benzer durum. Daha \u00e7ok bilinen veya bilge durumunda olan Matailer \u00f6l\u00fcnce, genelde evlerinin \u00f6n\u00fcne yap\u0131lan mezarlara g\u00f6m\u00fcl\u00fcyor, bu ailesi i\u00e7in onur verici bir durum.<\/p>\n
Samoa ve di\u011fer Polenezya halklar\u0131nda d\u00f6vme \u00e7ok yayg\u0131n, neredeyse herkesin bir yerinde var, baz\u0131lar\u0131 v\u00fccutlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na yapt\u0131rm\u0131\u015f,\u00a0adam\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6rseniz giyinik zannedersiniz.<\/p>\n
Neredeyse her aileden birden fazla ki\u015fi Avustralya, Yeni Zelanda gibi \u00fclkelerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve bunlar\u0131n yollad\u0131klar\u0131 paralar ailelerin \u00f6nemli gelir kayna\u011f\u0131.\u00a0Konu\u015ftu\u011fumuz insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu denizde bal\u0131\u011f\u0131n bol oldu\u011funu biliyor ancak yakalamak yerine tavuk yemeyi tercih ediyorlar. Yani ger\u00e7ekten iklimin s\u0131cak olmas\u0131n\u0131n da etkisi var ama biraz tembellik de var galiba, kendileri de s\u00f6yl\u00fcyor zaten.<\/p>\n
B\u00f6lge ekonomisine bakarsak, \u00e7ok bir \u015fey g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor, genelde Avustralya ve Yeni Zelanda\u2019dan gelen turistler, tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri olarak az da olsa ihra\u00e7 edilen mango, muz, papaya, patates gibi \u00fcr\u00fcnler. Bunlar da ticari olarak \u00fcretmekten ziyade biraz da kendili\u011finden yeti\u015fiyor gibi. B\u00f6lgede sanayi, \u00fcretim ile ilgili herhangi bir durum neredeyse hi\u00e7 yok. Sanayi olmadan \u00fcretim olmadan nas\u0131l b\u00fcy\u00fcme olur ki, burada da olmuyor zaten. Ekonominin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Avustralya ve Yeni Zelanda\u2019n\u0131n deste\u011fi ile oldu\u011fu belli. B\u00f6yle olunca bu devletler burada s\u00f6z sahibi ve b\u00f6lgeyi kontrol eden durumunda.<\/p>\n
Samoa\u2019da da di\u011fer b\u00f6lgelerde oldu\u011fu gibi arkeolojik tarihsel ve medeniyet kal\u0131nt\u0131lar\u0131 pek yok. Atu Atu \u015eelale\u2019sine gidiyoruz. Y\u00fcksek kayalardan akan suyun yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015felale havuzu, topraktan f\u0131\u015fk\u0131ran ye\u015fillik ve g\u00f6z kama\u015ft\u0131ran do\u011fan\u0131n g\u00fczelli\u011fi.<\/p>\n
01 Ocak 1962 y\u0131l\u0131nda ald\u0131klar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kutlamalar\u0131nda, insanlar evlerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc ve bah\u00e7elerini d\u00fczenliyor, s\u00fcsl\u00fcyor. \u00a0En iyi d\u00fczenleme yapana devlet \u00f6d\u00fcl veriyor. Bu milli birliktelik ve ulusall\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7in do\u011fru bir y\u00f6ntem.<\/p>\n
Okyanus sahiline “blow hole\u201d dedikleri yere gidiyoruz. Pasifik Okyanusu\u2019ndaki adalar, binlerce y\u0131l \u00f6ncesinde denizin alt\u0131ndan y\u0131llarca s\u00fcren volkanlar\u0131n patlamas\u0131 sonucu olu\u015fmu\u015f. Her taraf farkl\u0131 \u015fekillerde volkanik kayalar. Bu kayalardan baz\u0131lar\u0131, sahillerde alttan deniz ile ba\u011flant\u0131l\u0131, ortas\u0131nda b\u00fcy\u00fck delikler olan kayalar \u015feklinde.\u00a0Okyanusun azg\u0131n dalgalar\u0131 sahile vurunca, alttan gelen bas\u0131n\u00e7 ile su delikten metrelerce havaya f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor. Harika bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ama mucizeler y\u00fcklememek gerekir, fizik olay\u0131.\u00a0Gene de ayn\u0131 anda veya s\u0131ral\u0131 olarak bu deliklerden su f\u0131\u015fk\u0131r\u0131nca g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veriyor.<\/p>\n
