<\/p>\n
Uzun ve s\u0131k\u0131c\u0131 u\u00e7ak yolculu\u011fun sonunda Orta Amerika \u00fclkelerinden Panama\u2019n\u0131n ba\u015f \u015fehri Panama da \u015fehir merkezinde farkl\u0131 g\u00f6rsellikte 50 den fazla \u00e7ok katl\u0131 binalar\u0131n aras\u0131ndaki otelimize gelebildik.<\/p>\n
Bu topraklar\u0131n ilgin\u00e7 hikayesi var 1412y\u0131l\u0131nda Kristof Kolomb ilk olarak bu g\u00fcnk\u00fc Amerika topraklar\u0131na geldi\u011finde, buralar\u0131 Hindistan zanneder ve burada ya\u015fayan yerel kabileler olan K\u0131z\u0131lderililere de Hindistanl\u0131 anlam\u0131nda “Indian” der ve bu ifade g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar halen devam eder.1414 y\u0131l\u0131nda tekrar gelir ve buralar\u0131 \u0130spanyol topraklar\u0131 oldu\u011funu ilan eder. 1512 y\u0131l\u0131nda \u0130talyan gemici Amerigo Vespucci buralara geldi\u011finde buran\u0131n Hindistan de\u011fil yeni topraklar oldu\u011funu fark eder ve raporlar\u0131nda belirtir. Bu tarihe kadar yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn harita ve kay\u0131tlarda buran\u0131n kara par\u00e7as\u0131 de\u011fil okyanus oldu\u011fu belirtiliyordu. Bu tarihten itibaren de bu yeni k\u0131tan\u0131n ad\u0131 Amerika olarak kabul edilmi\u015f. Peki, neden buray\u0131 ilk ke\u015ffeden adam\u0131m ad\u0131 Amerigo de\u011fil de Amerika; Latin k\u00f6kenli Avrupa \u00fclkelerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda \u00fclke isimleri feminen olarak sonu “A” olarak biter, \u00fcretken b\u00fcy\u00fck devlet olsun diye.<\/p>\n
Orta Amerika \u00fclkeleri olan Panama, Bolivya, Peru, Venezuela, Kolombiya gibi \u00fclkelerde, ke\u015ffedildikleri d\u00f6nemler ve sonralar\u0131nda verimli topraklar ve madenler nedeniyle b\u00fcy\u00fck sava\u015flar olmu\u015f, yerli halk\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci \u00fclkeler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Panama 1600 l\u00fc y\u0131llardan itibaren \u0130ngilizlere ge\u00e7mi\u015f, bu tarihe kadar yap\u0131lan k\u0131y\u0131mlar sonucunda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racak yerli halk\u0131n azalmas\u0131 nedeniyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak ve kendi taraflar\u0131nda sava\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Afrika dan k\u00f6leler getirmi\u015fler.<\/p>\n
Bug\u00fcn buradaki siyah \u0131rk, o d\u00f6nemlerde sa\u011f kalanlar\u0131n devam\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn Panama dahil orta Amerika olarak bilinen \u00fclkelerde n\u00fcfusun %65 Mestizo olarak bilinen K\u0131z\u0131lderili ve \u0130spanyol kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 melez \u0131rk\u0131d\u0131r. %12 K\u0131z\u0131lderili ki bunlar genelde da\u011flarda ve ormanl\u0131k b\u00f6lgede ya\u015f\u0131yorlar, kalanlar ise a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u0130spanyol, Afrikal\u0131 ve di\u011ferleri.<\/p>\n
Panama, Orta Amerikada, Pasifik ve Atlantik Okyanusuna sahili olan74 bin km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc (yakla\u015f\u0131k T\u00fcrkiye’nin onda biri b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde), n\u00fcfusu 4 milyon ba\u015f\u015fehrin ismi de Panama olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclke. \u00d6nemli iki b\u00fcy\u00fck \u015fehirleri Atlantik Okyanusuna sahili olan Panama ve Pasifik Okyanusuna sahili olan Colon. Orta Amerika\u2019n\u0131n ticaret merkezi konumunda olan Panama\u2019n\u0131n \u00f6nemli geliri Panama kanal\u0131ndan ge\u00e7en tanker ve kargo gemilerindendir. %75 \u015fi b\u00fcy\u00fck itina ile korunan ya\u011fmur ormanlar\u0131 olan \u00fclkede y\u0131ll\u0131k s\u0131cakl\u0131k ortalamas\u0131 15-16 C\u00b0 dir. Yani yaz k\u0131\u015f bahar olan bir yer.<\/p>\n
Hen\u00fcz fazla turistik olmayan, ana dili \u0130spanyolca olan Panama da kendi paralar\u0131 Balboa ama her yerde Amerikan dolar\u0131 ge\u00e7iyor, oran da ayn\u0131 1 Balboa , 1 dolar. \u015eehrin bir taraf\u0131 y\u00fcksek binalar, d\u00fczg\u00fcn ma\u011fazalar, AVM ler falan, \u015fehrin di\u011fer yar\u0131s\u0131 yoksulluk ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yer, iki farkl\u0131 d\u00fcnya. B\u00f6yle olunca h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 olabiliyor.<\/p>\n
