<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck Okyanus’ta, Okyanusya K\u0131tas\u0131, Melanezya b\u00f6lgesinde yer alan bir adalar \u00fclkesi. Volkanik patlamalar sonucu olu\u015fan tak\u0131mada, Avustralya’n\u0131n 1750 km do\u011fusunda, Fiji’nin bat\u0131s\u0131nda, Solomon Adalar\u0131n\u0131n g\u00fcneydo\u011fusunda, Yeni Gine Adas\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda 83 adadan olu\u015fan Vanuatu Cumhuriyeti.<\/p>\n
\u0130lk sakinleri Melanezyal\u0131lar olan Vanuatu Adalar\u0131, ilk olarak 1774’te, Kaptan James Cook taraf\u0131ndan bulunan ve Yeni Hebridler olarak adland\u0131r\u0131lan adalar olup ayn\u0131 ismi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k elde edilinceye kadar kullanmaya devam etmi\u015fler. 1806 y\u0131l\u0131nda Avrupal\u0131 ka\u015fifler taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen adalar \u00fczerinde, 1880’lerde Fransa ve \u0130ngiltere hak iddia etmi\u015f ve 1906’da tak\u0131maday\u0131 \u0130ngiltere-Frans\u0131z birlikte y\u00f6netmek \u00fczere bir antla\u015fma imzalam\u0131\u015flar. 1970’lerde ba\u015flayan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketi ile 1980 y\u0131l\u0131nda Vanuatu Parlamenter Cumhuriyeti olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde etti.<\/p>\n
30 Temmuz 1980 y\u0131l\u0131nda kabul edilen ve k\u0131rm\u0131z\u0131, ye\u015fil, sar\u0131 ve siyah renklerden olu\u015fan bayraktaki sar\u0131 renk g\u00fc\u00e7l\u00fc Hristiyanl\u0131k inanc\u0131n\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 renk kurban edilmi\u015f domuzlar\u0131, ye\u015fil renk \u00fclkenin yer alt\u0131 zenginli\u011fini, siyah renk ise \u00fclkenin yerli halk\u0131n\u0131 simgeler.<\/p>\n
Vanuatu\u2019nun en fazla geli\u015fen, en b\u00fcy\u00fck ve kalabal\u0131k \u015fehri olan Port Vila ayn\u0131 zamanda ba\u015fkenttir. Port Olry, Lenakel, Luganville \u015fehirleri, \u00fclkedeki di\u011fer \u00f6nemli yerler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
N\u00fcfusun demografik yap\u0131s\u0131; B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu buran\u0131n yerli halk\u0131 olan Ni-Vanuatu (%98.5) halk\u0131 olu\u015fturur. Kalan %1.5 oran\u0131n\u0131 ise Yeni Zelandal\u0131 ve Avustralyal\u0131lard\u0131r. \u00dclkenin %36,7\u2019si Presbyterian, %15\u2019i Anglikan, %15\u2019i Roma Katolikleri, %7,6\u2019s\u0131 yerel dinler, %19,5\u2019i ise di\u011fer dinlerin oldu\u011fu \u00fclkede, \u0130ngilizce temelli bir lisan olan Bislamaca, Frans\u0131zca ve Vanuatuca resmi dil olup halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeye ba\u011fl\u0131 olarak 17 farkl\u0131 yerel dil de konu\u015fmaktad\u0131r. \u00dclkedeki okur-yazar oran\u0131 %74’t\u00fcr.<\/p>\n
**<\/p>\n
Vanuatu’nun 3. b\u00fcy\u00fck adas\u0131 olan ve Kaptan Cook’un \u201cSandvi\u00e7 Adas\u0131\u201d olarak isimlendirdi\u011fi Efate Adas\u0131\u2019nda ba\u015f\u015fehir Port Villa\u2019ya gidiyoruz.\u00a058 bin n\u00fcfusu olan Port Villa ekonomi ve sosyal hayat\u0131n merkezi durumunda Vanuatu, d\u00fcnyada en fazla vatanda\u015fl\u0131k satan \u00fclkelerden biri, 100 bin Amerikan dolar\u0131 verirseniz vatanda\u015fl\u0131k al\u0131rs\u0131n\u0131z, ne i\u015fe yarar bilinmez ama akl\u0131n\u0131zda bulunsun.<\/p>\n
Vanuatu\u2019ya en fazla turist Avusturalya, Endonezya ve \u00c7in\u2019den, ayr\u0131ca g\u00fcnl\u00fck olarak b\u00fcy\u00fck gemilerle Amerikal\u0131 ve Avrupal\u0131lar geliyor.<\/p>\n
Bu co\u011frafyalarda her zaman beklemedi\u011finiz bir s\u00fcrprizle kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. Do\u011fan\u0131n i\u00e7inde harika yemekleri olan gayet g\u00fczel bir otelde konakl\u0131yoruz.<\/p>\n
\u0130nanmayacaks\u0131n\u0131z ama, Vanuatu d\u00fcnyan\u0131n en mutlu insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclke se\u00e7ilmi\u015f.<\/p>\n