Esas mucizenin! ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 SaleaulaLava Runs k\u00f6y\u00fcndeki, Lador Missonaly Sksietty Church’e gidiyoruz.<\/p>\n
1905 ile 1911 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda devaml\u0131 yanarda\u011f patlamalar\u0131 sonucunda b\u00fct\u00fcn k\u00f6y yok olur ve insanlar buradan gitmek zorunda kal\u0131rlar. Y\u0131llar sonra k\u00f6ylerine d\u00f6nenler farkl\u0131 iki olaya \u015fahit olurlar. K\u0131zg\u0131n lavlar, kilisenin kap\u0131s\u0131ndan girerek kilisenin duvarlar\u0131na ve ana yap\u0131s\u0131na zarar vermeden pencerelerden d\u0131\u015far\u0131 akm\u0131\u015f gitmi\u015f. Bug\u00fcn duvarlar\u0131 ve \u00e7at\u0131s\u0131 k\u0131smen ayakta kalan kilise ve i\u00e7inde donmu\u015f lavlar kutsal say\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\u0130kinci mucize! Volkan patlamas\u0131 sonucu akan lavlar, kilisenin yak\u0131n\u0131nda bulunan mezarl\u0131\u011f\u0131 tamamen alt\u0131na al\u0131p tahrip etti\u011fi halde ayn\u0131 mezarl\u0131kta yatan k\u00f6y\u00fcn \u015fefi Matai’nin bakire k\u0131z\u0131n\u0131n mezar\u0131na bir \u015fey olmam\u0131\u015f. Buradan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7, bakirelik iyi bir \u015feydir mi olmal\u0131 acaba!<\/p>\n
Koca okyanusun ortas\u0131nda g\u00fcnlerdir dola\u015f\u0131yoruz do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bal\u0131k yiyemedik, bal\u0131k yiyelim diye \u0131srarc\u0131 olduk ve yemeye karar verdik. Yeniden anlad\u0131k ki baz\u0131 konularda \u0131srarc\u0131 olmamak laz\u0131mm\u0131\u015f. Denizin ortas\u0131nda bal\u0131k yemeyen insan\u0131n pi\u015firdi\u011fi bal\u0131k ne kadar olursa o kadar olmu\u015f, bilmem anlatabildim mi? Yurdumun, can\u0131m, l\u00fcfer bal\u0131\u011f\u0131, barbunyas\u0131, kalkan\u0131, hamsisi, istavriti bunlara bin basar. Binlerce \u015f\u00fck\u00fcr tanr\u0131m sana bu muhte\u015fem lezzetleri bize sundu\u011funu i\u00e7in.<\/p>\n
Ba\u015fkent Apia’n\u0131n\u00a0oldu\u011funu Lupolu Adas\u0131\u2019nda Samoal\u0131lar i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olan Robert Louis Stevenson m\u00fczesine gidiyoruz. \u0130sko\u00e7 gezgin, \u015fair ve yazar olan Stevenson kitap yazmak i\u00e7in Samoa’ya gelir ve buradaki halk\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131na kat\u0131l\u0131r.\u00a01890 y\u0131l\u0131nda, kendi imkanlar\u0131 ile b\u00fcy\u00fck arazi \u00fczerinde kendisi ve ailesi i\u00e7in in\u015fa etti\u011fi muhte\u015fem Villa Vailima\u2019da \u00f6l\u00fcnceye kadar ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesini destekler. Samoal\u0131lar i\u00e7in kurtar\u0131c\u0131 ve kahraman olarak kabul edilen Stevenson\u2019\u0131n evi bug\u00fcn an\u0131s\u0131na m\u00fcze olarak\u00a0ziyaret\u00e7ilere a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
**<\/p>\n
Yolumuzun \u00fczerinde 100 Ayak \u015eelalesi var, \u00e7ok y\u00fckseklerden a\u011fa\u00e7lar\u0131n ard\u0131ndan akan suyu ancak uzaktan g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n
