\u00d6ZBEKISTAN<\/p>\n
\u00d6zbekistan’\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehri Semerkant, \u0130pek yollar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kav\u015faklar\u0131n biri ve Timur’un mezar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yer. Burada her \u015fey Timur ad\u0131na, kar\u0131s\u0131 Bibi Hatun ad\u0131na, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ad\u0131na, akrabalar\u0131n\u0131n ad\u0131na yapt\u0131r\u0131lan camiler, k\u00fclliyeler, an\u0131tlar. Eserlerin \u00e7o\u011fu \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kaderine terk edilmi\u015f veya y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f.
\n
\nBu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn olarak ayakta \u00e7ok bir \u015fey kalmam\u0131\u015f. Bu kadar b\u00fcy\u00fck komutan \u00f6l\u00fcnce neden arkadan gelenler bunlara sahip \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f aksine baz\u0131lar\u0131n\u0131 y\u0131km\u0131\u015flar! .14. y\u00fczy\u0131lda h\u00fck\u00fcmdar olan Timur (Timurlenk veya Aksak Timur)) ya\u015fam s\u00fcresince b\u00f6lge ve kendi halk\u0131n\u0131 korku ve zalimce y\u00f6nelmi\u015f . Sonra gelenler de kendisini \u00e7ok hat\u0131rlamak istemedikleri i\u00e7in eserlerine sahip \u00e7\u0131kmam\u0131\u015flar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Semerkant’tan Timur’u \u00e7\u0131kar\u0131rsan\u0131z geriye pek bir \u015fey kalmaz. Ancak b\u00fct\u00fcn eserlerinde ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve muhte\u015femlik var. \u00d6zellikle Registan Meydan\u0131 bir \u00e7ok sanat ve toplant\u0131 etkinliklerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 taraf\u0131 medrese olan muhte\u015fem bir meydan . Bilinen b\u00fcy\u00fck edebiyat\u00e7\u0131 Ali\u015fir Nevai de burada ya\u015fam\u0131\u015f. Leyla ile Mecnun, Ferhat ile Sirin ..gibi \u00fcnl\u00fc romanlar\u0131n yazar\u0131.Uzun bir otob\u00fcs yolculu\u011fundan sonra Timur\u2019un do\u011fdu\u011fu yer \u015eehri Sabz\u2019a (ye\u015fil \u015fehir ) geldik. \u0130lgin\u00e7 bir yer. \u00c7evreyi ve tarihi yerleri g\u00f6rd\u00fckten sonra Timur\u2019un muhte\u015fem saraylar\u0131ndan Aksaray\u2019a geldik. Ger\u00e7ekten muhte\u015femmi\u015f, ancak geriye saray\u0131n koca giri\u015f duvar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey kalmam\u0131\u015f, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f. En \u00f6nemlisi, sa\u011f iken yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mezar\u0131, \u00f6ld\u00fckten sonra unutulmu\u015f olmal\u0131 ki Semerkant\u2019a g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f. Burada ki mezar\u0131 ise y\u0131llar sonra tesad\u00fcfen bulunmu\u015f.Timur\u2019un bilinen en b\u00fcy\u00fck heykelinin \u00f6n\u00fcnde poz poz resim \u00e7ektirdikten sonra ge\u00e7 saatlerde Buhara \u015fehrine geliyoruz<\/p>\n
Buhara Orta\u00e7a\u011f d\u00f6neminden tipik bir Orta Asya \u015fehrinin bozulmam\u0131\u015f \u00f6rne\u011fi gibi. Ba\u015ftan sona medreseler, hanlar, hamamlar, tarihi eseler ile dolu bir \u015fehir. En b\u00fcy\u00fck \u015faka da Nasrettin Hoca heykeli ! Neden burada belli de\u011fil. F\u0131kra gibi, \u00d6zbekistan da Nasrettin Hoca..hah hah ha….<\/p>\n
