Ge\u00e7mi\u015fte d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, ya\u015fayanlar hakk\u0131nda hala bilinmeyenlerin oldu\u011funu medeniyetlerin merkezi Meksika\u2019ya gidiyoruz. Bilinen en \u00f6nemli medeniyetler, Mayalar, Aztekler, Toltecler, Olmecler, Totanaclar, Teotihuacan. Bunlar\u0131n hepsi bu topraklarda ya\u015fam\u0131\u015flar, ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlerde astronomi, matematik, fizik gibi konular\u0131nda ciddi iz b\u0131rakm\u0131\u015flar. \u0130\u015fte kimine g\u00f6re gereksiz bana ne bunlardan, kimine g\u00f6re genel k\u00fclt\u00fcr entelekt\u00fcel birim diye tarif edilen bu konular\u0131 \u00f6\u011frenmeye g\u00f6rmeye gidiyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika, resm\u00ee ad\u0131yla Meksika Birle\u015fik Devletleri, Amerika Birle\u015fik Devletlerinin g\u00fcneyinde\u00a0\u00a0 130 milyon n\u00fcfusu, 1.973.000 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yani T\u00fcrkiye\u2019den 2,5 defa daha b\u00fcy\u00fck, 31 eyalet ve 1 federal b\u00f6lge olmak \u00fczere toplam 32 \u00fcst idari birimden olu\u015fan federe bir cumhuriyet. 1917 de kabul edilen yasaya g\u00f6re, her eyaletin \u00f6zg\u00fcr, egemen kongresi ve anayasas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Meksika \u015fehri, 22 milyon n\u00fcfusu ile d\u00fcnyan\u0131n en kalabal\u0131k \u015fehirlerinden biridir ve \u00fclkenin neredeyse tam ortas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Sabah, Meksika’n\u0131n do\u011fusunda 31.ci eyalet olan Yucatan yar\u0131madas\u0131n\u0131n en bilinen yerlerinden biri 1 milyon n\u00fcfuslu Cancun\u2019a geldik.<\/p>\n
<\/p>\n
Buras\u0131 Meksika\u2019n\u0131n Karayip k\u0131y\u0131 \u015feridinde gecesi g\u00fcnd\u00fcz\u00fc hareketli olan yerlerinden. Ge\u00e7mi\u015fte fazla bilinmeyen kendi halinde bir yerle\u015fim yeriyken Amerikal\u0131lar bakm\u0131\u015flar ki burada her mevsim hava s\u0131cak ba\u015flam\u0131\u015flar ak\u0131n etmeye, giderek pop\u00fcler olmu\u015f. Sahiller kocaman oteller ile dolu, T\u00fcrkiye, Antalya Kemer gibi bir yer olmu\u015f. Karayip denizi, yani Atlas Okyanusu b\u00fcy\u00fck dalgalar ve sahile yak\u0131n kilometrelerce uzanana mercan kayalar\u0131 nedeniyle \u00f6yle denize girmek falan pek olam\u0131yor. Denizin sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de g\u00fczel.<\/p>\n
Hava s\u0131cak, 30 dereceye yak\u0131n, iki g\u00fcn \u00f6nce \u0130stanbul\u2019dan 5-6 derecelerden gelince \u00e7ok iyi geldi.Uzun yol, u\u00e7aktan inip hemen program ba\u015flay\u0131nca yorgunluk kendini hissettirmeye ba\u015flad\u0131, dinlenelim biraz deyip yatarsan\u0131z jet lag zaman dilimi de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle birka\u00e7 g\u00fcnde toplanamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015f medeniyetleri anlatan Maya kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n oldu\u011fu tematik b\u00f6lge, Xcaret Park. \u00d6nce kendimize gelelim, soyunduk giydik mayolar\u0131, b\u00fct\u00fcn mal varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dolaplara kilitledik, bir \u015fey olursa donumuz ile buralarda kald\u0131k demektir. Uzun bir yer alt\u0131 nehrinde y\u00fcz\u00fcyoruz, girdikten sonra yoruldum, kesildim d\u00f6n\u00fcyorum falan yok \u00e7\u0131k\u0131\u015f nehrin sonu. Buz gibi p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l su,.\u00a0 \u00c7ok g\u00fczel organize edilmi\u015f, harita \u00fczerinde b\u00fct\u00fcn aktiviteler ve saatleri belirtilmi\u015f istedi\u011fine gidebilirsin. G\u00f6steriler genelde b\u00f6lgenin Maya k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetlerini anlatan \u015fekilde. Ak\u015fam, Maya medeniyeti ve k\u00fclt\u00fcrlerini anlatan yemekli \u00f6zet g\u00f6steri gibi, yerimiz en \u00f6nde her \u015fey harika.<\/p>\n
Neredeyse iki tam g\u00fcnd\u00fcr yolday\u0131z, beynimiz acilen yatak istiyor.<\/p>\n
Buran\u0131n \u00f6nemli turizm merkezlerinden Karayip denizi k\u0131y\u0131s\u0131nda 150 bin n\u00fcfusu olan harika \u015fehir Playa Del Carmen’e gidiyoruz. Gece hareketli millet sokaklarda parti havas\u0131nda hayat\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor, gecenin yar\u0131s\u0131 oldu, akl\u0131m git yat s\u00fcr\u00fcn\u00fcyorsun diyor kalbim yatt\u0131klar\u0131na say git bir kadeh i\u00e7 a\u00e7\u0131l\u0131rs\u0131n diyor. Bir s\u00fcre sonra yatakta oldu\u011fumu fark ettim, bazen bu akl\u0131mdan \u00e7ok \u015fikayet\u00e7im her \u015feyi kar\u0131\u015f\u0131yor!<\/p>\n
**<\/p>\n
Mayalar\u0131n 1200 ler den itibaren ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve mimari olarak en g\u00fczel \u00f6rneklerinden biri olan antik Tulum \u015fehri. Konum olarak g\u00fcn\u00fcn ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 daima \u015fehrin \u00fczerine do\u011fdu\u011fu i\u00e7in \u015fafak \u015fehri anlam\u0131na gelen Zana ad\u0131yla da biliniyor. 1518 y\u0131llar\u0131nda \u0130spanyollar buralar\u0131 i\u015fgal edince \u00f6ncelikle y\u00f6neticileri ve \u015fehrin ileri gelenlerini toplay\u0131p \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. Y\u00f6neticileri olmay\u0131nca halk aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ve isyanlar ba\u015flam\u0131\u015f, bunun \u00fczerine \u0130spanyollar yerli halk\u0131 da \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flay\u0131nca burada yerle\u015fik Mayalar korkarak ormanlara ka\u00e7m\u0131\u015flar. B\u00f6lgeye yabanc\u0131 olan \u0130spanyol askerleri ormanl\u0131k alanda bunlar\u0131 takip etmeye \u00e7al\u0131\u015fsa da vah\u015fi hayvanlardan korkup fazla devam edememi\u015fler. Uzun y\u0131llar ormanl\u0131k alanlarda farkl\u0131 yerlerde kendi d\u00fczenlerini kuran Maya k\u00f6kenli insanlar\u0131n zaman i\u00e7inde gelenekleri ve inan\u00e7lar\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f ve farkl\u0131 etnik gruplar olu\u015fturmu\u015flar. \u0130spanyollar i\u015fgal ettikleri \u015fehrin giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in etraf\u0131na duvar \u00f6rerler b\u00f6ylece buradaki insanlar\u0131 da kontrol alt\u0131na al\u0131rlar. Tulum, Maya dilince duvar anlam\u0131na geldi\u011fini i\u00e7in buran\u0131n ad\u0131 da zamanla Tulum olarak an\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n
\u00c7o\u011fu y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ama kalanlardan anla\u015f\u0131lan g\u00fczel yap\u0131lar varm\u0131\u015f ve \u00e7o\u011fuda g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015funa g\u00f6re konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
Sian Kaan, UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 biyosfer alan kategorisinde listede olan bir yer. Sulak hafif batakl\u0131k gibi tertemiz berrak sular\u0131n oldu\u011fu 1600 km\u00b2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir alan. \u0130ki b\u00fcy\u00fck g\u00f6l\u00fc birbirine ba\u011flayan mangrov ormanlar\u0131n\u0131n aras\u0131ndaki su kanallar\u0131ndan ge\u00e7erek okyanusa a\u00e7\u0131lan b\u00fcy\u00fck bo\u011faza geldik. P\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l su, teknelerden atlad\u0131k suya, b\u0131rakt\u0131k kendimizi suyun ak\u0131\u015f\u0131na, d\u00fc\u015fen yaprak gibi suyun \u00fcst\u00fcnde ku\u015f sesleri, yaban orkideleri aras\u0131nda hafiften d\u00f6ne d\u00f6ne ak\u0131yoruz okyanusa do\u011fru, b\u00fct\u00fcn yorgunluklar suya kar\u0131\u015ft\u0131 gitti..<\/p>\n