Geni\u015f bir d\u00fczl\u00fc\u011fe iniyoruz, insanlar m\u00fczik e\u015fli\u011finde dans ediyor e\u011fleniyorlar, \u00f6nce teredd\u00fct ettik \u00f6zel bir durum mudur rahats\u0131z eder miyiz diye ama onlar bizden istekli \u00e7\u0131kt\u0131, sonunda beraber dans etmeye ba\u015flad\u0131k. 29 Aral\u0131k 2022 g\u00fcn\u00fcndeyiz, hem yeni y\u0131lba\u015f\u0131 ama esas 1 Ocak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00fcn\u00fc kutlamas\u0131 bir arada. Haz\u0131rlanm\u0131\u015flar belli, k\u0131zlar erkekler dans ediyorlar. Bizi de aralar\u0131na misafir ettiler, bir s\u00fcre sonra kucakla\u015ft\u0131k, vedala\u015ft\u0131k, k\u00f6y\u00fcn \u015fefi bizi yolcu ediyor. G\u00f6z\u00fcm v\u00fccudunda\u00a0d\u00f6vmeleri olan \u00e7\u0131plak matai\u00a0ar\u0131yor, b\u00f6yle yerler foto\u011fraf i\u00e7in f\u0131rsat olur.\u00a0Ve i\u015fte b\u00fct\u00fcn ha\u015fmeti ile \u00e7\u0131plak, d\u00f6vmeli matai, foto\u011fraf i\u00e7in izin falan derken zaten o da istekliymi\u015f galiba. G\u00fczel kareler oldu, bu foto\u011fraf olmasayd\u0131 buras\u0131 eksik olurdu. Yeniden sar\u0131lmalar, yeni y\u0131l dilekleri ve sonras\u0131 yola devam.<\/p>\n
Lupolu Adas\u0131\u2019n\u0131n en do\u011fusuna gidiyoruz, buras\u0131 tarih \u00e7izgisine g\u00f6re d\u00fcnyan\u0131n en do\u011fu noktas\u0131,\u00a0hemen ilerisi tarihin bir \u00f6nceki g\u00fcne d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc yer veya d\u00fcnyan\u0131n tarih \u00e7izgisine g\u00f6re en bat\u0131 noktas\u0131. Burada denize giriyoruz aman fazla a\u00e7\u0131lmayal\u0131m d\u00fcne d\u00f6neriz.<\/p>\n
To Sua, b\u00fcy\u00fck bir obruk, \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ile olu\u015fmu\u015f iki b\u00fcy\u00fck derin \u00e7ukur, bu obruklar alttan okyanus ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bu nedenle denizin hareketi, al\u00e7almas\u0131-y\u00fckselmesi de aynen buradan g\u00f6zlenebiliyor. Asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde benzer jeolojik yap\u0131ya rastlamak m\u00fcmk\u00fcn, g\u00fczel etkileyici bir olu\u015fum.<\/p>\n
**<\/p>\n
Samoa halk\u0131 \u00e7o\u011funlukla Hristiyan, ancak\u00a0Katolik. Protestan, Mormon, Metodist gibi bir \u00e7ok\u00a0mezheplere ait\u00a0ihtiya\u00e7tan \u00e7ok fazla kilise var.\u00a0\u00a0Ada halk\u0131n\u0131n hepsini bu kiliselere toplasan yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu bo\u015f kal\u0131r.<\/p>\n
Bahailerin mabedine gidiyoruz, son derece bak\u0131ml\u0131, geni\u015f, g\u00fczel peyzaj ile d\u00fczenlenmi\u015f \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bah\u00e7enin ortas\u0131nda yer alan, farkl\u0131 mimari \u00f6zellikte b\u00fcy\u00fck bir mabet. Ak\u015fam saatleri, koca alanda ve mabette bir g\u00f6revlinin d\u0131\u015f\u0131nda kimseye rastlamad\u0131k.<\/p>\n
Bahailik<\/strong> nedir diye k\u0131saca bahsedersek; 19. y\u00fczy\u0131lda Bah\u00e2ullah taraf\u0131ndan \u0130ran’da kurulan Bahailik, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n ruhan\u00ee birli\u011fini vurgulayan tek tanr\u0131l\u0131 bir dindir. \u00dc\u00e7 ana prensip Bahai \u00f6\u011fretileri ve inanc\u0131 i\u00e7in temel olu\u015fturur. Tanr\u0131 birli\u011fi; t\u00fcm yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n kayna\u011f\u0131 olan tek bir tanr\u0131 vard\u0131r. Din birli\u011fi; t\u00fcm ilahi dinler ayn\u0131 ruhan\u00ee kayna\u011fa sahiptirler ayn\u0131 Tanr\u0131’dan gelirler. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n birli\u011fi; b\u00fct\u00fcn insanlar e\u015fit yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7e\u015fitlilik i\u00e7inde birlik ile bir araya getirilmi\u015ftir. Irklar\u0131n ve k\u00fclt\u00fcrlerin bu \u00e7e\u015fitlili\u011fi takdire ve kabule de\u011fer g\u00f6r\u00fclmelidir. Bahai inanc\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretilerine g\u00f6re insan\u0131n amac\u0131 dua, tefekk\u00fcr ve insanl\u0131\u011fa hizmet yoluyla Allah’\u0131 tan\u0131may\u0131 ve sevmeyi \u00f6\u011frenmektir.