Orta Amerika \u00fclkelerine geldi\u011finizde her yerde, Ankara\u2019da da bir caddenin ismi olan G\u00fcney Amerikal\u0131 devrimci lider Simon Bolivar ad\u0131n\u0131 duyars\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Simon Bolivar, 1783 y\u0131l\u0131nda Venezuela da zengin bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015f, \u0130spanya da hukuk e\u011fitimini tamamlad\u0131ktan sonra Venezuela\u2019ya d\u00f6ner s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7ler ile sava\u015f\u0131r ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eder. Sonralar\u0131 \u0130spanyollar ile girdi\u011fi sava\u015f\u0131 kaybeder ve Kolombiya ya s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilir, burada yapt\u0131\u011f\u0131 halk hareketleri sonucu 1814 y\u0131l\u0131nda Kolombiya ordusunun ba\u015f\u0131na ge\u00e7er ve Kolombiya\u2019n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irir. Burada uzun s\u00fcre tutunamay\u0131nca Jamaika\u2019ya giderek yeni g\u00fc\u00e7ler toplar ve tekrar Venezuela\u2019ya gelerek y\u00f6netimi ele ge\u00e7irir. 1821 y\u0131l\u0131nda i\u00e7inde Venezuela, Ekvator, Kolombiya, Panama ve Peru’nun bulundu\u011fu, B\u00fcy\u00fck Kolombiya olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgeyi \u0130spanyol s\u00f6m\u00fcrgesinden kurtar\u0131r ve ilk ba\u015fkan\u0131 olur. 1827 y\u0131l\u0131nda generaller aras\u0131ndaki ki\u015fisel \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7 sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr B\u00fcy\u00fck Kolombiya toplulu\u011fu b\u00f6l\u00fcnmeye ba\u015flar. Maria Teresa ile evlenen, halklar\u0131n ve \u00fclkesinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in devrimci kimli\u011fi olan Simon Bolivar, Orta Amerika ve \u0130spanya tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli yeri vard\u0131r. 1830 y\u0131l\u0131nda veremden \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\nCumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, Venezuela ziyaretinde, ba\u015fkent Karakas da Simon Bolivar Havaalan\u0131na inmi\u015f sonra Simon Bolivar an\u0131t\u0131na \u00e7elenk koymu\u015f, yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonunda Venezuela ba\u015fkan\u0131 Maduro taraf\u0131ndan Simon Bolivar\u2019\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131n replikas\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131na onur ni\u015fan\u0131 olarak verilmi\u015fti.
\n**
\nBug\u00fcn gemiye giri\u015f yapaca\u011f\u0131z, \u00f6nce Kolombiya sonras\u0131nda Karayip Adalar\u0131’na gidiyoruz. \u00d6yle kolay de\u011fil gemiye giri\u015f yapmak, sanki uzaya yolculuk gibi b\u00fcy\u00fck organizasyon. Giri\u015f kay\u0131tlar\u0131, formlar, pasaport kay\u0131tlar\u0131, kamara numaralar\u0131, valizlerin toplan\u0131p kodlamas\u0131, 3000 ki\u015finin i\u015flemi birka\u00e7 saat i\u00e7inde tamamlanmas\u0131 kolay de\u011fil. Neyse ba\u015far\u0131 ile yapabildik.<\/p>\n
Gemiye giri\u015f yapt\u0131ktan bir s\u00fcre sonra sirenler \u00e7almaya ba\u015flad\u0131, hay\u0131rd\u0131r daha yeni bindik hemen bat\u0131yor muyuz derken yap\u0131lan anonstan anlad\u0131k ki tatbikat i\u00e7in toplan\u0131yoruz. Herkesin kod numaras\u0131na g\u00f6re belirtilen mahalde toplanmas\u0131 ve \u00f6n bilgiler; gemi batarsa ne yap\u0131lacak kim hangi filikaya binecek, g\u00f6revliler, g\u00f6revler falan, herkesin kat\u0131lmak zorunda tatbikat.<\/p>\n
S\u0131ra gemiyi tan\u0131ma, toplamda 14 katl\u0131 koca gemi, her katta birden fazla aktiviteler yap\u0131l\u0131yor, hangisi neydi, ne zaman, hangisi bize uyar bunlar bir g\u00fcnde anla\u015f\u0131lacak i\u015fler de\u011fil. \u0130\u015fi oluruna b\u0131rakt\u0131k keyfini ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ak\u015fam yemeklerine k\u0131sa \u015fort \u015f\u0131p\u0131d\u0131k parmak aras\u0131 terliklerle olmuyor, kuma\u015f pantolon, g\u00f6mlek, han\u0131mlar da buna uygun \u015f\u0131k k\u0131yafetler olmal\u0131.<\/p>\n