\u00c7o\u011funlu\u011fu \u00e7\u00f6lde ge\u00e7en uzun bir otob\u00fcs yolculu\u011fundan sonra Orta\u00e7a\u011f da k\u00f6le ticaretinin merkezi olan Hiva \u015fehrine geldik. Hiva Orta\u00e7a\u011f d\u00f6neminde \u0130pek yolu \u00fczerindeki en \u00f6nemli kav\u015faklardan biri. D\u00f6neminin \u00f6zelliklerini aynen muhafaza etmi\u015f masal gibi bir \u015fehir. En \u00f6nemli d\u00f6rt Han’l\u0131k tan birinin merkezi ve Abu Reyhan El-Biruni (g\u00f6k bilimci, do\u011fa bilimci.. ) ve Musa El- Harezmi ( g\u00f6k bilimci, matematik\u00e7i) gibi bilim adamlar\u0131n\u0131n yeti\u015fti\u011fi \u00e7ok g\u00fczel \u015fehir.<\/p>\n
Sabah Ta\u015fkent’ten Fergana vadisine gidece\u011fiz, yollar b\u00fcy\u00fck ara\u00e7lar i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131ndan binek arabalar ile gidiyoruz. Fergana vadisi, \u00d6zbekistan, K\u0131rg\u0131zistan ve Tacikistan’\u0131 i\u00e7ine alan Orta Asya’n\u0131n en verimli en bereketli yeri. \u00d6zbek n\u00fcfusun \u00fc\u00e7te biri de burada ya\u015f\u0131yor. 1700 l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda var olan ve ayn\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131n sonun da Ruslar\u0131n istilas\u0131 ile kaybolan b\u00fcy\u00fck Kokand Han’l\u0131\u011f\u0131 da burada ya\u015fam\u0131\u015f. Yolumuzun \u00fczerinde, ekmek pazar\u0131na u\u011frad\u0131k. Onlarca ekmek satan tezgahlar yan yana dizilmi\u015f bir s\u00fcr\u00fc farkl\u0131 de\u011fi\u015fik ekmek sat\u0131yorlar.otlusu,tuzlusu, peynirlisi.so\u011fanl\u0131s\u0131 ,\u00e7e\u015fit \u00e7ok hangisini istesem al.Sat\u0131c\u0131lar\u0131n hepsi hatun, s\u00fcslenmi\u015fler sat\u0131\u015f\u0131n keyfini s\u00fcr\u00fcyorlar.Foto\u011fraf \u00e7ektirmeye de pek merakl\u0131lar hani.\u00c7o\u011funun \u00f6n di\u015fleri s\u0131ra s\u0131ra alt\u0131n, bu herhalde stat\u00fc belirliyor.En fazla alt\u0131n di\u015fi olan en makbul gibi.Elime bir ka\u011f\u0131t tutu\u015fturdu g\u00fczel k\u0131zlardan biri, hey ne oluyor dedim ama laf aram\u0131zda havalara da girdim haa,, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcm de\u011fi\u015fti, Hemen \u00e7akt\u0131rmadan rehbere g\u00f6sterdim f\u0131s\u0131lt\u0131 halinde ne yaz\u0131yor diye.Adresini yazm\u0131\u015f \u00e7ekti\u011fim resimleri istiyormu\u015f. T\u0131sss\u2026Kokand ve Fergana \u015fehirlerini \u015f\u00f6yle bir dola\u015f\u0131p mektep, medrese, cami, k\u00fclliye, saray ,m\u00fcze gibi yerleri g\u00f6rd\u00fckten sonra otelimize geldik. Yolda bir s\u00fcr\u00fc “dalyarak “g\u00f6rd\u00fck! !!….Hey hey bi dakka,.\u015eimdi siz, aaa ne kadar ay\u0131p, ne kadar k\u00f6t\u00fc diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz.!?..peki ne demek, manas\u0131n\u0131 biliyor musunuz.? \u00d6z T\u00fcrk\u00e7e de ve bu co\u011frafya da kullan\u0131lan T\u00fcrk\u00e7ede ve de Azeri T\u00fcrk\u00e7esinde ‘yarak’ silah anlam\u0131na geliyor. ” dallyarak ” da silahl\u0131 asker demek. Yani hi\u00e7 k\u00f6t\u00fc bir \u015fey de\u011fil mana olarak. \u0130stedi\u011finiz gibi kullanabilirsiniz. Mesela Amerikal\u0131 dalyaraklar derseniz, silahl\u0131 Amerikan askerleri anla\u015f\u0131l\u0131r.. mahzuru yok gibi!!. Ancak kar\u015f\u0131n\u0131zdaki do\u011fru T\u00fcrk\u00e7e bilmiyorsa sonuca katlanmak gerekebilir. Siz gene de \u00e7ok kullanmay\u0131n bence\u2026.Akl\u0131ma geldi, bazen ” anan\u0131n h\u00f6rekesi ” deriz , peki ne demek , k\u00fcf\u00fcr gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz .. h\u00f6reke \u00f6zellikle Anadolu da kad\u0131nlar\u0131n y\u00fcn e\u011firirken kulland\u0131klar\u0131, e\u011firdikleri y\u00fcn, iplik haline gelince \u00fczerine sard\u0131klar\u0131 topa\u00e7 gibi f\u0131r\u0131ldak . Buna h\u00f6reke denir. Anan\u0131n h\u00f6rekesi k\u00f6t\u00fc bir \u015fey mi!!? Ama biz k\u00fcf\u00fcr gibi kullan\u0131r\u0131z. Gene de siz herkese s\u00f6ylemeyin bence !!…<\/p>\n