<\/p>\n Y\u00fczlerce insan\u0131n rahatl\u0131kla ibadet edece\u011fi bak\u0131ml\u0131 temiz Malli Vai Katolik Kilisesi, Bat\u0131daki bir\u00e7ok kiliseden daha b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n Yolumuzun \u00fczerinde Mormonlar\u0131n kilisesi var.\u00a0Kapal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ziyaret edemiyoruz, ancak g\u00f6z\u00fcken o ki son derece bak\u0131ml\u0131, temiz ve b\u00fcy\u00fck bir kilise. Sonradan \u00f6\u011frendik, kiliseye cemaatlerin d\u0131\u015f\u0131nda ziyaret\u00e7i \u00e7ok kabul edilmiyormu\u015f. Buras\u0131, Hristiyan Mormon mezhebinin Polenesia b\u00f6lgesinin merkezi.<\/p>\n Mormonluk<\/strong> nedir diye bakarsak; peygamber oldu\u011funa inan\u0131lan Joseph Smith taraf\u0131ndan 1830’larda kurulan bir din. \u0130ncil’den ve \u0130sa\u2019dan sonra gelen modern bir peygamber ve kitap oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yor. Erdem s\u00f6z\u00fc dedikleri kurallar; yemekten ibadete, ili\u015fkiye kadar t\u00fcm ya\u015famlar\u0131n\u0131 belirliyor. Mormonlar, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kendilerinin Hristiyan olduklar\u0131n\u0131 ve \u0130sa Mesih inanc\u0131n\u0131n yeni ve en do\u011fru kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa inan\u0131yorlar. Ama\u00e7lar\u0131n\u0131n, bozulmu\u015f olan Hristiyanl\u0131\u011f\u0131, \u0130sa Mesih’in Son G\u00fcn\u00fcn Azizler Kilisesi alt\u0131nda ya\u015fayan peygamberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fczeltmek oldu\u011funu ifade etmektedirler. Mormonlarda, Allah’a geri verene kadar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kafein, nikotin, alkol ve evlilik \u00f6ncesi seks yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn bile \u00e7ay, kahve, kola i\u00e7mez, cinsellik i\u00e7eren filmleri izlemezler. Bunlar\u0131n i\u015fleri bizden daha zor valla.<\/p>\n Metodist kilisesini ziyaret ediyoruz; b\u00fcy\u00fck arazi \u00fczerinde ayn\u0131 zamanda din adam\u0131 yeti\u015ftirmek i\u00e7in modern bir okulu var. \u00d6\u011frenci bulmakta zorluk \u00e7ekmiyordur, \u00e7\u00fcnk\u00fc mezun olanlar yurtd\u0131\u015f\u0131nda kiliselere g\u00f6nderiliyor.<\/p>\n Metodist mezhep<\/strong> nedir diye bakarsak; John Wesley’in ya\u015fam\u0131ndan ve \u00f6\u011fretilerinden inan\u00e7lar\u0131n\u0131 alan, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Protestanl\u0131k mezhebine ba\u011fl\u0131 bir manevi d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemidir. 18. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiltere Kilisesi i\u00e7inde bir canlanma ak\u0131m\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve Wesley’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ayr\u0131 bir mezhep haline gelmi\u015ftir. George Whitefield ve John’un karde\u015fi Charles Wesley de ak\u0131m\u0131n \u00f6nemli liderleriydi. Ak\u0131m\u0131n, bug\u00fcn d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yakla\u015f\u0131k 80 milyon yanda\u015f\u0131 oldu\u011funu iddia ediliyor, g\u00fc\u00e7l\u00fc misyoner \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle \u0130ngiltere, Amerika ve \u00f6tesine yay\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n Metodist Kiliseleri taraf\u0131ndan desteklenen Wesleyan teolojisi, kutsall\u0131\u011f\u0131n ve inanc\u0131n bir Hristiyan’\u0131n karakteri \u00fczerindeki etkisine odaklan\u0131r. Metodist doktrinlerde yeni do\u011fum; g\u00fcvence, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve do\u011frulu\u011fu, kutsalla\u015ft\u0131rma da ise dindarl\u0131k eserleri ve \u0130ncil’in \u00f6nceli\u011fi yer al\u0131r. \u00c7o\u011fu Metodist Tanr\u0131’n\u0131n O\u011flu \u0130sa Mesih’in t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve kurtulu\u015fun herkes i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funa inan\u0131r.