Tulum Dream oteldeyiz, ger\u00e7ekten r\u00fcya gibi bir yer. Ak\u015fam \u00fczeri denize yak\u0131n barlardan birinde \u00f6nce margarita sonra da mojito ile kadehlerimizi t\u00fcn g\u00fczellikler ve iyilikler ad\u0131na kald\u0131r\u0131yoruz. Ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in Frans\u0131z, \u0130spanyol, d\u00fcnya mutfa\u011f\u0131 m\u0131 yoksa yerel yeklerin oldu\u011fu restoranda m\u0131 yiyelim konusunda zor karar verdik!\u00a0 Sonu\u00e7, Frans\u0131z restoran da k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farap e\u015fli\u011finde keyifle geceyi noktalad\u0131k. Burada uzun kal\u0131nabilir.<\/p>\n
**<\/p>\n
Otelin sabah keyfini de ya\u015fay\u0131p yola devam. Yolumuzun \u00fczerinde Valladolid \u015fehrinde k\u0131sa bir tur yap\u0131yoruz. \u015eirin g\u00fczel kendi halinde bir yer, buras\u0131 kakaonun ilk fark edildi\u011fi ve kakao yeti\u015ftirilen \u00f6nemli yerlerden. B\u00f6yle olunca mutlaka \u00e7ikolata vard\u0131r dedik ve de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7ikolata fabrikas\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bilinen bir yermi\u015f madem \u00f6yle, \u00f6nce bir bakal\u0131m tad\u0131 bize uygun mu dedik ama biraz abartt\u0131k galiba, neyse hafif \u00e7ikolata ziyaretinden sonra ay\u0131p olmas\u0131n diye yeterli stok miktar\u0131 ile ayr\u0131ld\u0131k. B\u00fcy\u00fck\u00e7e bir \u015fehir, meydan\u0131, kilisesi bak\u0131ml\u0131 temiz bir yer, tipik \u0130spanyol mimarisi.<\/p>\n
Yerin 40-50 metre a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda 60-70 metre \u00e7ap\u0131nda, 45 metre derinli\u011fi olan Cenote de serin sularday\u0131z. Hava s\u0131cak \u00e7ok iyi oldu kendimize geldik.<\/p>\n
Yucatan b\u00f6lgesinin toprak yap\u0131s\u0131\u00a0\u00a0 kalkerli ve g\u00f6zenekli kire\u00e7ta\u015f\u0131 kaya\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fur. Binlerce y\u0131l \u00f6nceden beri ya\u011fmur sular\u0131 g\u00f6zenekli topraktan s\u00fcz\u00fclerek yer alt\u0131nda g\u00f6letler olu\u015fturmu\u015f. Zamanla a\u015f\u0131narak zay\u0131flayan toprak, deprem, buzul \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n bitmesine neden olan meteorun Meksika k\u00f6rfezine d\u00fc\u015fmesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler gibi sebeplerden \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve farkl\u0131 derinlikler de binlerce yeni g\u00f6let olu\u015fmu\u015f, bunlardan baz\u0131lar\u0131 da birbirlerine \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc kanallar ile birle\u015fmi\u015f. Maya k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde kutsal say\u0131lan ve \u201csu dolu ma\u011fara\u201d anlam\u0131na gelen on binlerce cenote den baz\u0131lar\u0131 bug\u00fcn ziyarete a\u00e7\u0131k.<\/p>\n
Yucatan b\u00f6lgesinin tamam\u0131nda tar\u0131m da kimyasal kullanmak kesinlikle yasak, yeralt\u0131 sular\u0131na kar\u0131\u015f\u0131p denizi kirlenmesin diye. Bu b\u00f6lgede deniz ger\u00e7ekten \u00e7ok temiz, b\u00f6yle olunca b\u00fcy\u00fck mercan rifleri olu\u015fmu\u015f. Mercan, denizlerde biraz kirlenme olunca kesinlikle ya\u015famayan canl\u0131lardan. Yani burada her \u015fey organik.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli ziyareti, d\u00fcnyan\u0131n yedi harikas\u0131ndan biri ve UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde olan Mayalar\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinden biri ayn\u0131 zamanda dini merkezleri Chichen Itza. Kale ad\u0131yla tan\u0131nan Kukulkan Tap\u0131na\u011f\u0131 ya da Kukulkan Piramidi Mayalar\u0131 en \u00f6nemli tap\u0131naklar\u0131ndan. Mayalar bu piramidi astronomi ve matematik bilgilerini ortaya koymak istercesine belirli bir sistemle in\u015fa etmi\u015fler. D\u00f6rt cepheli olan ve her y\u00fczeyde 91 basamak ve \u00fcst platformla birlikte toplam 365 say\u0131s\u0131 bir y\u0131ldaki g\u00fcn say\u0131s\u0131d\u0131r. Gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn e\u015fit oldu\u011fu ekinoks d\u00f6nemlerinde piramit \u00fczerindeki farkl\u0131 y\u00fczeyler ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ile basamaklar\u0131n dibinde iki y\u0131lan ba\u015f\u0131 g\u00f6lgesi olu\u015fur ve Kukulkan diye bilinen kutsal t\u00fcyl\u00fc y\u0131lan\u0131n\u0131 temsil eder. Buras\u0131 Meksika da en fazla ziyaret edilen yerlerden. Maya Piramitlerinin en \u00fcst platformunda, yar\u0131 yatar vaziyette devaml\u0131 g\u00f6k y\u00fcz\u00fcn\u00fc inceleyen, tanr\u0131lardan gelecek haberi bekleyen ayn\u0131 zamanda g\u00fcne\u015f sistemi ve astronomi hakk\u0131nda bilgiler toplayan \u201cmessenger\u201d haberciler olurdu. Bunlar\u0131n getirdikleri haber tanr\u0131 buyru\u011fu olarak kabul edilirdi. D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz, hayat\u0131n\u0131z boyunca yar\u0131 yatar vaziyette hep g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakan ama \u00f6nemli biri olmay\u0131..<\/p>\n
Bug\u00fcn daha s\u0131cak sanki, a\u00e7\u0131k alan olunca g\u00fcne\u015fi tepemizde hissediyoruz.<\/p>\n
Bu b\u00f6lgeye neden Yucatan denildi\u011fi konusunda bir\u00e7ok rivayet mevcut. Bunlardan en ger\u00e7ek\u00e7i olan\u0131, buraya ilk gelen \u0130spanyol birli\u011finin ba\u015f\u0131nda olan Hernan Cortes\u2019 in 1519 y\u0131l\u0131nda \u0130spanyol Kral\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta, bu b\u00f6lgeye geldiklerinde Mayalarla ileti\u015fime ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Mayal\u0131lar\u0131n s\u00fcrekli \u2018Yocatan\u2019 dedi\u011fi yaz\u0131yormu\u015f. Bu da Maya dilinde \u201cbir \u015fey anla\u015f\u0131lm\u0131yor\u201d demekmi\u015f. \u0130spanyollar da bu b\u00f6lgeye s\u00fcrekli ayn\u0131 ismi duyduklar\u0131ndan Yucat\u00e1n ad\u0131n\u0131 vermi\u015fler.<\/p>\n
Yukatan eyaletini ba\u015f\u015fehri, beyaz \u015fehir anlam\u0131nda Merida\u2019ya geldik. \u00c7o\u011funluk Maya k\u00f6kenli bir milyon n\u00fcfusu olan g\u00fczel temiz canl\u0131 bir yer. Meksika’n\u0131n en g\u00fcvenli yerlerinden biriymi\u015f. Mayalar\u0131n \u00e7o\u011funlukta olmas\u0131 nedeniyle k\u0131yafetleri ve m\u00fczikleri ile kendi k\u00fclt\u00fcrlerinin devam ettirebiliyorlar.\u00a0 Sanat galerileri, \u015f\u0131k restoran ve ma\u011fazalar, etkinlikler ile sanat \u015fehri kimli\u011fi olan Merida, turizm ve ticaretin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 ile de en fazla g\u00f6\u00e7 alan yerlerden. Buras\u0131 ayn\u0131 zamanda \u00fcniversite \u015fehri, e\u011fitim devlet \u00fcniversitelerinde \u00e7ok kuvvetli. Esasl\u0131 imtihanlar sonucu kabul edilen ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6\u011frencilerden \u00f6zellikle m\u00fchendislik ve t\u0131p alanlar\u0131nda bilim adamlar\u0131 yeti\u015ftiriyor. Buralara giremeyenler paral\u0131 okullara devam.<\/p>\n