Sabah erken K\u0131rg\u0131zistan’a hareket.<\/p>\n
\u00d6zbekistan; Rus\u00e7a ve \u00d6zbek\u00e7e esas lisan, ayr\u0131ca y\u00f6reye g\u00f6re Tacik\u00e7e ,gibi yerel lisanlar da konu\u015fuluyor..1991 da kazan\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan sonra h\u0131zla geli\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. En \u00f6nemlisi do\u011fal gaz \u00e7\u0131k\u0131yor.12 vilayeti var ve Kara Kalpakl\u0131lar \u00d6zerk Cumhuriyeti de bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde\u2026 Ne cumhuriyetler var be , \u015fapkaya g\u00f6re cumhuriyet..<\/p>\n
\u00d6zbekistan da \u00f6nemli Unesco D\u00fcnya Miraslar\u0131 g\u00f6rd\u00fck: 3000 y\u0131ll\u0131k d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcrlerinin kesi\u015fme noktas\u0131 ve \u0130slam mimarisinin en \u00f6nemli \u00f6rneklerinden Semerkant ,Timur d\u00f6neminin \u00f6nemli bilim ve k\u00fclt\u00fcr merkezi \u015eehr-isabz,orta \u00e7a\u011f mimarisinin en g\u00fczel \u00f6rneklerinde. Buhara ve Hiva 19. Y\u00fczy\u0131l M\u00fcsl\u00fcman mimarisinin ya\u015fayan en g\u00fczel \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n
KIRGIZISTAN<\/p>\n
Otob\u00fcs ile s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131na kadar geldik, herkes a\u015fa\u011f\u0131ya, bavullar elde uzun ve bozuk yoldan sonra pasaport kontrol\u00fc. Kuyruk k\u0131sa ama zaman al\u0131yor. Tam otomasyon olmay\u0131nca bekle ,birde valizlerin a\u00e7\u0131l\u0131p tek tek aranmas\u0131,sorgulanmas\u0131 ..gerginlik. yeter ama. Nihayet K\u0131rg\u0131zistan\u2018a girebildik.. Bekleyen minib\u00fcs ile Hosth \u015fehrine gelip ger\u00e7ek bir K\u0131rg\u0131z ailenin evinde \u00f6\u011fle yeme\u011fi yedik. Harikayd\u0131 her \u015feyi unuttuk.. Sonra Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 olan Hz. S\u00fcleyman Da\u011f\u0131na t\u0131rmand\u0131k. Tam ve eksiksiz b\u00fct\u00fcn bilgileri ! ald\u0131ktan sonra ak\u015fam u\u00e7a\u011f\u0131 ile ba\u015f \u015fehir Bi\u015fkek ve do\u011fru cup yatak.<\/p>\n
T\u00fcrklerin \u0130slamiyeti kabul\u00fcnden \u00f6nce \u015eamanizm d\u00f6neminde mezarlar\u0131nda kulland\u0131klar\u0131 \u00fczerlerinde resimleri olan balbal’lar ( mezar ta\u015flar\u0131 ) ve \u00e7evre gezisi.. Tekrar uzun ve bozuk yollardan sonra Narin \u015fehrine vas\u0131l olabildik.Beklentimizin \u00fczerinde otel.. K\u0131rg\u0131zistan’\u0131 neredeyse ba\u015ftan ba\u015fa ge\u00e7iyoruz. Tanr\u0131 da\u011flar\u0131nda kar ve buzullar\u0131n aras\u0131ndan ge\u00e7erek Ta\u015frabat kervansaray\u0131na geldik. Burada o d\u00f6nemlerden kalan kervansaray ve \u00e7evreye g\u00f6z att\u0131ktan yak\u0131nda olan K\u0131rg\u0131z yurtlar\u0131n\u0131 (\u00e7ad\u0131r, oba ) ziyaret etmek istedik, \u00e7ok memnun oldular. Da\u011f\u0131n ba\u015f\u0131,4- 5 \u00e7ad\u0131rl\u0131k geni\u015f bir aile. Belli burada hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131yorlar. K\u0131rg\u0131z’ lar T\u00fcrk soyudur ve burada bizi geleneksel misafirperverlikleri ile kar\u015f\u0131lad\u0131lar, yemek ikram ettiler. \u0130nan\u0131n habersiz geldik, bu \u015fartlarda yar\u0131m saate tertemiz \u00f6rt\u00fclerde muhte\u015fem ikramda bulundular .