**<\/p>\n
Sabah erken deniz sefas\u0131 sonras\u0131, k\u00f6ylerin aras\u0131ndan, s\u0131k a\u011fa\u00e7lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 karanl\u0131k ve nemli ormanda sular\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7erek Mele Cascade k\u00f6y\u00fcnde y\u00fcksek kayalar\u0131n \u00fczerinden kademeli olarak etraf\u0131 serinleterek akan Mele Cascade\u00a0\u015eelalesi\u2019ne ula\u015ft\u0131k.<\/p>\n
Hava s\u0131cak ve nemli olunca hareket etmek hem de tepelere t\u0131rmanmak zor, grubun yar\u0131s\u0131 yoldan d\u00f6nd\u00fc ama yolun sonunda o muhte\u015fem manzara her \u015feye de\u011fdi. Dizlerimize kadar sular\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7erek d\u00f6n\u00fcyoruz, \u00fcst\u00fcm\u00fczde \u0131slak olan her \u015fey \u00e7abucak kuruyor.<\/p>\n
Pasifik Okyanusu\u2019nda ana yerle\u015fim adalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ula\u015f\u0131m\u0131 kolay olmayan baz\u0131 adalarda halen y\u0131llar \u00f6ncesi gelenek ve k\u00fclt\u00fcrlerine ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fayan yerli halklar bulunuyor. Vanuatu’da da eski geleneklerine g\u00f6re ya\u015fayan kabilelerin oldu\u011fu adalardan birine gitmek istedik, anlad\u0131k ki ula\u015f\u0131m, konaklama falan kolay de\u011fil, \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131k yapmak gerekiyor ayr\u0131ca baz\u0131 yerlerde eski geleneklere ba\u011fl\u0131 olarak halen yamyaml\u0131k al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 olabiliyor. Durduk yerde postu deldirme riskine girmeyelim dedik ve Tekosu k\u00f6y\u00fcne, ge\u00e7mi\u015fte o b\u00f6lgelerde ya\u015fayan kabile insanlar\u0131n\u0131n g\u00f6sterisine gittik. Karanl\u0131k orman\u0131n i\u00e7inde y\u00fczleri boyal\u0131, sazdan etekli, kafalar\u0131nda, boyunlar\u0131nda hayvan kemiklerinden yap\u0131lm\u0131\u015f kolyeleri, deniz kabu\u011fundan borazan\u0131 ile sava\u015f\u00e7\u0131lar kar\u015f\u0131lad\u0131.\u00a0Orman\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atarak \u00fczerimize atlar gibi yapan sava\u015f\u00e7\u0131lar e\u015fli\u011finde k\u00f6y\u00fcn \u015fefinin huzuruna geldik. \u00c7izgi film gibi bir yer. \u00d6n a\u00e7\u0131klamadan sonra, ormanda nas\u0131l avland\u0131klar\u0131n\u0131, nas\u0131l beslendiklerini, hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 hangi otlardan ila\u00e7lar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar, k\u00f6y\u00fc dola\u015ft\u0131k ve son olarak yapt\u0131klar\u0131 veda dans\u0131 ile g\u00f6steri tamamlanm\u0131\u015f oldu. Bu kabilenin ger\u00e7ekte ya\u015fad\u0131klar\u0131 ortamda kad\u0131nlar\u0131n ve erkeklerin sadece cinsel organlar\u0131 yaprakla kapatt\u0131klar\u0131n\u0131 bunun mahremiyetten de\u011fil soylar\u0131n devam\u0131 i\u00e7in hassas yerlerini korumak ama\u00e7l\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Ger\u00e7ekte ya\u015fad\u0131klar\u0131 adaya gidebilseydik enteresan olacakt\u0131, yine de g\u00fczeldi.<\/p>\n
\u00d6\u011fle yeme\u011fi i\u00e7in, yarasalar, su kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n falan oldu\u011fu bir yere gidiyoruz, en iyisini yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 belli ama… Buralar turistlerin \u00e7ok geldikleri yerler de\u011fil bu nedenle baz\u0131 eksik olan \u015feyler var, niyet iyi de… B\u00f6yle yerler az olunca \u00e7ok da ucuz olmuyor hem a\u00e7 kalkt\u0131k hem de pahal\u0131!<\/p>\n
Buran\u0131n g\u00f6zde yerlerinden Blue Lagun’a gidiyoruz. Deniz suyu ile nehirden gelen tatl\u0131 suyun kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde olu\u015fan g\u00f6lde insanlar y\u00fcz\u00fcyor e\u011fleniyorlar, biz de \u00f6yle yapt\u0131k.<\/p>\n