**<\/p>\n
Kolomb \u00f6ncesi Mayalar\u0131n yerle\u015fim yerinden, en b\u00fcy\u00fck Maya piramidinin oldu\u011fu ve Yukaketo dilinde \u201c\u00fc\u00e7 kez\u201d anlam\u0131na gelen Uximal. Di\u011ferlerine g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir Maya \u015fehri ancak en b\u00fcy\u00fck piramidin oldu\u011fu yer. Maya piramitlerinin \u00e7o\u011fu i\u00e7 i\u00e7e yap\u0131lm\u0131\u015f birden fazla piramit \u015feklindedir. Yeni gelen kral kendisinin, \u00f6ncekinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu ifade etmek i\u00e7in mevcut piramidi i\u00e7ine alacak \u015fekilde \u00fcst\u00fcne daha b\u00fcy\u00fck piramit yapt\u0131r\u0131rm\u0131\u015f.\u00a0 Burada be\u015f piramit i\u00e7 i\u00e7e yap\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6yle olunca ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir tap\u0131nak piramit ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f.\u00a0 Sonu\u00e7 en b\u00fcy\u00fck kral en yeni olan, o zamanda varm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fckl\u00fck kompleksi. 35 metre y\u00fckseklikte olan Kahin (B\u00fcy\u00fcc\u00fc) Piramidi keskin olmayan k\u00f6\u015feleri ile tipik bir Maya mimari \u00f6rne\u011fi. Piramidin kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ip alk\u0131\u015f sesi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda yank\u0131lanan ses, gizemli bir \u015fekilde ortadaki pencere gibi olan b\u00f6lmeden vikleme \u015feklinde yans\u0131yor. Piramidin arka taraf\u0131nda ise, b\u00fcy\u00fck bir avlu i\u00e7inde \u0130spanyollar\u0131n manast\u0131ra benzettikleri i\u00e7in \u201cRahibe manast\u0131r\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 verdikleri y\u00f6netim binas\u0131 bulunuyor, buras\u0131 ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n sosyalle\u015fme alan\u0131ym\u0131\u015f. Bu binan\u0131n \u00fcst duvarlar\u0131nda ya\u011fmur tanr\u0131s\u0131 Chaac\u2019\u0131 sembolize eden kabartmalar var. Mayalar\u0131n en korktu\u011fu do\u011fa olay\u0131 kurakl\u0131km\u0131\u015f. Uxmal\u2019\u0131n in\u015fa edilirken o kadar fazla a\u011fa\u00e7 kesilmi\u015f ki kesilen a\u011fa\u00e7lar nedeniyle b\u00f6lgede zaman i\u00e7inde ya\u011f\u0131\u015flar azalm\u0131\u015f ve kurakl\u0131k ba\u015flam\u0131\u015f, bu da ya\u011fmur tanr\u0131s\u0131n\u0131 daha \u00f6nemli hale getirmi\u015f. Ya\u011fmur tanr\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131zd\u0131rmamak laz\u0131m!<\/p>\n
Bu arkeolojik alanda \u2018Pok-ta-Pok\u2019 ad\u0131 verilen Mayal\u0131lar\u0131n oynad\u0131klar\u0131 bir \u00e7e\u015fit top sahas\u0131 var ve say\u0131 yapmak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 halkalar hala yerinde duruyor. Asl\u0131nda bu bir oyun de\u011fil, bir tap\u0131nma, bir \u015f\u00f6len ile tanr\u0131lara adak sunma \u015fekli. 6 ki\u015filik 2 tak\u0131m topu sadece kal\u00e7alar\u0131 ile vurarak duvar da dikey vaziyette duran delikten ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Kazanan tak\u0131m\u0131n kaptan\u0131na b\u00fcy\u00fck ikramiye! tanr\u0131lara kurban ediliyor. \u0130\u015fe bak, hem \u00e7al\u0131\u015f kazan sonra da aferin sana, tanr\u0131lara yolculuk ba\u015flas\u0131n.<\/p>\n
Karayip sahillerinden kuzeye do\u011fru Meksika K\u00f6rfezinde UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde olan Campeche \u015fehrindeyiz. Deniz bir anda de\u011fi\u015fti, bal\u0131\u011f\u0131n ve bal\u0131k restoranlar\u0131n\u0131n bol oldu\u011fu yer. Korsanlardan korunmak i\u00e7in yap\u0131lan \u015fehrin etraf\u0131nda kal\u0131n y\u00fcksek duvarlar i\u00e7inde y\u00fcksek tavanl\u0131, do\u011frudan oturma odas\u0131na a\u00e7\u0131lan b\u00fcy\u00fck kap\u0131l\u0131, b\u00fcy\u00fck demir kafesleri olan pencereleri ile tipik \u0130spanyol kolonyal barok tarz\u0131nda bak\u0131ml\u0131 her biri farkl\u0131 renkte evler.\u00a0 Campeche, denizden bolca petrol \u00e7\u0131kan yerlerden, ge\u00e7mi\u015f medeniyetler de olunca olduk\u00e7a turistik bir yer, yani zengin \u015fehir belli.<\/p>\n
Ak\u015fam kalaca\u011f\u0131n\u0131z otelin ad\u0131 Francis Drake. 1550 lerde, k\u00f6le t\u00fcccar\u0131 ve Karayipler’in bilinen en belal\u0131 korsanlar\u0131ndan. \u0130ngiliz k\u00f6kenli Francis Drake bir\u00e7ok ticari gemileri soymu\u015f b\u00fcy\u00fck katliamlar yapm\u0131\u015f, ganimetleri \u0130ngiltere ile payla\u015fm\u0131\u015f ve bu ba\u015far\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc de \u0130ngiltere taraf\u0131ndan devlet ni\u015fan\u0131 ile \u00f6d\u00fcllendirilmi\u015f ve \u201cS\u00f6r Francis Drake\u201d olmu\u015f. Yani adam \u0130ngiltere ad\u0131na haydutluk yap\u0131yor insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp mallar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yor sonunda aferin ko\u00e7um! Bug\u00fcn de\u011fi\u015fen var m\u0131, d\u00fczenler ayn\u0131, d\u00fcz\u00fclenlerin vay haline. Tarihte di\u011fer kahraman! korsan \u0130ngiliz Henry Morgan. O da arkas\u0131nda \u0130ngilizlerin deste\u011fi ile Karayipleri soymu\u015f so\u011fana \u00e7evirmi\u015f sonra da “s\u00f6r” unvan\u0131 verilerek “aferin ko\u00e7um” \u015feklinde takdir edilmi\u015f.<\/p>\n
Geceyi Frances Drake’in ruhuna dua ederek! ge\u00e7irdik. Hayat b\u00f6yle bir \u015fey, kimine g\u00f6re kahraman, kimine g\u00f6re belal\u0131 haydut.<\/p>\n
**<\/p>\n
Yolumuz uzun Meksika k\u00f6rfezinden g\u00fcney bat\u0131ya Mayalar\u0131n bir ba\u015fka \u00f6nemli \u015fehri Palenque’ye gidiyoruz. Yucatan eyaletinden, Chipas eyaletine ge\u00e7erken s\u0131n\u0131r kontrol\u00fc gibi ciddi arama, kontrol var, Allahtan bizi durdurmad\u0131lar rahat ge\u00e7tik.<\/p>\n
<\/p>\n
Chipas Meksika’n\u0131n en s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 yerlerinden.\u00a0 Amerika’ya geni\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 olan eyalet, insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, mafyan\u0131n, soygunlar\u0131n, cinayetlerin \u00e7ok oldu\u011fu yer. Bu nedenle ge\u00e7mi\u015fte buras\u0131 uzun s\u00fcre giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fa kapat\u0131lm\u0131\u015f. B\u00fcy\u00fck s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n oldu\u011fu, yani \u00e7ok zenginlik ile \u00e7ok yoksullu\u011fun birlikte oldu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 yer Burada ya\u015faman\u0131n kolay yolu kartel denilen b\u00fcy\u00fck mafya gruplar\u0131na kat\u0131lmak., genelde de \u00f6yle oluyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika da maddi, manevi, kudreti, kuvvetli \u00e7evresi, g\u00fcc\u00fc olan 37 b\u00fcy\u00fck kartel var. Bunlar\u0131n uyu\u015fturucu, silah, insan ka\u00e7akl\u0131\u011f\u0131, politik \u00e7\u0131kar gibi konularda b\u00fcy\u00fck hakimiyetleri var. Hakimiyet derken ekonomi, devlet y\u00f6netimi gibi konular bu kartellerin kontrol\u00fcnde. 