\u00c7ok g\u00fczeldi valla, te\u015fekk\u00fcrler K\u0131rg\u0131z hem\u015ferim. Yola devam, 3574 metre y\u00fckseklikte Torugart ge\u00e7idindeki K\u0131rg\u0131zistan s\u0131n\u0131r\u0131na geldik. G\u00fcmr\u00fck \u00e7ilesi ba\u015flad\u0131 gene.G\u00fcmr\u00fck memurunun nihayet geli\u015fi ve sonunda pasaport kontrol\u00fcnden \u00e7\u0131kt\u0131k.Bu \u00fclkeye girmekte zor \u00e7\u0131kmakta. Hayde bakal\u0131m, gene valizleri y\u00fcklen boktan bozuk yolda y\u00fcr\u00fcyerek \u00c7in taraf\u0131na ge\u00e7tik.S\u0131n\u0131rlar\u0131 y\u00fcr\u00fcyerek ge\u00e7meye al\u0131\u015ft\u0131k..Ge\u00e7tik \u00c7in\u2019e Me\u011ferse \u00e7ile bitmemi\u015f.Esas \u00e7ile daha yeni ba\u015fl\u0131yormu\u015f.. B\u00fct\u00fcn valizler, \u00fczerimiz, \u00e7ekti\u011fimiz foto\u011fraflar dahil,donumuza kadar arand\u0131k Gecenin bi yar\u0131s\u0131nda Ka\u015fgar’a geldik.Art\u0131k zora al\u0131\u015ft\u0131k,bundan sonra her \u015fey kolay..<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan; 1991 y\u0131l\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f, ayaklar\u0131n\u0131n \u00fczerinde durmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00fclke. Ancak, fazla bir tarih yok, yer alt\u0131n da , yer \u00fcst\u00fcnde de bir \u015fey yok. B\u00f6yle olunca sosyal ya\u015fam ve di\u011fer \u015fartlar zor gibi. Sanki Sovyet \u00f6zlemi var gibi mi ?! K\u0131rg\u0131zistan ismi nereden gelir bilir misiniz?! 5. y\u00fczy\u0131lda kuzeyden bu b\u00f6lgeye gelen, ba\u015flar\u0131nda kad\u0131nlar olan k\u0131rk farkl\u0131 T\u00fcrk soyu grup buraya yerle\u015fmi\u015fler. Zaman i\u00e7erisinde ” kim bu gruplar ” sorusunun cevab\u0131 ” k\u0131rk g\u0131zlar ” diye an\u0131lm\u0131\u015f ve bu zamanla K\u0131rg\u0131z olarak yerle\u015fmi\u015f. T\u00fcrk soylar\u0131nda kad\u0131n hep g\u00fc\u00e7l\u00fc, hakim y\u00f6neten olmu\u015ftur. \u0130stiklal sava\u015f\u0131nda da T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 erke\u011fi ile birlikte sava\u015fm\u0131\u015f, beraber at binmi\u015f, kuru dilim ekme\u011fini erke\u011fi ile payla\u015fm\u0131\u015f ve de \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmi\u015ftir. \u0130\u015fte ge\u00e7mi\u015ften beri bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc , ak\u0131ll\u0131, y\u00f6netici T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131 biz bu g\u00fcn geri plana at\u0131p, \u00e7ar\u015fafa sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, o da s\u0131\u011fm\u0131yor bu kal\u0131ba.!!. Hangi din, mezhep, inan\u00e7 olursa olsun, bu mudur olmas\u0131 gereken.!!<\/p>\n
\u00c7\u0130N,S\u0130NCAN UYGUR \u00d6ZERK B\u00d6LGES\u0130<\/p>\n