**
\nSabah Kolombiya’n\u0131n \u00f6nemli \u015fehirlerinden Cartagena liman\u0131na yana\u015f\u0131yoruz. Uzaktan \u00e7ok katl\u0131 binalar\u0131n oldu\u011fu modern \u015fehir gibi b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor. Cartagena yeni ve eski olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131yor. Bir tarafta b\u00fcy\u00fck g\u00f6kdelenleri, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleriyle yeni \u015fehir, di\u011fer tarafta ise rengarenk tarihi evleri ve tarihi yap\u0131s\u0131 ile eski \u015fehir. Ge\u00e7mi\u015f tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri koruyup devam ettirdi\u011fi i\u00e7in de Unesco D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131 listesine al\u0131nm\u0131\u015f. Plaza de Los Coches’teki saat kulesinin alt\u0131ndan ge\u00e7ti\u011finiz anda ba\u015fl\u0131yor eski \u015fehirde ge\u00e7mi\u015fe yolculuk. \u0130spanyol s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nem mimarisinin tipik \u00f6rnekleri.<\/p>\n
Her yerde seyyar sat\u0131c\u0131lar, yan g\u00f6zle bak\u0131p hele bir de fiyat sordunuz mu, yand\u0131n\u0131z yap\u0131\u015f\u0131k karde\u015finiz gibi uzun s\u00fcre pe\u015finizdeler.<\/p>\n
Kolombiya da ilk akl\u0131ma gelen iki \u015fey; biri, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck uyu\u015fturucu i\u015fini yapan, Amerika\u2019n\u0131n bile uzun s\u00fcre yakalayamad\u0131\u011f\u0131 sonunda vurarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Pablo Escobar, ikincisi buralar\u0131n geleneksel en g\u00fczel dans\u0131 \u201csalsa\u201d. \u00c7ok isterdim g\u00fczel bir salsa dans gecesi ya\u015famay\u0131, bildi\u011fimden de\u011fil seyretmeyi severim. Buran\u0131n g\u00fcvensiz oldu\u011fu \u015feklinde yayg\u0131n bir kan\u0131 vard\u0131r, galiba bu eskilerde kalm\u0131\u015f, ba\u015fka yerlerden farkl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n
Latin Amerika edebiyat\u0131nda \u201cb\u00fcy\u00fcl\u00fc ger\u00e7ek\u00e7ilik\u201d \u015feklinde an\u0131lan ak\u0131m\u0131n en \u00f6nemli temsilcisi olan, ger\u00e7ekleri kendine \u00f6zg\u00fc anlat\u0131m\u0131yla yazan, 1972’de Neustadt Uluslararas\u0131 Edebiyat ve 1982’de Nobel Edebiyat \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc kazanan, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n en \u00f6nemli yazar\u0131ndan Kolombiyal\u0131 Gabriel Garc\u00eda M\u00e1rquez buralarda kula\u011f\u0131n\u0131za tak\u0131l\u0131yor. M\u00e1rquez \u2018in \u00fclke ger\u00e7eklerini kaleme ald\u0131\u011f\u0131, yolsuzluk ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc ile m\u00fccadele i\u00e7in kitaplar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131, Simon Bolivar heykelin de oldu\u011fu Plaza de Bolivar meydan\u0131nday\u0131z.<\/p>\n
G\u00fczel restoranlar\u0131n aras\u0131ndan ge\u00e7ip \u00fcnl\u00fc Kolombiyal\u0131 sanat\u00e7\u0131 Fernando Botero’nun yatan, \u00e7\u0131plak \u015fi\u015fman kad\u0131n heykelinin oldu\u011fu Santo Domingo Meydan’\u0131na geliyoruz. Rivayete g\u00f6re, kad\u0131n heykelin k\u0131\u00e7\u0131n\u0131 ve g\u00f6\u011f\u00fcslerini ellerseniz k\u0131smetiniz a\u00e7\u0131l\u0131rm\u0131\u015f, bizde elledik bakal\u0131m nas\u0131l bir k\u0131smet gelecek! Y\u00fcr\u00fcrken hemen yan\u0131n\u0131za yakla\u015f\u0131p m\u00fczik e\u015fli\u011finde hem dans edip hem de sizin i\u00e7in rap m\u00fczi\u011fi yapanlar.. asl\u0131nda g\u0131rg\u0131r e\u011flenceli yer. Burada vakit ge\u00e7er.<\/p>\n
Bu b\u00f6lgedeki sahil \u015fehirleri ve adalar ge\u00e7mi\u015fte korsanlar\u0131n ve ya\u011fmac\u0131lar\u0131n u\u011frak yeri olmu\u015f bu nedenle sahil boylar\u0131na y\u00fcksek koruma duvarlar\u0131 in\u015fa edilmi\u015f ayr\u0131ca evlerin pencereleri de demir parmakl\u0131klarla korunakl\u0131 hale getirilmi\u015f. Burada da sahil boyu y\u00fcksek duvarlar halen mevcut, pencerelerde demir parmakl\u0131k yerine ayn\u0131 tarz\u0131 muhafaza etmek i\u00e7in ayn\u0131 g\u00f6rsellikte ah\u015fap parmakl\u0131k gelene\u011fi devam ediyor.<\/p>\n
Kolombiya, ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir 6.300 Dolar, 50 milyon n\u00fcfusu, 1.142.000 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ve resmi lisan\u0131 \u0130spanyolca olan \u00fclke. Cartegena 1 milyon n\u00fcfusu olan \u00f6nemli liman ve tarihi \u015fehirlerden biri.<\/p>\n
**
\nBug\u00fcn yolumuz uzun b\u00fct\u00fcn g\u00fcn gemideyiz. Her \u015fey a\u00e7\u0131k b\u00fcfe serbest olunca bol yeme i\u00e7me. ..her k\u00f6\u015fede size uygun bir aktivite hep var. Bu ak\u015fam beyaz gece, herkes oldu\u011funca beyazlar giyinmi\u015f olarak yemekteyiz. Serviste aksama yok, yemekler m\u00fcthi\u015f, birinci s\u0131n\u0131f restoran hizmeti.<\/p>\n
Sonras\u0131, modern dans g\u00f6sterisi, teknolojiyi kullanarak \u00e7ok g\u00fczel haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.