1984 se\u00e7imlerinde se\u00e7ilme \u015fans\u0131 %25 bile olmayan biri, bu karteller taraf\u0131ndan aday g\u00f6sterilir, tesad\u00fcf bu ya! se\u00e7im tamamlan\u0131p oy say\u0131m\u0131 ba\u015flay\u0131nca b\u00fct\u00fcn \u00fclkede elektrikler kesilir, ar\u0131za giderilince de hi\u00e7 \u015fans\u0131 olmayan aday uzun ara oy alm\u0131\u015f, k\u0131smet!\u00a0 \u0130tirazlar g\u00f6steriler olaylar falan mahkeme oylar\u0131 yeniden sayma karar\u0131 verir. \u015eanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da b\u00f6ylesi, oylar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 yerde yang\u0131n \u00e7\u0131kar ve b\u00fct\u00fcn oylar yanar. Sonu\u00e7 herif uzun s\u00fcre ba\u015fkan. Bak \u015fu Allah\u2019\u0131n i\u015fine… G\u00fclecek bir \u015fey yok, biz de de olmad\u0131 m\u0131, se\u00e7im sonunda oylar say\u0131l\u0131rken elektrik santraline kedi girmi\u015fti de elektrikler gitmi\u015fti ya… Ayn\u0131 ak\u0131l ayn\u0131 f\u0131r\u0131ldaklar de\u011fi\u015fiklik yok. Allah a\u015fk\u0131na, kim kimden \u00f6\u011freniyor bu i\u015fleri merak do\u011frusu<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika’n\u0131n kimine g\u00f6re kahraman devrimci, kimine g\u00f6re ter\u00f6rist Zapatalar\u0131n oldu\u011fu yer. Hafiften risk var, in\u015fallah ba\u015f\u0131m\u0131za bir i\u015f gelmez.<\/p>\n
<\/p>\n
M\u00fctevazi bir ailede 10 karde\u015ften biri olan Emiliano Zapata Salazar, 17 ya\u015f\u0131nda diktat\u00f6r y\u00f6netime kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak toprak reformunun destekler ve bu yolda m\u00fccadele ba\u015flat\u0131r. 1910 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Meksika devrim hareketine liderlik etmi\u015f fa\u015fist devlet ba\u015fkan\u0131 Huerta’y\u0131 sava\u015farak yenmi\u015f \u00fclkede \u00f6nemli bir konuma gelmi\u015f. Bir s\u00fcre sonra kendi aras\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 olu\u015fmu\u015f grupla\u015fmalar ba\u015flam\u0131\u015f, politik ve s\u0131cak m\u00fccadeleye farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerle devam etmi\u015fler. Zapata, 1919’da taraf de\u011fi\u015ftirmek istedi\u011fini s\u00f6yleyen ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 lider Carranza’n\u0131n davetini kabul etmi\u015f ve yolda tuza\u011fa d\u00fc\u015ferek \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Zapata\u2019y\u0131 tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcren Carranza ise, yery\u00fcz\u00fcnde arkas\u0131ndan \u015ferefsiz, al\u00e7ak ve o.. \u00e7ocu\u011fu ifadelerinin en \u00e7ok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi olmu\u015f. T\u00fcrkiye de ge\u00e7mi\u015f ve halen canl\u0131 olan bir s\u00fcr\u00fc insan k\u0131l\u0131kl\u0131 hayvan i\u00e7inde ayn\u0131 ifadeler \u00f6zenle, derinden ve a\u011f\u0131z dolusu olarak s\u0131k\u00e7a kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika da yolsuzluk, r\u00fc\u015fvet ve \u00e7\u0131karc\u0131 y\u00f6netime kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edenlere Zapata deniyor. Zapatista Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu, Meksika’n\u0131n en yoksul eyaletlerinden Chiapas’ta yerle\u015fik silahl\u0131 bir grup. Ad\u0131n\u0131, Meksika ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinde \u00f6nc\u00fc lider olan Emiliano Zapata’dan al\u0131r ve kendilerini Zapata’n\u0131n ideolojik miras\u00e7\u0131lar\u0131 ve emperyalizme kar\u015f\u0131 be\u015f y\u00fcz y\u0131ld\u0131r s\u00fcren yerli direni\u015fin varisleri olarak g\u00f6r\u00fcrler.<\/p>\n
<\/p>\n
D\u00f6nelim esas konumuza, Mayalar\u0131n \u00f6nemli 29 etnik grubundan \u00fc\u00e7\u00fc Palenque de yerle\u015fik olanlar. B\u00f6lge ormanl\u0131k, tam cang\u0131l her t\u00fcrl\u00fc yarat\u0131\u011f\u0131n mahlukat\u0131n oldu\u011fu yer, di\u011fer taraftan da cennetin ortas\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Maya uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kentleri aras\u0131nda yer alan Palenque ismini 16.yy\u2019da \u0130spanyol kasabas\u0131 Santo Domingo Palenque\u2019den alm\u0131\u015f. M\u00d6 1200 l\u00fc y\u0131llarda kurulmu\u015f olan kent. 1700 lerin ba\u015f\u0131nda bir Maya y\u00f6neticisin \u0130spanyol rahibe, buran\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmesi ile bulunmu\u015f. Ge\u00e7 fark edilen antik kent 20. y\u00fcz y\u0131lda kaz\u0131larak g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f. Bu nedenle fazla tahribata u\u011framadan \u00e7\u0131kart\u0131lan Palenque antik kentindeki eserler, Mayalar\u0131n hakk\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli bilgiler ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Palenque ayn\u0131 zamanda me\u015fhur 2012 kehanetinin kayna\u011f\u0131. Hat\u0131rlars\u0131n\u0131z, hani 12.12.2012 tarihinde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya batacak, her \u015feyin sonu olacak ve sadece Palenque\u2019de ba\u015fka bir boyuta kap\u0131 a\u00e7\u0131lacak ve bu kap\u0131dan ge\u00e7enler hayatta kalacaklard\u0131. Bir s\u00fcr\u00fc ba\u015fta Amerikal\u0131 uyan\u0131klar buraya tek y\u00f6n bilet al\u0131p geldiler ve beklediler ba\u015fka boyuta a\u00e7\u0131lacak kap\u0131y\u0131, kap\u0131 a\u00e7\u0131lmay\u0131nca g\u00f6rd\u00fcler ebelerini.. Ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrkiye de olmad\u0131 m\u0131? Bizdeki bilimsel uyan\u0131klar da \u015eirince ye gittiler beklediler ki d\u00fcnya batacak sadece onlar hayat da kalacaklar diye, d\u00fcnya batmay\u0131nca zaten ben tahmin etmi\u015ftim bilgi\u00e7li\u011fi… \u00c7ok merak etmi\u015ftim, kehanet ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olsayd\u0131 bile, herkes \u00f6lm\u00fc\u015f ya\u015fayan birka\u00e7 bin \u00e7akal \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra birbirini yerdi. O tarihte \u015eirince\u2019 ye giden bu uyan\u0131klar i\u00e7in \u00e7ok \u015feyler yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Sonradan yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131 \u00f6yle de\u011fil, o tarih 5000 y\u0131ll\u0131k yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131ym\u0131\u015f diye kehanet yenilendi, bunlar olmasa nas\u0131l ge\u00e7er bu hayat!<\/p>\n
Palenque antik kenti Meksika\u2019daki en b\u00fcy\u00fck ve en iyi restore edilmi\u015f Maya \u015fehirlerinden biridir.<\/p>\n
Otelimiz orman\u0131n i\u00e7inde cennetin dibi, tam odalara girdik \u00e7\u0131lg\u0131n deli ya\u011fmur, g\u00f6k delindi derler ya \u00f6yle bir \u015fey. Saniyeler boyutunda haz\u0131rl\u0131klar tamamland\u0131, bu g\u00fczelliklere kar\u015f\u0131 bir \u015fi\u015fe viskiyi iyilikler ad\u0131na ya\u011fmur tanr\u0131s\u0131na kurban ederek sadakatimizi g\u00f6sterdik.<\/p>\n