Geldik Ka\u015fgar\u2019a. Ka\u015fgar \u015fehrinin tarihi yerlerini gezdik ve tabi ki Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut’un T\u00fcrbesini ziyaret etmeden ge\u00e7emezdik. Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut 11, y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f ilk T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck (divan-i Lugati-t T\u00fcrk) ve T\u00fcrkler hakk\u0131nda ilk derleme yapan \u00f6nemli bir T\u00fcrk dil bilgini. Ka\u015fgar, b\u00f6lgede \u00f6nemli bir \u015fehir, biraz kar\u0131\u015f\u0131k ve da\u011f\u0131n\u0131k gibi. \u0130lk dikkatimi \u00e7eken \u015fey yaz\u0131lar oldu. Her yerde ayn\u0131 tabela \u00fczerinde \u00c7ince karakter, Arap\u00e7a harfler ve Latin harfler ile yaz\u0131lan yaz\u0131lar. Hangisi ho\u015funa giderse, anlarsan onu oku. Saat 22,00 hava hala ayd\u0131nl\u0131k g\u00fcne\u015f hava da, neler oluyor burada da dedik.B\u00fct\u00fcn \u00c7in co\u011frafyas\u0131nda tek saat uygulamas\u0131 varm\u0131\u015f. Yani her yerde saat Pekin saatine g\u00f6re . Kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yok.Baz\u0131 yerlerde gece yar\u0131s\u0131 hala g\u00fcne\u015f, baz\u0131 yerlerde g\u00fcnd\u00fcz ama ak\u015fam gibi. Olsun vars\u0131n dedik Yolda Yengisar\u2019da ihtiya\u00e7 molas\u0131. Her taraf b\u0131\u00e7ak satan d\u00fckkanlar. B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k Uygur\u2019lar\u0131n baba mesle\u011fi her \u00e7e\u015fit var. D\u00fcz olan\u0131 k\u0131vr\u0131k olan\u0131, \u00e7atall\u0131s\u0131, topuzlusu..\u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit.\u00c7ok ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fundan!ba\u015flad\u0131k pazarl\u0131\u011fa. Kural s\u00f6ylenen fiyat\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 ver.\u00c7ok heyecanl\u0131, herkesin elinde b\u0131\u00e7ak pazarl\u0131kta. \u0130\u015fte pazarl\u0131\u011f\u0131n en heyecanl\u0131 yerinde k\u00f6t\u00fc haber geldi, bunlar\u0131 g\u00fcmr\u00fckten valizlerin i\u00e7inde bile olsa \u00e7\u0131karamazs\u0131n\u0131z. B\u00fct\u00fcn heyecan bitti, ufak \u00e7ak\u0131lar ile yetinmek durumunday\u0131z.\u0130htiya\u00e7lar tamam.Yola devam ediyoruz Yarkent\u2019te geldik \u00f6\u011fle yeme\u011fi ve \u00e7evre ziyareti..<\/p>\n
Yarkent, Uygur m\u00fczik tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli yeri olan \u201c oniki mukam \u201c (m\u00fczik makam\u0131) n\u0131n derlendi\u011fi yer ve derleyen Amani\u015fah\u2019\u0131n mezar\u0131 da burada.Orta Asya da \u00e7ok bilinen biri. Bu g\u00fcn Cuma merkez cami \u00f6n\u00fcndeyiz, yollar sokaklar, meydan dolu, herkes namaz k\u0131l\u0131yor. Vay be her g\u00fcn b\u00f6yle mi oluyor diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm..Me\u011ferse,burada merkez camiler sadece Cuma Namaz\u0131 i\u00e7in ibadete a\u00e7\u0131l\u0131yor ve herkes de orada Cuma Namaz\u0131n\u0131 k\u0131l\u0131yormu\u015f. G\u00fczel..Gelmi\u015f iken b\u00fcy\u00fck usta Amani\u015fah\u2019\u0131n mezar\u0131n\u0131 ziyaret etmek istedik.Namaz\u0131n bitmesini bekleyece\u011fiz t\u00fcrbeye girmek i\u00e7in. Kalabal\u0131k da\u011f\u0131ls\u0131n.Namaz bitti kalabal\u0131k da\u011f\u0131lm\u0131yor etraf\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7evirdiler bizi inceliyorlar.Manzara \u015fu; onlarca ayakta duran adam , a\u011f\u0131zlar\u0131 yar\u0131m a\u00e7\u0131k bo\u015f ve uzun bak\u0131\u015flar.Bak\u0131\u015f\u0131yoruz ,resim \u00e7ekiyoruz ..uzayl\u0131 muamelesi yap\u0131yorlar bize.Bunu ya\u015famak istedim, gruptan ayr\u0131ld\u0131m etraftan dola\u015f\u0131p onlar\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131m. Bende arkada\u015flar\u0131m\u0131 Uygurlu hem\u015ferilerim ile beraber seyrediyorum. Valla hani bo\u015f bo\u015f bakmak keyifli geldi.Durum kar\u0131\u015ft\u0131, hem onlara bak\u0131yorlar hem de bana, g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcyoruz ama kim neye g\u00fcl\u00fcyor belli de\u011fil.\u0130\u015fin tad\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmadan helalle\u015fip ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\n