\n**
\nSabah erken saatlerde Karayip Adalar\u0131ndan Bonaire Adas\u0131 Kralendijk liman\u0131na yana\u015f\u0131yoruz. Hollanda’ya ba\u011fl\u0131 \u00f6zerk 288 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, 12 bin n\u00fcfusu olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir ada. Yollar sokaklar tertemiz, b\u00fct\u00fcn evler ma\u011fazalar hepsi d\u00fczg\u00fcn, bak\u0131ml\u0131 farkl\u0131 renge boyanm\u0131\u015f rengarenk tablo gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fc. Adada b\u00fct\u00fcn ev ve ma\u011fazalar iki kattan fazla olam\u0131yor, kural; hi\u00e7bir yap\u0131 kiliseden daha y\u00fcksek olamaz. Harika, farkl\u0131 y\u00fckseklikte yap\u0131 yok. Karayip adalar\u0131 ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde okyanus taban\u0131n\u0131n y\u00fckselmesiyle olu\u015fmu\u015f, volkanik olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de her taraf yemye\u015fil, tropik iklimin yaratt\u0131\u011f\u0131 her \u015fey var. ABC adalar\u0131 olarak bilinen Aruba, Bonaire ve Curacao Adalar\u0131 Hollanda’ya ba\u011fl\u0131 adalar. Ge\u00e7mi\u015fte k\u00f6le ticaretini yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerden.<\/p>\n
K\u00f6lelik d\u00f6neminde, k\u00f6lelerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlere gidiyoruz, eni boyu, y\u00fcksekli\u011fi birka\u00e7 metreyi ge\u00e7meyen i\u00e7inde 5-10 ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 beton kul\u00fcbeler.
\nYa\u011fmurun bile zor ya\u011fd\u0131\u011f\u0131, gece g\u00fcnd\u00fcz ciddi s\u0131caklar\u0131n oldu\u011fu yerde beton kul\u00fcbeler ekmek f\u0131r\u0131n\u0131ndan beter olur. Bu kadar insan ayn\u0131 kul\u00fcbede ya\u015f\u0131yor, yat\u0131yor g\u00fcnd\u00fczleri de her t\u00fcrl\u00fc a\u011f\u0131r i\u015flere devam.
\nHastalan\u0131r, ya\u015flan\u0131r veya dayanamaz hale gelince bal\u0131klara yem.<\/p>\n
Ada etraf\u0131nda mercan rifleri var, mercanlar deniz suyunu filtre etme \u00f6zellikleri vard\u0131r, b\u00f6yle olunca p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir deniz. Dola\u015f\u0131yoruz g\u00fczel bak\u0131m\u0131 temiz bir ada, birden bast\u0131ran k\u0131sa s\u00fcreli tropikal ya\u011fmurlar ortal\u0131\u011f\u0131 \u0131slat\u0131p ge\u00e7iyor. Madem deniz g\u00fczel, bir de i\u00e7inden g\u00f6relim dedik Coco plaj\u0131na geldik. S\u0131cak temiz ve g\u00fczel. Gene da iddia ederim d\u00fcnyada hi\u00e7bir deniz bizdeki denizler gibi olamaz buralara bile on basar.<\/p>\n
Bonaire adas\u0131n\u0131 di\u011fer \u00f6zelli\u011fi de flamingo ku\u015flar\u0131n\u0131n vah\u015fi do\u011fada serbest\u00e7e ya\u015famalar\u0131, sanki ada flamingo tap\u0131na\u011f\u0131 gibi. Bu nedenle de flamingolar adan\u0131n sembol\u00fc haline gelmi\u015f.<\/p>\n
Okyanusun ortas\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir ada burada arazi emlak falan ucuzdur uygundur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z yan\u0131l\u0131yorsunuz, hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fil, 4 milyon Dolar\u2019a evler. Devaml\u0131 ya\u015fayan epey Avrupal\u0131 var, ticaret adan\u0131n y\u00f6netim kontrol\u00fc falan muhtemelen onlar\u0131n elindedir.<\/p>\n
Okyanus suyunu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck havuzlarda bekletilip y\u0131lda 40 bin ton okyanus tuzu elde ediyorlar ve ihra\u00e7 ediyorlar. Adan\u0131n \u00f6nemli di\u011fer geliri ise turizm.<\/p>\n
Geldik g\u00fcn\u00fcn sonuna, gemiye d\u00f6n\u00fc\u015f, hafif bir mola, yeniden ba\u015flayan gemi hayat\u0131. Bol \u015famatas\u0131 olan yemek sonras\u0131, istedi\u011fin yerde istedi\u011fin tarz m\u00fczik ve g\u00f6steriler.<\/p>\n