**<\/p>\n
Meksika\u2019n\u0131n g\u00fcney b\u00f6lgesinde g\u00fcvenli olmayan yerlerden Mison-Ha da b\u00fcy\u00fck \u015felale ye gidiyoruz.\u00a0 B\u00f6lge zaman zaman isyanc\u0131lar\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7iyor, bu durumlarda buralara giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fa izin verilmiyor. Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce buraya gelmeyi iptal etmi\u015ftik, son yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bu aralar sorun yok bilgisi ald\u0131k.\u00a0 Niyetlendik bir kere umar\u0131m sorun \u00e7\u0131kmaz, g\u00f6rece\u011fiz bakal\u0131m.<\/p>\n
\u015eelale ak\u015fam ya\u011fan \u015fiddetli ya\u011fmurun etkisi ile metrelerce y\u00fcksekten g\u00fcrleyerek b\u00fct\u00fcn ha\u015fmeti ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterircesine deli gibi ak\u0131yor. B\u00fcy\u00fcleyici sesine ve do\u011fan\u0131n g\u00fcc\u00fcne hayran kalmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Hayranl\u0131kla b\u00fcy\u00fclenmi\u015f vaziyette izliyorum. Beklentimiz, \u015felalenin yaratt\u0131\u011f\u0131 havuzda ve akan nehirde y\u00fczmekti, ya\u011fmurun etkisi ile hem debisinin artmas\u0131 hem de renginin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 toprak nedeniyle hafiften \u00e7amurlu olmas\u0131ndan sadece seyretme keyfini doyas\u0131ya ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
Buraya gelmek i\u00e7in da\u011f yoluna girdik, tekrar d\u00f6n\u00fcp otoyola gitmek yerine da\u011flar\u0131n aras\u0131ndan gidiyoruz. Yol \u00e7ok virajl\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck da\u011f\u0131n\u0131k yerle\u015fim yerlerinin olmas\u0131 nedeniyle k\u0131sa aral\u0131klarla kasisler yapm\u0131\u015flar. 200 km. yol alt\u0131 saatten fazla s\u00fcrd\u00fc. Yol boyunca birka\u00e7 polis devriyesi g\u00f6rd\u00fck, g\u00fcnd\u00fcz bir sorun olmuyor ancak gece buralardan ge\u00e7mek hi\u00e7 g\u00fcvenli de\u011fil, polisler bile gece ortalarda olmazm\u0131\u015f. Ormanlar\u0131n aras\u0131ndan hoplaya z\u0131playa sonunda San Cristobal \u015fehrine geldik.<\/p>\n
<\/p>\n
D\u00fcn hava 30 derecenin \u00fcst\u00fcndeydi, s\u0131cak ve g\u00fcne\u015f fazla geliyordu, bug\u00fcn 2400 metrelerdeyiz, s\u0131cakl\u0131k 10-11 derecelerde, elde ne kadar mal\u0131m\u0131z varsa \u00fcst \u00fcste giydik gene de yetmedi \u00fc\u015f\u00fcyoruz,<\/p>\n
<\/p>\n
San Cristobal \u0130spanyollar\u0131n i\u015fgalden sonraki ilk yerle\u015fim yerlerinden. \u0130smini de burada ba\u015f piskopos olarak g\u00f6rev yapan ve bir \u00e7ok yard\u0131m ve hizmet hareketlerinde g\u00f6rev alan ve hayatta iken “saint” aziz\u00a0 unvan\u0131 alan ender din adam\u0131 Cristobal Magallanes Jara dan alm\u0131\u015f.<\/p>\n
<\/p>\n
San Cristobal, Meksika’n\u0131n farkl\u0131 y\u00fcz\u00fc, insan tipleri de\u011fi\u015fti, k\u0131sa t\u0131knaz yuvarlak suratl\u0131 buran\u0131n yerli halk\u0131. \u015eehir merkezi genelde ana meydand\u0131r, buralarda sokak sat\u0131c\u0131lar\u0131 ve \u00e7alg\u0131c\u0131lar\u0131n en fazla oldu\u011fu e\u011flencenin merkezi yerlerdir. G\u00fczel bir otantik restoranda buran\u0131n lokal yemekleri ile geceyi sonland\u0131rd\u0131k.<\/p>\n
**<\/p>\n
Chiapas eyaletinde, mutlaka g\u00f6r\u00fclmesi gereken en \u00f6nemli yerlerden biri 76 bin n\u00fcfuslu Chamula kasabas\u0131 ve San Juan kilisesi.\u00a0 \u0130spanyol i\u015fgalinden sonra burada ba\u015flayan misyonerlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu Hristiyanl\u0131k kabul g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015f ancak y\u0131llar i\u00e7inde Hristiyan dini yeterince desteklenemedi\u011fi i\u00e7in zamanla yerel inan\u00e7lar ile Hristiyanl\u0131k birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ve farkl\u0131 bir din modeli ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f.<\/p>\n
<\/p>\n
Chamula da ya\u015fayanlar genelde Mayalar\u2019\u0131n soyundan gelen Tzotziles halk\u0131 ve kendilerine ait Tzotzil dilini konu\u015fuyorlar. Kad\u0131nlar\u0131n k\u0131yafetleri farkl\u0131, genelde siyah hayvan postundan etek, erkeklerin baz\u0131lar\u0131 beyaz veya siyah renkte hayvan postundan yelek veya palto gibi bir \u015fey veya el yap\u0131m\u0131 parlak kuma\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6mlek \u00fcst\u00fcnde kal\u0131n kemer. Ayaklar da plastik \u015f\u0131p\u0131d\u0131k terlik veya deri sandaletler, 2250 metre y\u00fckseklik ama \u00e7orap kimse de yok yani ortaya kar\u0131\u015f\u0131k gibi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc. Baz\u0131lar\u0131nda sa\u011flam \u00e7izmeler d\u00fczg\u00fcn k\u0131yafetler, belli bunlar buran\u0131n ileri gelenleri.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130spanyollar 1500\u2019lerde bu k\u0131taya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ilk icraatlar\u0131ndan biri burada ya\u015fayan halklar\u0131n dinlerini ve dillerini de\u011fi\u015ftirmek olmu\u015f. G\u00fcne\u015f\u2019e inanan, Ay\u2019a tapan, kakaoyu, m\u0131s\u0131r\u0131 kutsal bilen bu halklar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 sunaklar\u0131, mabetleri altarlar\u0131 y\u0131k\u0131p yerine kiliseler yapm\u0131\u015flar, ha\u00e7\u0131 ellerine tutu\u015fturmu\u015f, bundan sonra sen Hristiyan\u2019s\u0131n demi\u015fler. Kem k\u00fcm edip itiraz edeni de eziyet etmi\u015fler \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler.<\/p>\n
<\/p>\n
Buraya gelince \u00f6\u011frendik ki \u00e7ok \u00f6nemli senede bir kez kutlanan b\u00fcy\u00fck karnaval bug\u00fcn, \u015fansa bak, ya\u015fas\u0131n. \u00c7evre k\u00f6y ve kasabalardan gelen yerel halk Maxes denilen sadece bug\u00fcn giyilen renkli t\u00f6ren k\u0131yafetleri ve \u00e7alg\u0131lar\u0131 ile meydanda bulunan y\u00f6netim binas\u0131n\u0131n balkonunda toplanan y\u00f6neticilerin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erek kilisenin \u00f6n\u00fcnde toplan\u0131yorlar. \u00c7ald\u0131klar\u0131 borazan benzeri aletler uyumsuz ve de akortsuz, \u00e7\u0131kan sesler m\u00fczik gibi de kafa \u015fi\u015firen cinsten. \u00c7ok tembihliyiz, kesinlikle foto\u011fraf \u00e7ekmeyin, burada polis yok yerel y\u00f6netim ve onun kolluk kuvvetleri var sorun \u00e7\u0131karsa \u00e7\u00f6zemeyiz, ayr\u0131ca meydana giri\u015fte panoya da foto\u011fraf yasak diye yazm\u0131\u015flar. \u00c7ok k\u00f6t\u00fc, iyi foto\u011fraflar \u00e7\u0131kard\u0131 ama yapacak bir \u015fey yok izin alabilirsek belki birka\u00e7 kare \u00e7ekeriz. K\u0131yafetlerle g\u00f6steri yapanlara “monkey man” maymun adam deniyor, her ne kadar bu ifade bizdeki gibi k\u00f6t\u00fc anlamda olmasa bile, laf aram\u0131zda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u00e7ok benzer.\u00a0 Neyse izin alarak birka\u00e7 kare foto\u011fraf alabildim.<\/p>\n