Uygurlular ile konu\u015fmak keyifli, zor da olsa anla\u015f\u0131l\u0131yor.. Muhte\u015fem S\u00fcleyman ve Kurtlar Vadisi dizilerini burada bilmeyen yok.\u00c7ok \u00f6nemli.. Konu a\u00e7\u0131l\u0131yor dizi hakk\u0131nda konu\u015fuluyor ama bende t\u0131k yorum yok..televizyon dizileri seyretmeme k\u00fclt\u00fcrs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131m. Do\u011frusu biraz utand\u0131m, Art\u0131k seyredece\u011fim!!<\/p>\n
Art\u0131k gezinin heyecanl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fl\u0131yor. Taklamakan \u00e7\u00f6l\u00fcndeyiz. \u00c7\u00f6l \u00fczerinde uzun yolculuktan sonra Hotan \u015fehrine geldik. Hotan\u2019da sabah hava de\u011fi\u015fik, sis gibi de pusa benziyor ,a\u00e7\u0131k gibi de kapal\u0131 sanki , de\u011fi\u015fik bir durum. Ay da fazla parlak gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ve de b\u00fcy\u00fck gibi.. \u00d6\u011frendik ki, havadaki pus de\u011fil \u00e7\u00f6l tozu, di\u011feri de ay de\u011fil g\u00fcne\u015fmi\u015f.Vay be \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m valla, ilk defa b\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6r\u00fcyorum. Hotan, \u00e7\u00f6l\u00fcn ortas\u0131nda bir vaha \u015fehir. Havada devaml\u0131 \u00e7\u00f6l tozu var. R\u00fczgars\u0131z g\u00fcnde bile tozlar havada as\u0131l\u0131 duruyor. Burada ya\u015fayanlar g\u00fcnde bir kg. kadar toz yutarlarm\u0131\u015f, rehberin ifadesine g\u00f6re. Hadi yar\u0131s\u0131 olsun, azm\u0131! Her \u015fey ortada, etler, ekmek, sebze \u0131slak, kuru her \u015fey a\u00e7\u0131kta sat\u0131l\u0131yor, \u00e7o\u011funlukla sokakta pi\u015firilip yeniyor. Bu \u00e7\u00f6l kumu yemek ile biter mi yahu. Afiyet olsun… Eski bir nehir yata\u011f\u0131na gittik, herkes nehir yata\u011f\u0131nda bir \u015feyler ar\u0131yor, yakla\u015ft\u0131k sorduk, ye\u015fim ta\u015f\u0131 ar\u0131yorlarm\u0131\u015f. \u0130lgilenince hepsi ceplerinden parlak ta\u015flar \u00e7\u0131kar\u0131p satmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hay\u0131rl\u0131 i\u015fler size. Define avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi bir \u015fey. Bir \u015feyler buluyor musunuz diye sorduk, uzun uzun t\u0131ra\u015f\u0131 bol avc\u0131 hikayeleri. Biraz al\u0131\u015f veri\u015fe bakal\u0131m diye talimat geldi han\u0131mlardan,. Hal\u0131 ve ta\u015f ma\u011fazas\u0131na geldik, rehber hanut pe\u015finde her t\u00fcrl\u00fc ilgi alaka tamam.. Geldik b\u00fcy\u00fck bir ma\u011fazan\u0131n \u00f6n\u00fcne, etraf\u0131m\u0131z gene bir s\u00fcr\u00fc i\u015fsiz Uygurlu hem\u015ferim ile \u00e7evrildi. Manzara ayn\u0131, a\u011f\u0131zlar yar\u0131m a\u00e7\u0131k uzun ve bo\u015f bak\u0131\u015flar ile bize bak\u0131p inceliyorlar. Burada da uzayl\u0131 muamelesi yap\u0131yorlar. Belli yabanc\u0131ya pek al\u0131\u015f\u0131k de\u011filler. F\u0131rsat deyip bi s\u00fcr\u00fc foto\u011fraf \u00e7ekiyorum. Ho\u015flar\u0131na gidiyor, hele \u00e7ektiklerimizi g\u00f6sterince de\u011fmeyin keyiflerine hepsi mutlu. Bir ka\u00e7\u0131 bize resimleri yolla diyor, ama nas\u0131l olacak oda bilmiyor bizde bilmiyoruz. G\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki i\u015fsizlik b\u00fcy\u00fck, herkes bo\u015fta. \u0130\u015f var gel \u00e7al\u0131\u015f desen , \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar m\u0131 bilmem..!<\/p>\n