Vanuatu, Melanazia b\u00f6lgesindeki di\u011fer adalara g\u00f6re biraz daha fazla turistin geldi\u011fi yerlerden. Otel restoranlar\u0131nda g\u00fczel yemek yeme imk\u00e2n\u0131 olabiliyor. Dikkat \u00e7eken \u00f6nemli konu, burada her taraf deniz ama bal\u0131k tutma ve yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 yok. Neden bal\u0131k yemiyorsunuz \u015feklinde soruya, bal\u0131k zor i\u015f, sabah erken kalkmak laz\u0131m anlam\u0131nda cevaplar veriyorlar, yani do\u011fru cevap s\u0131cak iklimin, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tembellik. Bu nedenle herkes tavuk yiyor, laf aram\u0131zda iyi pi\u015firildi\u011fi de s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Hava durumlar\u0131 da ilgin\u00e7, her \u015fey g\u00fczel, g\u00fcne\u015f tepede hava s\u0131cak, bir anda birka\u00e7 saniye i\u00e7inde deli gibi sa\u011fanak ya\u011fmur bast\u0131r\u0131yor, k\u0131sa bir s\u00fcre ya\u011f\u0131yor sonra hi\u00e7 olmam\u0131\u015f gibi gene g\u00fcne\u015f gene s\u0131cak. \u0130nsanlar al\u0131\u015fm\u0131\u015f, ya\u011fmura yolda yakalanaca\u011f\u0131n\u0131 fazla dert etmiyorlar, y\u00fcr\u00fcmeye devam ediyorlar hatta serinlemek ad\u0131na iyi de oluyor, g\u00fcne\u015f a\u00e7\u0131nca her \u015fey \u00e7abucak kuruyor.<\/p>\n
**<\/p>\n
Lelepa Adas\u0131\u2019n\u0131n kuzeyinde yar\u0131m saatlik tekne yolculu\u011fundan sonra\u00a0toplam n\u00fcfusu sadece 220 ki\u015fi olan Lelepac Adas\u0131\u2019na gidiyoruz. Medeniyetten uzak turkuaz plajlar\u0131 olan ada, ilk olarak 2004 y\u0131l\u0131nda bir Amerikan televizyonu taraf\u0131ndan \u00e7ekilen survivor program\u0131 ile tan\u0131nm\u0131\u015f.<\/p>\n
Bug\u00fcn burada biraz keyfi yapma karar\u0131 ald\u0131k, deniz harika. Yemek sonras\u0131 dola\u015f\u0131yoruz k\u00f6y halk\u0131 neler yap\u0131yormu\u015f diye, hi\u00e7bir \u015fey yapm\u0131yorlarm\u0131\u015f. Kad\u0131nlar b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir a\u011fac\u0131n g\u00f6lgesinde \u00e7ocuklarla birlikte, erkekler de ba\u015fka daha bir b\u00fcy\u00fck bir a\u011fac\u0131n g\u00f6lgesinde oturuyorlar. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn oturmaktan yorulunca ak\u015fam eve gidip yat\u0131yor dinleniyor, g\u00fcnd\u00fcz tekrar a\u011fa\u00e7 g\u00f6lgesinde oturmaya devam. Yorucu i\u015f tembellik!<\/p>\n
G\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131k gene.<\/p>\n
**<\/p>\n
Vanuatu tarihine k\u0131saca bakarsak;<\/p>\n
1606 y\u0131l\u0131nda Portekizli K\u00e2\u015fif Pedro Fernandez Vanuatu\u2019yu ilk olarak ke\u015ffetmi\u015f.<\/p>\n
1860, \u00c7evre \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamada bir \u00fcs olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. Bu ticaret sisteminin ad\u0131na “blackbirding” denilmi\u015f.<\/p>\n
1865, Avrupal\u0131 yerle\u015fimciler adaya gelmeye ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n
1887, Fransa ve \u0130ngiltere adadaki kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in komisyon olu\u015fturmu\u015flar.<\/p>\n
1906, \u0130ngiltere ve Fransa \u00fclkeyi ortakla\u015fa y\u00f6netmek i\u00e7in anla\u015fma imzalam\u0131\u015flar. Bu de\u011fi\u015fik y\u00f6netim, iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netim ve ortak bir hukuk sistemi \u00e7er\u00e7evesinde yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 d\u00fczeni sa\u011flanm\u0131\u015f.<\/p>\n
1980, \u00dclke ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanarak Vanuatu Cumhuriyeti ismini alm\u0131\u015f.<\/p>\n