Kutlamalar ak\u015fama kadar s\u00fcrecek gibi, kiliseye giriyoruz. Giri\u015f biletlerimizi ald\u0131k, kap\u0131da g\u00f6revli \u0131srarl\u0131 ve kesin bir \u015fekilde uyard\u0131 “foto\u011fraf \u00e7ekmek kesin yasak”, \u00f6zellikle inan\u00e7lara ve kurallara sayg\u0131l\u0131y\u0131z ama muhte\u015fem kareler \u00e7\u0131kard\u0131. Hristiyan kiliselerinin aksine San Juan Chamula Kilisesinde oturaklar yok, yerler \u00e7am a\u011fac\u0131n\u0131n i\u011fne yapraklar\u0131 ile d\u00f6\u015fenmi\u015f. Burnuma \u00e7am yapraklar\u0131n\u0131n keskin ve taze kokusu geliyor. Duvarlarda azizlerin resimleri ve heykelleri var. \u0130nsanlar yerde guruplar halinde oturuyorlar ve bulunduklar\u0131 yerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7am yapraklar\u0131ndan temizleyip kilisenin fayans zemin zerine mumlar yerle\u015ftirmi\u015fler. Kimi mum yanmaktan k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f, kiminin boynu kiminin ise beli b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, bu mumlar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 dumanlar aras\u0131nda dua ediyorlar, al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fik bir durum. Aziz San Pedro\u2019nun heykelinin oldu\u011fu dolab\u0131n \u00f6n\u00fcnde mumlar\u0131n\u0131 yakm\u0131\u015f 5 ki\u015filik aile yerde oturuyor, 30\u2019lu ya\u015flar\u0131n sonunda oldu\u011funu tahmin etti\u011fim geleneksel k\u0131yafetler i\u00e7inde, sa\u00e7lar\u0131 2 \u00f6rg\u00fcl\u00fc zay\u0131f kad\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde, 3-4 ya\u015flar\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu ayaklar\u0131 \u00e7\u0131plak, yerel k\u0131yafetlerinin i\u00e7inde \u00f6yle sevimli g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ki! hayvan postu k\u0131yafeti i\u00e7inde, insan kafal\u0131 ay\u0131 yavrusu gibi.<\/p>\n
Kilisenin i\u00e7erisi biraz depo havas\u0131nda, tam kar\u015f\u0131da Hz. \u0130sa’n\u0131n resmi biraz eski ve hafiften solmu\u015f, itinal\u0131 bir \u015fekilde de konmam\u0131\u015f gibi. Duvarlarda birka\u00e7 eski ve tam olarak anla\u015f\u0131lmayan resimler.<\/p>\n
Bir\u00e7ok din ve inan\u00e7larda \u00f6zel yerlerde, sudaklarda kurban kesme adeti vard\u0131r. San Juan kilisesi hem kurban hem de ibadet edilen mabet ayn\u0131 ortam. Kurban kesme olay\u0131 burada biraz farkl\u0131. Olmas\u0131n\u0131 istedi\u011finiz dile\u011finiz var ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kan ak\u0131tmak istiyorsan\u0131z, bir \u015faman yani kahin ve tavuk ile birlikte burada \u00f6nce uzun bir dua seremonisi yapman\u0131z gerekir. Bu arada tavuk karde\u015f durumdan habersiz \u00e7evreyle ilgileniyorken kahin tavu\u011fu kanatlar\u0131n\u0131 arkadan birle\u015ftirip yanan mumlar\u0131n \u00fczerinde yava\u015ftan t\u00fcts\u00fclemeye ba\u015flar, can\u0131 yanan hayvan ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7\u0131rp\u0131nmaya ba\u015flay\u0131nca, i\u015fte tam o anda hayvan\u0131n kafas\u0131n\u0131 bir seferde \u00e7ekip kopart\u0131r. Son nefesinde \u00e7\u0131rp\u0131nan hayvan\u0131 dua okuyarak adak sahiplerinin ba\u015f\u0131 \u00fczerinde dola\u015ft\u0131r\u0131r, b\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fckler u\u00e7ar gider ve dileklerin ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenir. Peki tavuk ne olcak, evde suyuna pilav. \u00c7ok ac\u0131mas\u0131z vah\u015fet gibi, de\u011fil mi? Son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde yasaklanan, k\u0131rsal kesimlerde halen devam eden, koyun, s\u0131\u011f\u0131r deve gibi hayvanlar\u0131 Allahuekber nidalar\u0131 aras\u0131nda tek bir b\u0131\u00e7ak darbesi ile kellesini u\u00e7urmak \u00e7ok mu sempatik vicdanl\u0131 i\u015fler? Vah\u015fili\u011fin, adam \u00f6ld\u00fcrmenin provas\u0131 olan bu i\u015flerden kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevaplar ahlak, k\u00fclt\u00fcr ve ekonomi alan\u0131nda bizi alem-i cihan da yukar\u0131lara u\u00e7uruyor!<\/p>\n
<\/p>\n
Mevzu kar\u0131\u015ft\u0131 gene, d\u00fcn ger\u00e7ekten hem g\u00fcnd\u00fcz hem gece \u00fc\u015f\u00fcd\u00fck bug\u00fcn 30 derecenin \u00fcst\u00fc, g\u00fcne\u015f varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin bir \u015fekilde hissettiriyor, yan\u0131yoruz. \u015eubat ay\u0131nday\u0131z \u0130stanbul \u00e7ok so\u011fuk.<\/p>\n
<\/p>\n
Chiapas eyaletindeki Chiapas de Corzo \u015fehrinin hemen kuzeyinde 86 bin d\u00f6n\u00fcm i\u00e7inde Ulusal Sumidero Park\u0131 i\u00e7inde bulunan do\u011fal \u015fekilde olu\u015fmu\u015f muhte\u015fem Sumidero Kanyonuna gidiyoruz. Can yeleklerini giydik, tek s\u0131ra halinde teknelere biniyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
Yerkabu\u011fundaki \u00e7atlak i\u00e7inden ge\u00e7en Grijalva Nehri taraf\u0131ndan 35 milyon y\u0131lda erozyonla a\u015f\u0131narak olu\u015fmu\u015f Sumidero Kanyonu, 1000 metreye kadar inen dikey duvar\u0131, 13 km. uzunlu\u011fu ve 90 dereceye kadar k\u0131vr\u0131mlar\u0131 olan, yaban hayat\u0131na ev sahipli\u011fi yapan muhte\u015fem bir yer.<\/p>\n
<\/p>\n
**<\/p>\n
Guadalupe \u015fehrindeyiz, k\u0131sa bir \u015fehir turu sonras\u0131 Vatikan\u2019dan sonra d\u00fcnyada en fazla ziyaret edilen Meksika\u2019n\u0131n ulusal tap\u0131na\u011f\u0131, hac yeri Guadalupe Bakire Meryem Ana Bazilikas\u0131. \u00d6nce en tepeye in\u015fa edilmi\u015f sonra yetmemi\u015f yan\u0131na bir kilise, yetmemi\u015f yan\u0131na olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck ba\u015fka bir kilise daha.<\/p>\n
<\/p>\n
9 Aral\u0131k 1931 de Meryem Ana Juan Diego isimli bir k\u00f6yl\u00fcye g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve kendisi i\u00e7in bir kilise yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 ister. Diego \u00f6nce ciddiye almaz, hayal g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zanneder fakat bu birka\u00e7 defa daha tekrar edince kilisenin pazar\u0131na gider ve olay\u0131 anlat\u0131r ancak papaz Diego ya inanmaz s\u00f6ylediklerinin do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tlamas\u0131n\u0131 ve bunun i\u00e7inde i\u00e7in de mucize olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. Bu s\u0131ralarda Diego’nun amcas\u0131 da \u00e7ok hastad\u0131r.\u00a0 Meryem Ana 10 Aral\u0131k da Diego ya tekrar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve kurak ot bitmez bir tepeden g\u00fcl toplay\u0131p pelerinin i\u00e7inde amcas\u0131na g\u00f6t\u00fcrmesini ister.\u00a0 Diego o tepede hi\u00e7bir \u015fey yeti\u015fmez dese de Meryem Ana ayn\u0131 \u015feyleri s\u00f6yler ve kaybolur. Diego, o tepeye gider ve g\u00fcl tarlas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r, pelerinin i\u00e7ine doldu\u011fu g\u00fclleri amcas\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Amca son nefesini vermek \u00fczereyken Diego pelerini a\u00e7ar d\u00f6k\u00fclen g\u00fcllerden sonra Meryem Ana’n\u0131n resmi pelerinin i\u00e7inde g\u00f6z\u00fck\u00fcr ve de amca bu olay sonucu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fur.\u00a0\u00a0 Bu mucize \u00fczerine buraya kilise yap\u0131l\u0131r ve Juan Diego da \u00f6nce papaz daha ba\u015fpiskopos ve aziz mertebesine ula\u015fan ilk Aztek k\u00f6kenli din adam\u0131 olur. Guadalupe Meryem Ana Bazilikas\u0131, bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok ziyaret edilen hac yerlerinden biri.<\/p>\n
<\/p>\n