\u00c7\u00f6l\u00fcn i\u00e7inden yola devam, neredeyse be\u015f y\u00fcz metre \u00f6tesi g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor \u00e7\u00f6l tozundan. Maskesiz gezmemek laz\u0131m galiba.. Burada \u00e7\u00f6l tozu ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Yani k\u00f6\u015fe bucak her taraf ,arabalar\u0131n i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131 toz. Sonunda Mingfeng \u015fehrine geldik. \u00c7\u00f6lde bir otel .<\/p>\n
Bu g\u00fcn hafif \u00e7\u0131lg\u0131n bir g\u00fcn olacak. Sabah 05.00 yolday\u0131z, \u00e7\u00f6lde g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015funu seyredece\u011fiz. Ger\u00e7ekten \u00e7ok g\u00fczel, de\u011fi\u015fik etki veriyor. Bak\u0131yorum, kimisi heyecanl\u0131, kimisi dilek tutuyor ya tutarsa diye, kimisi duygular\u0131 ile y\u00fczle\u015fiyor.. herkes durumu de\u011ferlendiriyor .. Kahvalt\u0131 m\u00fcthi\u015f \u00e7ay dahil her \u015fey var ,mekan Taklamakan \u00e7\u00f6l\u00fc. Yetmedi,\u00f6\u011flen yeme\u011fi de \u00e7\u00f6lde piknik usul\u00fc.Vay be u\u00e7suz bucaks\u0131z derinlik sonsuzluk b\u00f6yle bir \u015fey demek ki..Kum tepelerine t\u0131rman\u0131yoruz,yuvarlan\u0131yoruz, \u015fark\u0131lar, danslar. Velhas\u0131l \u00e7ocuklar gibi \u015fendik..Taklamakan \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fc ba\u015ftan ba\u015fa ge\u00e7iyoruz, toplam 600 km. gidece\u011fiz sonsuzluk duygusu ile. Lastik patlasa ,ar\u0131za olsa bize bizden ba\u015fka fayda olmaz.Taklamakan \u00e7\u00f6l\u00fc yakla\u015f\u0131k 330.000 km2.neredeyse T\u00fcrkiye\u2019nin yar\u0131s\u0131 gibi.. Adamlar \u00e7\u00f6l\u00fcn tam ortas\u0131ndan yol yapm\u0131\u015flar ve yol boyunca damlal\u0131kl\u0131 sulama borular\u0131 d\u00f6\u015femi\u015fler. Yol kenarlar\u0131nda yeti\u015ftirilen \u00e7\u00f6l bitkileri, r\u00fczgar ile gelen kumlar\u0131 tutsun yol kapanmas\u0131n diye. \u015eu \u00c7inliler \u00e7\u0131lg\u0131n adamlar vessel\u00e2m … Ak\u015fam Korla \u015fehrine geldik. B\u00f6lgenin ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehri.Buradan ayr\u0131lmadan<\/p>\n
\u00f6nce, \u0130pek Yolu \u00fczerinde \u00f6nemli yerlerden biri ve \u015fehrin ana giri\u015fi olan Demirkap\u0131\u2019ya geldik. Zaman\u0131nda kervanlar, t\u00fcccarlar, gezginler ,din adamlar\u0131 hepsinin \u015fehre giri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 dar bo\u011faz.En \u00f6nemlisi Marco Polo da ilk defa \u00c7in\u2019e buradan giri\u015f yapm\u0131\u015f.Y\u00fcz y\u0131llardan beri her \u015fey ayn\u0131 de\u011fi\u015fiklik yok. Hatta Marco Polo\u2019nun ayak izleri bile.<\/p>\n