**
\nABC Adalar\u0131 aras\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olan 444 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, 160 bin n\u00fcfuslu Curacao Adas\u0131\u2019n\u0131n merkez konumundaki ba\u015f\u015fehri Willemstad. Buras\u0131 da Hollanda ya ba\u011fl\u0131 yani en y\u00fcksek makam olan Vali Hollanda taraf\u0131ndan atan\u0131yor, belediye ba\u015fkan\u0131 ve di\u011fer y\u00f6netim birimleri halk taraf\u0131ndan se\u00e7iliyor. Y\u00f6netim ve yarg\u0131 kararlar\u0131 veya \u00f6nemli konular Hollanda taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 gerekir. Hollanda buralardan daima farkl\u0131 isimler alt\u0131nda vergi al\u0131r. K\u0131saca s\u00f6m\u00fcrge de\u011fil daha kibarca \u00f6zerk b\u00f6lge deniyor. Karayip b\u00f6lgesinde ABC Adalar\u0131 ile birlikte Hollanda ya ait 6 ada var. D\u00fcnyada ki en eski Yahudi n\u00fcfusunun oldu\u011fu yer.18. Y\u00fczy\u0131ldan kalma Emanuel Musevi Sinagog burada ve halen \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. B\u00fct\u00fcn evler renkli, insanlar evlerini hangi renge boyayaca\u011f\u0131n\u0131 kendisi karar veriyor, yandakiler ile ayn\u0131 olmamak ko\u015fuluyla. Renk hikayesi de; 19. y\u00fczy\u0131lda b\u00f6lge Valisi dayan\u0131lmaz migren a\u011fr\u0131s\u0131 \u00e7ekiyormu\u015f. Bu a\u011fr\u0131lar\u0131n sebebinin beyaz binalardan yans\u0131yan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan oldu\u011funa inanm\u0131\u015f. Bir yasa \u00e7\u0131kararak t\u00fcm evlerin beyaz d\u0131\u015f\u0131ndaki canl\u0131 renklere boyanmas\u0131 karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f. Kent bug\u00fcnk\u00fc capcanl\u0131 renklerini, i\u015fte o g\u00fcnlere bor\u00e7lu. Willenstad \u015fehri ve do\u011fal liman\u0131 Unesco d\u00fcnya Miras\u0131 listesinde.<\/p>\n
Willemstad iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fuyor, eski ve yeni \u015fehir veya Punda ve Otrabanda. Birbirlerinden aralar\u0131ndan ge\u00e7en bir kanalla ayr\u0131l\u0131yorlar. Punda\u2019da eski g\u00fcnleri, Hollanda ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemine ait yap\u0131lar ile tarihi koklayabilirsiniz. Otrabanda da ise modern yap\u0131lar hakim. Bu iki \u015fehir birbirlerine dubalar \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f Krali\u00e7e Emma k\u00f6pr\u00fcs\u00fc ile ba\u011flan\u0131yor. K\u00f6pr\u00fc g\u00fcn\u00fcn belli saatlerinde kanal\u0131n ucunda b\u00fcy\u00fck limandaki gemi ve teknelerin girip \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131l\u0131yor. A\u00e7\u0131lmas\u0131 ayn\u0131 eskiden oldu\u011fu gibi. \u0130lgin\u00e7 g\u00fczellikte olan k\u00f6pr\u00fc bir taraftan mente\u015feli gibi, di\u011fer ucundan ise k\u00f6pr\u00fcye ba\u011fl\u0131 motorlu tekne k\u00f6pr\u00fcy\u00fc b\u00fct\u00fcn olarak 90 derece d\u00f6nd\u00fcrerek sahile yasl\u0131yor, sonra da gemiler, tekneler i\u00e7eri veya d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
Avrupa \u015fehirlerinden fark\u0131 olmayan Curacua da her cins her milletten insan ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Curacau Adas\u0131, di\u011fer adalara g\u00f6re daha geli\u015fmi\u015f ve ticari merkez konumunda. Venezuela\u2019dan ald\u0131klar\u0131 petrol\u00fc i\u015fleyip sat\u0131yorlar, ciddi petrol rafineri tesisleri var. Asgari \u00fccret 1000 Dolar, ki\u015fi ba\u015f\u0131 y\u0131ll\u0131k gelir ise 13, 000 Dolar civar\u0131nda. T\u00fcrkiye de tam olarak bilinmemekle birlikte sanki buras\u0131 daha y\u00fcksek! Okyanusun ortas\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir adadan bahsediyoruz.