Benzer teolojik efsane Portekiz, Qurem b\u00f6lgesinde Fatima kasabas\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, Meryem Ana\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7 k\u0131z \u00e7ocu\u011funa her ay\u0131n 13. g\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcp buraya kilise yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemesiyle ba\u015flar, mucize gibi geli\u015fen do\u011fa olaylar\u0131 sonucu yapt\u0131r\u0131lan kilise, bug\u00fcn Portekiz\u2019in en \u00f6nemli kutsal hac yeri olan Sanctuary of Our Lady of F\u00e1tima Katedralidir.<\/p>\n
Gezinin en \u00f6nemli yerlerinden biri UNESCO D\u00fcnya Miras listesinde olan Meksika \u015fehrine 50km. uzakl\u0131kta bulunan Teotihuacan \u201cTanr\u0131lar\u0131n Evi\u201d. Teotihuacanlar taraf\u0131ndan M\u00d6 2000 y\u0131llar\u0131nda kurulan, MS 7. y\u00fczy\u0131llara kadar ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp bilinmeyen bir sebepten bir anda ortadan kaybolan medeniyetin izleri. Teotihucanlar dan sonra 400 y\u0131l sessiz kalan ve sonra Aztekler taraf\u0131ndan fark edilip \u0130spanyol i\u015fgaline kadar ya\u015fad\u0131klar\u0131 yer. Aztekler buraya yerle\u015fince ana yolun etraf\u0131nda bulunan piramitleri kral mezarlar\u0131 zannedip buraya \u00f6l\u00fcler yolu demi\u015fler. Daha sonra bunlar\u0131n piramit \u015feklinde kutsal g\u00fcne\u015f, ay, Queatzalcoatl (T\u00fcyl\u00fc Y\u0131lan Tap\u0131na\u011f\u0131) ve son zamanlarda tespit edilen d\u00fcnya tap\u0131naklar\u0131 oldu\u011funu anlam\u0131\u015flar. En b\u00fcy\u00fck olan g\u00fcne\u015f, s\u0131ras\u0131yla d\u00fcnya, ay ve t\u00fcyl\u00fc y\u0131lan tap\u0131naklar\u0131, Origon tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131n yerdeki yans\u0131mas\u0131 \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015f.\u00a0 Ha cesaret deyip dik ve y\u00fcksek 248 basamak olan G\u00fcne\u015f Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019na en tepesine \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Yolda kalanlar, yeter bu kadar eziyet deyip d\u00f6nenler, biz bayra\u011f\u0131 en tepeye dikmeye niyetliyiz. Bir an d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bast\u0131\u011f\u0131m ta\u015flar milat \u00f6ncesinden beri bir\u00e7ok medeniyetlerdeki insanlar\u0131n ayak bast\u0131\u011f\u0131 yerler, ben de dokunuyorum binlerce y\u0131l \u00f6ncesi hemcinslerimin bast\u0131klar\u0131 yerlere. Mucize olup dile gelseler neler anlat\u0131rlard\u0131? Tap\u0131naklar her \u015fey b\u00fct\u00fcn olarak buradan \u00e7ok g\u00fczel g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ger\u00e7ekten etkilenmemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil b\u00f6yle tarih \u00f6ncesinden beri b\u00fct\u00fcn kudreti ile ayakta kalan bu ihti\u015faml\u0131 antik kentte. Asl\u0131nda burada vakit harcan\u0131r, a\u00e7\u0131k alanday\u0131z, g\u00fcne\u015f tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde, g\u00fcne\u015f ac\u0131mas\u0131zca tam tepemizden ac\u0131tmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Hava giderek yak\u0131c\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131, buradan ba\u015fka bir Maya tap\u0131na\u011f\u0131 olan 500 y\u0131ll\u0131k Iztaclahuti mabedine gitmek istedik, yol gittik\u00e7e daralmaya ve bozulmaya ba\u015flad\u0131, risk almaya gerek yok, zorlamayal\u0131m \u015fans\u0131m\u0131z\u0131 dedik d\u00f6nmeye karar verdik. Belki de isabet odu, yolda trafik \u00e7ok k\u00f6t\u00fc, Puebla \u015fehrine anca gelebildik.<\/p>\n
Eskiden manast\u0131r olan otantik bir oteldeyiz. Puebla, resm\u00ee ad\u0131yla Her\u00f3ica Puebla de Zaragoza veya k\u0131sa kullan\u0131m\u0131yla Puebla de Zaragoza, Meksika’da ayn\u0131 adl\u0131 eyaletin ba\u015fkenti.<\/p>\n
**<\/p>\n
Depozitlan \u015fehri \u00e7ok fazla kilisenin oldu\u011fu bir yer. Bug\u00fcn rehberimizle anla\u015famad\u0131k b\u0131rakt\u0131 gitti, yaln\u0131z ba\u015f\u0131m\u0131zay\u0131z. Yolda gidece\u011finiz yeri sorarken, m\u00fczisyen, foto\u011fraf\u00e7\u0131, buraya sevgilisini g\u00f6rmeye gelmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn paras\u0131n\u0131 telefonunu her \u015feyini \u00e7ald\u0131ran birisi ile tan\u0131\u015ft\u0131k, yar\u0131n yeni birisi gelinceye kadar bize e\u015flik edecek. Bug\u00fcn buran\u0131n pazar\u0131, tam istedi\u011fimiz yer, dola\u015f\u0131yoruz pazar\u0131 yerli halkla birlikte. Al\u0131\u015ft\u0131k kilise ziyaretine, bakal\u0131m nedir durum dedik ama kapal\u0131, bizde d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131yoruz demir parmakl\u0131klar ard\u0131ndan, tamamd\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Cuernavaka \u015fehrindeyiz, buras\u0131 d\u00f6rt mezhebin oldu\u011fu Cuernavaka Katedrali.\u00a0 Roman Katolik yani koyu Katolik dinin oldu\u011fu yer. Burada da ayn\u0131 avlu i\u00e7inde birden fazla kilise var. \u0130\u00e7indeki m\u00fczesi ve katedrali doyas\u0131ya gezdik, zaten bizden hemen sonra da kapand\u0131.\u00a0 Bir s\u00fcre buralarday\u0131z, y\u00fcr\u00fcyerek \u00e7evreyi ke\u015ffediyoruz. \u00d6nce \u0130spanyollar ad\u0131na burada \u015fehrin kurucusu Cortes Saray\u0131 sonra Emilyo Zapata m\u00fczesi vakit tamam, \u00e7ok trafi\u011fe kalmadan Meksika \u015fehrine ge\u00e7iyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika \u015fehri, \u00f6nce antropoloji m\u00fczesi, ger\u00e7ekten m\u00fcthi\u015f, Orta Amerika ile ilgili b\u00fct\u00fcn medeniyetleri k\u00fclt\u00fcrleri tan\u0131yabilece\u011finiz iyi d\u00fczenlenmi\u015f bir m\u00fcze, m\u00fcmk\u00fcn ise rehber ile gezilmesi gereken bir yer. Doyas\u0131ya gezeyim derseniz burada bir g\u00fcn yetmez.<\/p>\n
<\/p>\n
Chapultepec’e gidiyoruz, y\u00fcksek bir tepe \u00fczerinde harika manzaras\u0131 olan bir saray. Meksikal\u0131 milliyet\u00e7iler ile \u0130spanyol g\u00fc\u00e7leri aras\u0131nda 11 y\u0131l s\u00fcren sava\u015f sonunda 1821 y\u0131l\u0131nda Meksika ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan edince, daha \u00f6nce \u0130spanyollar\u0131n y\u00f6netim merkezi olarak kulland\u0131klar\u0131 saray askeri okul ve e\u011fitim yeri olarak kullan\u0131l\u0131r. Aslen Avusturya k\u00f6kenli olan, Napolyon ve bir grup Meksikal\u0131 monar\u015fi yanl\u0131s\u0131 grubun deste\u011fi ile 1864 de Meksika \u0130mparator\u2019u ilan edilen Maximillian buray\u0131 \u00e7ok be\u011fenir ve i\u00e7indekileri bo\u015faltarak kendisi yerle\u015fir. Kral olmak b\u00f6yle bir \u015fey. 1867 y\u0131l\u0131nda da milliyet\u00e7iler taraf\u0131ndan kur\u015funa dizilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Aztekler MS 900 l\u00fc y\u0131llarda bilinmeyen sebeplerden bulunduklar\u0131 topraklardan g\u00f6\u00e7 ederler, yeni yerle\u015fim yeri i\u00e7in kahinlerin kehanet olarak belirtti\u011fi, kakt\u00fcs a\u011fac\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir kartal\u0131n t\u00fcyl\u00fc bir y\u0131lan\u0131 yedi\u011fi yeri aramaya ba\u015flarlar. Bir zaman sonra tarif edilen yeri bulur ve oraya yerle\u015firler. \u0130\u015fte buras\u0131 Azteklerin g\u00f6\u00e7 sonunda yerle\u015ftikleri ve bug\u00fcn Meksika \u015fehrinin ilk kuruldu\u011fu yerdir. Burada ya\u015fayan Aztekler, i\u015fgal s\u00fcrecinde \u0130spanyollar taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, evleri ve en \u00f6nemli tap\u0131naklar\u0131 Temple Mayor y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve buradan \u00e7\u0131kan ta\u015flar ile de kocaman \u015fehir katedrali in\u015fa etmi\u015fler.\u00a0 Bug\u00fcn Katedral \u00e7evresinde Aztek medeniyetinin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 olan atik \u015fehri enkaz halinde.<\/p>\n