<\/p>\n Bir ba\u015fka kilise, St. Peter Katolik Kilisesi: yakla\u015f\u0131k 1000 ki\u015filik koca kilise. Ger\u00e7ekten kocaman ve gayet g\u00fczel, temiz ve bak\u0131ml\u0131.<\/p>\n Bir ba\u015fka kocaman Katolik Kilisesini ziyaret ediyoruz. \u00a0Modern tarzda farkl\u0131 bir i\u00e7 dekoru ve yap\u0131s\u0131 olan kilise. Bir grup cemaat gitar e\u015fli\u011finde bilinen pop\u00fcler \u015fark\u0131lar s\u00f6yl\u00fcyor, biz de e\u015flik ettik. Selamla\u015ft\u0131k, yeni y\u0131l dileklerimizle ayr\u0131l\u0131yoruz.<\/p>\n Samoa, kilise cenneti gibi, Hristiyanlar\u0131n mezheplerinin \u00e7o\u011funun onlarca ciddi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte kiliseleri var yani toplam kapasite n\u00fcfusun \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde. \u00a0Sadece 70 Mormon kilisesi ve bir de Mormon \u00fcniversitesi var. Buradan mezun olan veya kilisede g\u00f6rev yapanlar yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderiliyor. B\u00f6yle olunca buraya talep inan\u00e7 olarak de\u011fil, gelecek istikbal anlam\u0131nda di\u011ferlerinden daha fazla. Muhtemelen di\u011fer b\u00fct\u00fcn mezheplerin de cemaat toplamak i\u00e7in farkl\u0131 y\u00f6ntemleri vard\u0131r.<\/p>\n Buras\u0131n\u0131n Pasifik’teki ticari r\u00fczgarlar\u0131n ve okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi yer oldu\u011fu dikkate al\u0131n\u0131rsa do\u011fal \u015fartlar nedeniyle buralara denizden ula\u015f\u0131m di\u011fer yerlere g\u00f6re daha g\u00fcvenli ve kolay. \u00a0Bu kadar \u00e7ok kilisenin olmas\u0131 gelecekte buran\u0131n Pasifik Okyanus b\u00f6lgesinde \u00f6nemli bir \u00fcs yaratma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olabilir mi?<\/p>\n Adan\u0131n ekonomisi ve kendi i\u00e7inde yaratt\u0131\u011f\u0131 katma de\u011fere bak\u0131l\u0131rsa, bu kadar say\u0131da dini mabetlerin buran\u0131n imkanlar\u0131 ile yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00e7ok belli. Peki, neden birileri veya baz\u0131 kurumlar buraya bu kadar yat\u0131r\u0131m yap\u0131yor diye akl\u0131ma geliyor. Belki de Pasifik Okyanusu, gelecekte siyasi stratejik bir yap\u0131lanman\u0131n b\u00f6lgesel merkezi olabilir mi? D\u00fcnyan\u0131n her yerinde hesaplar farkl\u0131 yollardan ama hep ayn\u0131 yere \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n **<\/p>\n Samoa Adalar\u0131n\u0131n kronolojik tarihine k\u0131saca bakarsak;<\/p>\n M\u00d6 2000; G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019dan gelen g\u00f6\u00e7ler sonucunda ilk yerle\u015fim birimleri Samoa Adalar\u0131nda kurulmu\u015ftur.<\/p>\n 1722; Hollandal\u0131 Denizci Jacob Roggeveen, Samoa\u2019y\u0131 ke\u015ffeden ilk Avrupal\u0131 k\u00e2\u015fif olmu\u015ftur.<\/p>\n 1830; Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 yaymak ad\u0131na, Londra Misyonerler Derne\u011finden bir grup Samoa\u2019ya gelerek \u015fube a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 1831; \u0130ngiltere, aday\u0131 i\u015fgal etmi\u015ftir.