\n1400 l\u00fc y\u0131llarda Kristof Kolomb taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmi\u015f. \u00d6nce \u0130spanyol sonra da Hollanda s\u00f6m\u00fcrgesi d\u00f6neminde uzun y\u0131llar k\u00f6le ticaretinin merkezi olmu\u015f. Bug\u00fcn \u00f6nemli gelirlerinden biri de y\u0131lda 180 bin ki\u015finin ziyaret etti\u011fi turizm.<\/p>\n
Geziyoruz aday\u0131 tertemiz bak\u0131ml\u0131 bir yer, evler renkli trafik d\u00fczg\u00fcn b\u00fct\u00fcn ara\u00e7lar ko\u015fulsuz yayalara yol veriyor, son derece medeni bir yer. Eski yerle\u015fim yeri Old Town, y\u00f6netim binalar\u0131n\u0131n, al\u0131\u015fveri\u015f yerlerinin oldu\u011fu merkez durumunda. \u00d6yle ucuz bir yer de\u011fil hani, insanlarda mutlu mesut havalarda. Buralar\u0131n ilk yerlileri K\u0131z\u0131lderililer, sonralar\u0131 \u0130spanyollar, Hollandal\u0131lar falan derken ortaya kar\u0131\u015f\u0131k bir \u0131rk \u00e7\u0131km\u0131\u015f. \u0130spanyolca, Hollandaca ve yerli lisanlar\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 yerel bir lisan yan\u0131 s\u0131ra \u00e7o\u011funluk \u0130spanyolca, Hollandaca ve \u0130ngilizce konu\u015fuyor.<\/p>\n
**<\/p>\n
Aruba adas\u0131, 180 km\u00b2 y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, 180 bin n\u00fcfusu ile Karayiplerin en geli\u015fmi\u015f adas\u0131. En \u00f6nemli geliri, turizm ve \u201coff shore\u201d finans i\u015flemleri, yani kara para aklama yerlerinden biri.<\/p>\n
Kristof Kolomb 1499 y\u0131l\u0131nda buralara gelince adan\u0131n yerli halk\u0131 olan K\u0131z\u0131lderililer, kar\u015f\u0131lar\u0131nda sa\u00e7lar\u0131 sakallar\u0131 uzun, farkl\u0131 \u015fekilde insanlar g\u00f6r\u00fcnce bunlar\u0131 tanr\u0131 zanneder \u00f6nlerinde e\u011filerek teslim olurlar. Aday\u0131 kolayca teslim alan Kolomb \u00f6nce bunlar\u0131 k\u00f6le olarak kullan\u0131r, sonralar\u0131 K\u0131z\u0131lderililerin, bunlar\u0131n tanr\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamas\u0131 \u00fczerine \u00e7\u0131kan isyanlar da \u00e7o\u011fu \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Uzun bir s\u00fcre \u0130spanyollara ait olan ada 1636 y\u0131l\u0131nda Hollanda’n\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7er ve bug\u00fcne kadar devam eder. Ada Hollandal\u0131lara ge\u00e7tikten sonra buraya 20 mil kadar yak\u0131n olan Venezuela petrol\u00fcn\u00fc al\u0131p rafinelerinde i\u015fleyerek tekrar geri satm\u0131\u015flar ve bundan iyi gelir elde etmi\u015fler.1920 lerde ba\u015flayan petrol rafine i\u015flemleri \u00e7evre kirlili\u011fi nedeniyle 1990 y\u0131l\u0131nda kapat\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
Aruba adas\u0131 da Hollanda’n\u0131n atad\u0131\u011f\u0131 \u00fcst y\u00f6netim olan vali denetimi ve y\u00f6nlendirmesi ile i\u00e7 i\u015flerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z! \u015feklinde y\u00f6netiliyor.