<\/p>\n
Aztek kutsal topraklar\u0131 \u00fczerine in\u015fa edilen Latin Amerika\u2019n\u0131n en eski en b\u00fcy\u00fck katedralinin tam olarak ad\u0131, \u201dThe Metropolitan Cathedral of the Assumption of the Most Blessed Virgin Mary into Heaven\u201d Kutsal Bakire Meryem\u2019in Cennete G\u00f6\u011fe Al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fck\u015fehir Katedrali\u2019. Yani \u00e7ok \u00f6nemli en kutsal yerlerden. Yap\u0131m\u0131 1573 de ba\u015flam\u0131\u015f 250 y\u0131lda barok, neoklasik ve neor\u00f6nesans tarzlar\u0131n\u0131n bile\u015fimi olarak tamamlanm\u0131\u015f, bug\u00fcn Roma Katolik Ba\u015fpiskoposuna ev sahipli\u011fi yapmaktad\u0131r. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir yer, ger\u00e7ekten i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131 her yeri muhte\u015fem.<\/p>\n
<\/p>\n
Meksika, Paraguay, Ekvator, Peru, Honduras, Guatemala gibi Orta Amerika \u00fclkelerinin nerdeyse tamam\u0131nda iz b\u0131rakm\u0131\u015f bir\u00e7ok medeniyetler var.<\/p>\n
<\/p>\n
Toltekler’in k\u00f6keni ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nem hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli varsay\u0131mlar bulunmaktad\u0131r. \u015eimdilik en kabul g\u00f6ren varsay\u0131m, nereden geldikleri bilinmeyen bu halk\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 3300 y\u0131l \u00f6nce mevcut oldu\u011fudur. \u0130leri bir uygarl\u0131k olu\u015fturduklar\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n
<\/p>\n
Kendi dillerinde \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkenin insanlar\u0131\u201d anlam\u0131 olan, Olmecler, M\u00f6\u00d61200, M\u00d6 500 y\u0131llar\u0131nda Meksika K\u00f6rfezi civar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flar.<\/p>\n
<\/p>\n
Teotihuacan halk\u0131, 7 ve 8.y\u00fczy\u0131llar aras\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, sonra bilinmeyen bir sebepten kaybolmu\u015flar, belki de b\u00fcy\u00fck bir salg\u0131n sonucu.<\/p>\n
<\/p>\n
Aztekler, 14 ve 16. Y\u00fczy\u0131llar aras\u0131 kendi k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetleri ile b\u00fcy\u00fck izler b\u0131rakm\u0131\u015f, \u0130spanyol i\u015fgalinde bir\u00e7o\u011fu \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f kaybolan medeniyetlerden.<\/p>\n
Mayalar, binlerce y\u0131l boyunca Meksika\u2019n\u0131n g\u00fcneydo\u011fusunda bulunan \u00fclkeleri de kapsayan b\u00f6lgede be\u015f devlet kumu\u015flar. Baz\u0131lar\u0131 halen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan y\u00fczlerce leh\u00e7e \u00fcretmi\u015f, M\u00d6 600 lerde y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mi\u015f, MS 3. alt\u0131n devrini ya\u015fam\u0131\u015f, 900 lere kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f sonra i\u00e7 sava\u015f ve politik karga\u015fal\u0131klar nedeni ile g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmi\u015f, \u0130spanyol i\u015fgali ile de uygarl\u0131klar\u0131 sona ermi\u015f. Bir\u00e7ok alanda \u00e7ok \u00f6nemli izler b\u0131rakm\u0131\u015f medeniyetlerden biridir. Mayalar devlet ve uygarl\u0131k olarak sona erseler bile bug\u00fcn hala var olan Maya k\u00f6kenli insanlar k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Totanacler, Meksika\u2019n\u0131n Puebla ve Veracruz b\u00f6lgelerinde ya\u015fam\u0131\u015f, 1750 lerde politik ve ekonomik olarak alt\u0131n d\u00f6nemimi ya\u015fam\u0131\u015f, 20. Y\u00fczy\u0131lda da g\u00fc\u00e7lerini kaybetmi\u015fler. Bug\u00fcn Veracruz\u2019un kuzeyinde bir b\u00f6lgede ya\u015f\u0131yor ve k\u00fclt\u00fcrlerini devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu topraklarda ya\u015fam\u0131\u015f en bilinen bu uygarl\u0131klar, kendi k\u00fclt\u00fcrleri yan\u0131 s\u0131ra hepsi var olduklar\u0131 d\u00f6neme g\u00f6re halen \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen i\u015fler yapm\u0131\u015flar, eserler b\u0131rakm\u0131\u015flar.<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00f6m\u00fcrgeci \u00fclkeler, i\u015fgal ettikleri yerlerin zengin kaynaklar\u0131n\u0131 elde etmenin yan\u0131 s\u0131ra kilise taraf\u0131ndan Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 yaymak i\u00e7in de g\u00f6revlendirilmi\u015flerdir. Bu nedenle i\u015fgal s\u00fcrecinde buralara din adamlar\u0131 ve kilise yapmak i\u00e7in usta ve mimarlar g\u00f6nderilirdi. Din adamlar\u0131 halk\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015farak iyilik melekleri olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek propaganda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Genelde meydan yap\u0131m\u0131 ile ba\u015flayan yerle\u015fim yerleri, meydan \u00e7evresinde b\u00fcy\u00fck bir kilise yap\u0131m\u0131 ve sonras\u0131n da bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 artarak devam etmi\u015f. \u00d6zellikle meydan \u00e7evrelerinde yap\u0131lan kilise veya katedraller ger\u00e7ekten muhte\u015fem eserler. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 y\u00fcz y\u0131llar s\u00fcren bu yap\u0131lar bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck sanatsal de\u011ferleri ile ihti\u015faml\u0131 bir \u015fekilde ayakta. Bu nedenle, ge\u00e7mi\u015fte s\u00f6m\u00fcrge istilas\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler de \u00e7ok say\u0131da kilise ve katedral vard\u0131r. Hepsi farkl\u0131 g\u00fczel.<\/p>\n
<\/p>\n
Bug\u00fcn canl\u0131 renkli Latin m\u00fcziklerin y\u00fckseldi\u011fi bu topraklar\u0131nda bir zamanlar \u00e7ok kan ve g\u00f6z ya\u015f\u0131 d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Sevgilerimle<\/p>\n
Hayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131<\/p>\n
\u015eubat 2020<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7mi\u015fte d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, ya\u015fayanlar hakk\u0131nda hala bilinmeyenlerin oldu\u011funu medeniyetlerin merkezi Meksika\u2019ya gidiyoruz. Bilinen en \u00f6nemli medeniyetler, Mayalar, Aztekler, Toltecler, Olmecler, Totanaclar, Teotihuacan. Bunlar\u0131n hepsi bu topraklarda ya\u015fam\u0131\u015flar, ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlerde astronomi, matematik, fizik gibi konular\u0131nda ciddi iz b\u0131rakm\u0131\u015flar. \u0130\u015fte kimine g\u00f6re gereksiz bana ne bunlardan, kimine g\u00f6re genel k\u00fclt\u00fcr entelekt\u00fcel birim diye tarif […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13154,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[30],"class_list":["post-13256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari","tag-dogu-meksika"],"yoast_head":"\n