<\/p>\n 1899-1914; \u0130ngiltere ve ABD, Samoa\u2019n\u0131n Almanya\u2019ya ba\u011flanmas\u0131 \u00fczerinde anla\u015fmaya varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 1914; I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgeleriyle ilgilenemeyen Almanya\u2019n\u0131n durumunu f\u0131rsat bilen \u0130ngiltere ve Yeni Zelanda birlikleri adaya asker g\u00f6ndererek ele ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n 1914; Adan\u0131n ad\u0131 Alman Samoa\u2019s\u0131ndan Bat\u0131 Samoa\u2019s\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n 1928; Yeni Zelanda i\u015fgaline kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u201cMau Pasif Direni\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d eylemler yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 1941-1945; II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ABD deniz piyadeleri adada konu\u015flanm\u0131\u015f fakat herhangi bir \u00e7at\u0131\u015fma meydana gelmemi\u015ftir.<\/p>\n 1962; Bat\u0131 Samoa Devleti, pasifikte ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan ilk ada ulusu olmu\u015ftur.<\/p>\n 1970; Bilim adamlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda, Samoa\u2019da 3000 y\u0131l \u00f6ncesine ait ya\u015fam izlerine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 1991; Samoa, Rugby D\u00fcnya Kupas\u0131nda ilk kez Bat\u0131 Samoa ad\u0131 alt\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 1998; H\u00fck\u00fcmet, medya \u00fczerinden olan etkisini art\u0131rarak bas\u0131n yay\u0131n organlar\u0131na k\u0131s\u0131tlamalar getirmi\u015ftir.<\/p>\n 2000; H\u00fck\u00fcmet kabilesinin iki eski bakan\u0131 hakk\u0131nda yolsuzluk su\u00e7lamalar\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve su\u00e7lu bulunan bakanlar\u0131n cezalar\u0131 ileri bir tarihe ertelenmi\u015ftir.<\/p>\n 2002; Yeni Zelanda, i\u015fgal zamanlar\u0131nda yerel halka yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc muamele nedeniyle Samoa\u2019dan \u00f6z\u00fcr dilemi\u015ftir.<\/p>\n 2007; Kral II.\u00a0 Mallietoa Tanumafili tahtta bulundu\u011fu 45 y\u0131l sonunda 94 ya\u015f\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Ve d\u00fcnyan\u0131n en uzun h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k koltu\u011funa oturan 3. lideri olmu\u015ftur.<\/p>\n 2008; Samoa\u2019da cumhuriyet ilan edilmi\u015ftir. Eski ba\u015fbakanlardan Tuiatua Tupua Tamasese ba\u015fbakan se\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n 2009; Okyanus alt\u0131nda olu\u015fan deprem nedeniyle tsunami olu\u015fmu\u015f ve adan\u0131n k\u0131y\u0131 \u015feridindeki yerle\u015fim birimleri zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n 2009; \u00dclkede \u00e7\u0131kar\u0131lan yasa ile birlikte trafikte ak\u0131\u015f sol \u015ferit olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n 2011; \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131 Koruma Partisi, yap\u0131lan se\u00e7imler sonucunda iktidara gelmi\u015ftir.<\/p>\n 2012; Samoa, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne (WTO) kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n **<\/p>\n Samoa, Pasifik\u2019te turistin en fazla geldi\u011fi yerlerden. B\u00fcy\u00fck gemilerle gelen Amerikal\u0131 ve Kanadal\u0131 turistler g\u00fcn i\u00e7inde sadece 8 saatlik bir s\u00fcre kal\u0131p ayr\u0131l\u0131yorlar. 200 bin n\u00fcfuslu Samoa\u2019n\u0131n y\u0131ll\u0131k yat\u0131l\u0131 turist girdisi 10-15 bin civar\u0131nda.<\/p>\n Ak\u015fam restoranda bal\u0131k men\u00fcs\u00fc var m\u0131 diye soruyoruz, garson bize uzayl\u0131 gibi bak\u0131yor, ada \u00fclkesi kimse bal\u0131k yemiyor, inan\u0131lacak gibi de\u011fil.