\n\u00c7ok ya\u011fmur almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6l iklimi hakim olan ada da tar\u0131m \u00f6n planda de\u011fil. Farkl\u0131 kozmetik \u00fcr\u00fcnleri yap\u0131p d\u00fcnya pazar\u0131na satt\u0131klar\u0131 kakt\u00fcs cinsi olan aloe vera bitkisinide ekmi\u015fler ve de d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n %35 \u015fini ele ge\u00e7irmi\u015fler. Konu kozmetik, kremler ve de c\u00fcmlenin i\u00e7inde gen\u00e7lik, g\u00fczellik, k\u0131r\u0131\u015f\u0131klar falan olunca h\u00fccum, ma\u011faza talan oldu.<\/p>\n
Avrupal\u0131 ve \u00e7o\u011funlukla Hollandal\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Aruba, Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck kentlerinden fark\u0131 yok, bilinen b\u00fct\u00fcn markalar\u0131n oldu\u011fu ma\u011fazalar, b\u00fcy\u00fck oteller hepsi var, fiyatlar hi\u00e7 de ucuz gibi de\u011fil ama herkesin eli kolu al\u0131\u015fveri\u015f paketleri ile dolu. Karakteristik k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerini yitirmi\u015f bir yer.<\/p>\n
\u0130nce kumlu plajlar\u0131, y\u0131ll\u0131k s\u0131cakl\u0131k ortalamas\u0131 25-35 derece olan ada ABC adalar\u0131 i\u00e7inde Avrupal\u0131 zengin turistlerin u\u011frak yeri.<\/p>\n
Karayip adalar\u0131 Latin m\u00fczi\u011finin hakim oldu\u011fu yerler, buralar\u0131n geceleri m\u00fcthi\u015f olur, s\u0131k s\u0131k yap\u0131lan festivaller buralar\u0131 \u00e7ok renkli yapar. Buralarda mutlaka en az birka\u00e7 g\u00fcn kal\u0131p geceleri ya\u015famak laz\u0131m.
\nGemi ile gelince bunlar pek olam\u0131yor, geceler gemide.<\/p>\n
**
\nBuradan Panama’ya d\u00f6n\u00fcyoruz, iki g\u00fcnl\u00fck gemi yolculu\u011fumuz var. Bol yeme i\u00e7me, her an her yerde de\u011fi\u015fik g\u00f6steriler bol \u015famata, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc vakit ge\u00e7mez.
\n**
\nPanama, Orta Amerika da Pasifik ve Atlantik Okyanusuna sahili olan75 bin km\u0330\u00b2 y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm (yakla\u015f\u0131k T\u00fcrkiye’nin onda biri b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde), n\u00fcfusu 4 milyon, ba\u015f\u015fehri Panama City olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclke. En \u00f6nemli \u015fehirleri Atlantik Okyanusuna sahili olan Panama \u015eehri ve Pasifik Okyanusuna sahili olan Colon. Orta Amerika\u2019n\u0131n \u00f6nemli ticaret merkezi konumunda olan Panama da ki\u015fi ba\u015f\u0131 milli gelir 10 bin USD civar\u0131nda, \u00fclke gelirinin %30 u iki okyanusu birle\u015ftiren stratejik konumda olan Panama Kanal\u0131. %75 ya\u011fmur ormanlar\u0131 olan Panama da a\u011fa\u00e7 kesmenin ve do\u011faya zarar vermenin cezas\u0131 b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n
1881 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7 dengesi olu\u015fturmak i\u00e7in, Kolombiya, Panama ve Venezuela\u2019n\u0131n i\u015ftiraki ile Kolombiya birli\u011fi kurulmu\u015f ancak birlik 1830 y\u0131l\u0131nda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
Panama \u015fehrinde ilk yerle\u015fim b\u00f6lgesi olan \u201cold town\u201d, eski mahalle Casco Viejo, ge\u00e7mi\u015fin izlerini ta\u015f\u0131yor. Bizde gidiyoruz nedir eski durumlar diye. Son derece bak\u0131ml\u0131 ve temiz yerler, kolonyal d\u00f6neminden beri gelen bir\u00e7ok yap\u0131y\u0131 muhafaza etmi\u015fler.<\/p>\n
Eski ba\u015fkent Viejo’nun korsan sald\u0131r\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yak\u0131l\u0131p ya\u011fmalanmas\u0131ndan sonra 1673’te yeniden kurulan Casco Viejo, Panama k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkezi konumunda iken tekrar korsanlar\u0131n ve \u00e7ete sava\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yer olmu\u015f ve bu nedenle de insanlar buralar\u0131 terk edilmi\u015fler. Sonralar\u0131 g\u00fcvenlik sa\u011flan\u0131nca tekrar eskiyi bar\u0131nd\u0131ran ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer haline gelmi\u015f. Bu nedenle de 1997 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Miras\u0131 listesine al\u0131nm\u0131\u015f. Bug\u00fcn \u015f\u0131k kafeler, gurme restoranlar, barlar, butik oteller, kiliseler, saraylar ve Panama’n\u0131n pop\u00fcler kul\u00fcplerinin oldu\u011fu yer olmu\u015f. S\u00f6ylenenler do\u011frumu diye oturduk \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki ilk bara. Men\u00fc istedik, garson k\u0131z \u015farap \u015fi\u015fesi uzat\u0131yor, y\u0131rt\u0131n\u0131yoruz men\u00fc liste diye o da y\u0131rt\u0131n\u0131yor, me\u011fer men\u00fc \u015fi\u015felerin \u00fcst\u00fcndeymi\u015f, cahillik b\u00f6yle bir \u015fey. Etraf \u00e7ok de\u011fi\u015fik dekorlar farkl\u0131 objeler \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn bir yer, yediklerimiz de harikayd\u0131 \u00e7ok keyif ald\u0131k do\u011frusu, insan burada alkolik valla\u2026<\/p>\n