**<\/p>\n
Vanuatu ekonomisi hakk\u0131nda bir \u015feyler s\u00f6ylemek gerekirse, genel olarak tar\u0131m, yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan vatanda\u015flar\u0131n\u0131n yollad\u0131\u011f\u0131 paralar ve turizm denilebilir. Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131r. Kakao \u00e7ekirde\u011fi, kereste son d\u00f6nemlerin ihra\u00e7 edilen \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda yer almaya ba\u015flam\u0131\u015f. \u00dclkenin bulundu\u011fu iklim ku\u015fa\u011f\u0131nda olu\u015fan kas\u0131rgalar ve di\u011fer felaketlerin ekonomiyi olumsuz etkiledi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Vanuatu ekonomisinin gene de devaml\u0131 geli\u015fim i\u00e7erisinde oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.\u00a0 \u00dclke yeralt\u0131 kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengin de\u011fil, az miktarda manganez i\u015flenerek ihra\u00e7 ediliyor.<\/p>\n
\u00dclkenin para birimi Vanuatu Vatusu, merkez bankas\u0131 taraf\u0131ndan denetlenir, bas\u0131l\u0131r ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r ve 1 USD=45000 VUV de\u011ferinde.<\/p>\n
Toplam GSY\u0130H (2020) 864 milyon dolar, ki\u015fi ba\u015f\u0131 gayri safi yurti\u00e7i has\u0131la GSY\u0130H (2020) 2.879 dolar.<\/p>\n
Vanuatu, B\u00fcy\u00fck Okyanus i\u00e7erisinde yer alan ada \u00fclkesi oldu\u011fu i\u00e7in do\u011fal olarak \u00fclkede tropikal iklim h\u00e2kimdir. Y\u0131l\u0131n 9 ay\u0131 ya\u011fmurlu ve s\u0131cak ge\u00e7er, bu d\u00f6nemlerde kas\u0131rgalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, kalan di\u011fer k\u0131s\u0131mda, hava kuru ve serindir.<\/p>\n
D\u00fcnyada mutlu insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerden biri se\u00e7ilen Vanuatu’da sosyal ya\u015fam turizme dayan\u0131yor. N\u00fcfusun yar\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0131rsal kesimde, insanlar\u0131n mutluluk seviyesinin y\u00fcksek oldu\u011fu \u015feklinde de\u011ferlendirmeler yap\u0131lm\u0131\u015f. Bu de\u011ferlendirmelerin neye g\u00f6re yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda istatistiki bir bilgi yok, hangi kriterlere g\u00f6re d\u00fcnyan\u0131n mutlu insanlar\u0131 se\u00e7ilmi\u015f tam a\u00e7\u0131k de\u011fil. \u00c7oban\u0131n mutlulu\u011fu d\u00fcnyas\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndendir! Belki de b\u00f6yle bir durum.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k sistemlerinin \u00e7ok yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkede baz\u0131 altyap\u0131 sorunlar\u0131 da bulunmakta. \u0130nsanlar aras\u0131 gelir adaletsizli\u011fi, bir\u00e7ok \u00fclkeye g\u00f6re \u00e7ok daha az, bu demokratik yap\u0131n\u0131n kuvvetli olmas\u0131ndan ziyade ekonominin dar aral\u0131kta s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131ndan olmal\u0131. Teknolojik geli\u015fimlere a\u00e7\u0131k olan Vanuatu, di\u011fer Pasifik ada \u00fclkeleri gibi inan\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsemi\u015f yani \u00e7ok fazla kilisenin oldu\u011fu \u00fclkelerden birisidir.<\/p>\n
Konuklar\u0131n\u0131 \u00e7i\u00e7eklerle kar\u015f\u0131layan, samimi, i\u00e7ten, kendinizi rahat hissedece\u011finiz, sakin, huzurlu insanlar \u00fclkesi Vanuatu Cumhuriyeti.<\/p>\n
<\/p>\n
Sevgilerimle<\/p>\n
Hayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131<\/p>\n
Aral\u0131k 2022<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
B\u00fcy\u00fck Okyanus’ta, Okyanusya K\u0131tas\u0131, Melanezya b\u00f6lgesinde yer alan bir adalar \u00fclkesi. Volkanik patlamalar sonucu olu\u015fan tak\u0131mada, Avustralya’n\u0131n 1750 km do\u011fusunda, Fiji’nin bat\u0131s\u0131nda, Solomon Adalar\u0131n\u0131n g\u00fcneydo\u011fusunda, Yeni Gine Adas\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda 83 adadan olu\u015fan Vanuatu Cumhuriyeti. \u0130lk sakinleri Melanezyal\u0131lar olan Vanuatu Adalar\u0131, ilk olarak 1774’te, Kaptan James Cook taraf\u0131ndan bulunan ve Yeni Hebridler olarak adland\u0131r\u0131lan adalar […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14915,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-14983","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n