<\/p>\n **<\/p>\n Yolumuzun \u00fczerinde 2 bin n\u00fcfuslu Palepa k\u00f6y\u00fcn\u00fc ziyaret ediyoruz, 100 matai \u015fef var. \u00d6\u011frendik ki T\u00fcrk dizileri burada \u00e7ok seyrediliyormu\u015f, T\u00fcrk oldu\u011funuzu s\u00f6yleyince hemen dizi muhabbeti, bizden daha fazla merakl\u0131lar, belli.<\/p>\n Samoa\u2019da ordu yok, sadece polis var, b\u00f6yle olunca kimsenin askerlik hizmeti yapma gibi bir derdi yok.<\/p>\n Yolumuzun \u00fczerinde bir ba\u015fka \u015felale ziyaret ediyoruz, hava, s\u0131cak suyun serinli\u011fi biraz da olsa rahatl\u0131k veriyor.<\/p>\n Obez kategorisinde \u00e7ok insan var, rahat 130 kilo y\u00fcr\u00fcmekte bile zorlanan \u00e7ok \u015fi\u015fman kad\u0131n ile gen\u00e7 ve normal kilosu olan gen\u00e7 adam el ele y\u00fcr\u00fcyorlar. Dedikodu zaman\u0131, b\u00fcy\u00fck ihtimal Avustralya veya Yeni Zelandal\u0131 zengin kad\u0131n ile fakir ama yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 Samoal\u0131 gen\u00e7 a\u015fk\u0131.\u00a0\u0130kisi de hakl\u0131, biri mevcut durumda g\u00fcn\u00fc ya\u015famak pe\u015finde, di\u011feri gelecek pe\u015finde. Samoal\u0131 her gen\u00e7 insan\u0131n r\u00fcyas\u0131 buraya gelen turist birisi ile evlenip kapa\u011f\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131na atmak. T\u00fcrkiye\u2019de turizmin patlad\u0131\u011f\u0131 1980\u2019li y\u0131llarda \u00f6zellikle Bodrum, Marmaris,\u00a0Antalya gibi yerlerde garsonlar ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hayali turistlerle evlenip yurtd\u0131\u015f\u0131na gitmekti.<\/p>\n Bug\u00fcn 31 Aral\u0131k 2022, Pasifik Okyanusu\u2019nda, Okyanusya k\u0131tas\u0131nda Polenazya b\u00f6lgesinde, tarih \u00e7izgisine g\u00f6re d\u00fcnyan\u0131n en do\u011fu noktas\u0131nday\u0131z. Yani d\u00fcnyada Samoa ada halk\u0131 ile birlikte yeni y\u0131la ilk girenlerden olaca\u011f\u0131z. Bakal\u0131m ne olacak, belki boyumuz uzar!<\/p>\n Ak\u015fam, y\u0131llar \u00f6nce Samoal\u0131 kad\u0131nla evlenip buraya yerle\u015fen \u0130talyan adam\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u0130talyan restoran\u0131nday\u0131z. G\u00fczel yemekler, keyifli muhabbet ve sonras\u0131 yeni seneyi kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ba\u015fka bir mek\u00e2na gidiyoruz. \u0130\u015fte havay\u0131 fi\u015fekler pe\u015fpe\u015fe patlamaya ba\u015flad\u0131, gitti gene bir sene daha, 2023 d\u00fcnyam\u0131za ve \u00fclkemize hay\u0131rl\u0131 olsun dilekleri ile ba\u015flad\u0131k \u00f6p\u00fc\u015fmeye.<\/p>\n <\/p>\n Sevgilerimle<\/p>\n Hayretten Ka\u011fn\u0131c\u0131<\/p>\n 31 Ocak 2022<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Samoa ya da resm\u00ee ad\u0131 ile Ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa Cumhuriyeti, Okyanusya k\u0131tas\u0131nda, G\u00fcney Pasifik Okyanusu\u2019nda, ekvator \u00e7izgisi alt\u0131nda yer alan adalar grubudur. Toplamda 200 bin n\u00fcfusu, 2,944 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, 403 km sahil \u015feridi, tropikal iklim ve volkanik \u00f6zellikli, i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131 da\u011fl\u0131k olan \u00fclke. \u00dclkenin en \u00e7ok ziyaret edilen \u015fehri ba\u015fkent Apia\u2019n\u0131n da oldu\u011fu Bpolu Adas\u0131\u2019n\u0131n ise […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15055,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-15094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n