Panama kanal\u0131, 1880 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131zlar taraf\u0131ndan yap\u0131m\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f ancak yap\u0131mc\u0131 firman\u0131n iflas\u0131 nedeniyle yap\u0131m durmu\u015f. Amerika, Panama ya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131nda destek vermi\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da 10 milyon Dolar bedelle kanal ve \u00e7evresinin b\u00fct\u00fcn haklar\u0131na sahip olmu\u015f. Bu anla\u015fma sonucunda kanal\u0131n yap\u0131m\u0131 1903 y\u0131l\u0131nda Amerikal\u0131lar taraf\u0131ndan tekrar ba\u015flam\u0131\u015f 82 km. uzunlu\u011fu olan kanalda 40 bin ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015farak 1914 y\u0131l\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f ve i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. 1977 y\u0131l\u0131ndan itibaren de kademeli olarak Panama h\u00fck\u00fcmetine devredilmi\u015f. Buradan ge\u00e7en tankerler 3 ay \u00f6ncesinden randevu al\u0131yorlar ve paras\u0131n\u0131 pe\u015fin bankaya yat\u0131r\u0131yorlar. Ge\u00e7i\u015f \u00fccretleri ise 100 bin ve 1.5 milyon Dolar aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyor, Y\u0131lda 14-15 bin tanker ge\u00e7ti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse iyi para. Bakm\u0131\u015flar i\u015fler iyi, hemen yak\u0131nda yeni bir kanal daha yaparak i\u015fletmeye alm\u0131\u015flar, her iki kanalda tam kapasite \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ben bu kadar b\u00fcy\u00fck paralar vermem, noluyoruz yahu gibi fikre kap\u0131l\u0131rsan\u0131z, G\u00fcney Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n en ucu, d\u00fcnyan\u0131n en zorlu en dalgal\u0131 denizlerinden Patagonya burnundan Macellan Bo\u011faz\u0131ndan dolanman\u0131z gerekir. Yani en az\u0131ndan 7.500 mil (14 bin km) fazladan yol ve bir ay s\u00fcren riskli deniz yolu. B\u00fcy\u00fck geminiz varsa siz buradan ge\u00e7in \u00e7ok avantajl\u0131.<\/p>\n
Liman ve gemi tescil ile ilgili vergilerin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 nedeniyle \u00e7ok fazla ticari gemi Panama bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda denizlerde dola\u015fmakta, bu da \u00fclke b\u00fct\u00e7esinde \u00f6nemli yer tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
Panama, ge\u00e7mi\u015fte en fazla darbe ve iktidar kavgalar\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerden, bu s\u00fcre\u00e7te olu\u015fan y\u00f6netim bo\u015flu\u011fu nedeniyle uyu\u015fturucu trafi\u011finde \u00f6nde gelen \u00fclkelerdendi.<\/p>\n
2015 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda d\u00fcnyada en mutlu \u00fclkeler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015f\u2026 \u015faka gibi. Adamlar her \u015fartta mutlu olabiliyor demek ki.<\/p>\n
Hani bazen kullan\u0131r\u0131z ya \u201cmuz cumhuriyeti\u201d mi diye, i\u015fte o deyi\u015fin kayna\u011f\u0131 Orta Amerika \u00fclkelerinden Honduras. B\u00f6lgede en fazla muz yeti\u015ftiren \u00fclkelerden Honduras, ge\u00e7mi\u015fte Amerika\u2019n\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7ince, Amerikal\u0131 muz t\u00fcccar\u0131 buradaki b\u00fct\u00fcn muz bah\u00e7elerini \u00e7ok uygun fiyatlardan toplar ve b\u00fct\u00fcn muz ticaretini tekeline al\u0131r. Sonralar\u0131 da buradaki ekonomik ve siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc anlatan kitap yazar ad\u0131n\u0131 da \u201cmuz cumhuriyeti\u201d koyar. Demokrasinin olmad\u0131\u011f\u0131, tek adam\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen y\u00f6netim bi\u00e7imi anlam\u0131nda kullan\u0131lan ifade. Nereden geldi akl\u0131ma birden, hay\u0131rd\u0131r\u2026<\/p>\n
Sevgilerimle<\/p>\n
Hayrettin KA\u011eNICI
\nAral\u0131k 2019<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzun ve s\u0131k\u0131c\u0131 u\u00e7ak yolculu\u011fun sonunda Orta Amerika \u00fclkelerinden Panama\u2019n\u0131n ba\u015f \u015fehri Panama da \u015fehir merkezinde farkl\u0131 g\u00f6rsellikte 50 den fazla \u00e7ok katl\u0131 binalar\u0131n aras\u0131ndaki otelimize gelebildik. Bu topraklar\u0131n ilgin\u00e7 hikayesi var 1412y\u0131l\u0131nda Kristof Kolomb ilk olarak bu g\u00fcnk\u00fc Amerika topraklar\u0131na geldi\u011finde, buralar\u0131 Hindistan zanneder ve burada ya\u015fayan yerel kabileler olan K\u0131z\u0131lderililere de Hindistanl\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12926,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-12971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n