Bu g\u00fcn gezinin en \u00f6nemli g\u00fcnlerinden biri bence, Uygur T\u00fcrklerinin ge\u00e7mi\u015ften beri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Turfan \u015fehrine geldik.Ya\u015f\u0131 35-40 \u0131n \u00fczerinde olanlar hat\u0131rlar. \u00c7ocuklu\u011fumuzda manavlar, sat\u0131c\u0131lar ba\u011f\u0131r\u0131rlard\u0131, ” abla turfandan bunlar, turfandaaan “, zaman\u0131ndan \u00f6nce \u00e7\u0131kan meyve sebze i\u00e7in. Ne oldu\u011funu tam anlamazd\u0131k ama iyi bir \u015fey diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fck. \u0130\u015fte o turfan , buradaki Turfan m\u0131\u015f. Yaz\u0131n hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n +55 dereceye,toprak \u00fcst\u00fc s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n +85 dereceye kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, k\u0131\u015f\u0131n da -15 dereceye kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir yer.<\/p>\n
Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131ndan eriyen kar ve buz sular\u0131, y\u00fczeye yak\u0131n yeralt\u0131 su havzalar\u0131nda toplan\u0131yor. Yerle\u015fim b\u00f6lgesi bu yeralt\u0131 su havzalar\u0131ndan kot fark\u0131 olarak 80-100 metre a\u015fa\u011f\u0131da. ( Deniz seviyesinden de 154 metre ) 2000 – 3000 y\u0131l \u00f6nce burada ya\u015fayan kavimler, bu yer alt\u0131 havzalar\u0131ndaki suyu ke\u015ffetmi\u015fler ve kanallar ile toplama g\u00f6letlerine ta\u015f\u0131yarak tar\u0131m yapma projesi geli\u015ftirmi\u015fler. Yerin \u00fczerinden kuyu gibi delikler a\u00e7arak belli bir derinli\u011fe indikten sonra, su havzas\u0131 ve suyun ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131 istikametine do\u011fru kanallar a\u00e7m\u0131\u015flar. Bu kanal daha ileride a\u00e7\u0131lan belli derinlikteki ba\u015fka bir kuyu ile her iki istikamete do\u011fru a\u00e7\u0131lan kanallar ile tekrar birle\u015ftirilmi\u015f ve bunlar tekrarlanarak a\u00e7\u0131lan kanallar birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f. Bu \u015fekilde kanallar birle\u015ftirilerek devam etmi\u015f. Ancak \u00f6nemli konu, kanal\u0131n nerede ve hangi derinlikten ba\u015flayaca\u011f\u0131 ve sonra a\u00e7\u0131lan kuyunun hangi derinlikte olmas\u0131 gerekti\u011fi. A\u00e7\u0131lan kuyu derinlikleri ile ba\u011flanan kanallar\u0131n e\u011fimi uygun ve devam ediyor olmal\u0131 ki su kendi do\u011fal e\u011fimiyle (cazibesiyle) aks\u0131n. Bu \u015fekilde suyu toplama g\u00f6letlerine ta\u015f\u0131may\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flar. Yani, yerin 80-100 metre alt\u0131ndaki suyu, yer alt\u0131nda a\u00e7\u0131lan kanallar ile buradan da 70-80 metre daha d\u00fc\u015f\u00fck kod da olan yerle\u015fim b\u00f6lgesine yani yerin \u00fczerine s\u0131f\u0131r koduna \u00e7\u0131karm\u0131\u015flar. Bu ince ayar kilometrelerce devam etmi\u015f. Yazmas\u0131 okumas\u0131 kolay, o d\u00f6nem de ciddi bir m\u00fchendislik harikas\u0131. O d\u00f6nem Milattan \u00f6nceki d\u00f6nem!! Kilometrelerce kanal kazacaks\u0131n yerin alt\u0131ndan, hem de kendi yapt\u0131\u011f\u0131n ilkel aletler ile , topraklar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131ya ta\u015f\u0131yacaks\u0131n ve e\u011fim de 80-100 metrede s\u0131f\u0131r kodunu yakalayacaks\u0131n.. Vay be, bu nas\u0131l i\u015ftir o d\u00f6nemde.Anlatmas\u0131 bile kolay de\u011fil.. G\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 1500 y\u0131l \u00f6nce buraya yerle\u015fen Uygur T\u00fcrkleri de bunlar\u0131 kullanm\u0131\u015f, yenilerini de a\u00e7m\u0131\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar da devam ettirmi\u015fler. Helal sana Uygurlu hem\u015ferim. Bu kanallara Karez deniliyor.Bu g\u00fcn halen binlercesi kullan\u0131lan bu karezlerin toplam uzunlu\u011fu 5000 km.. \u0130\u015fte bu sular ile yapt\u0131klar\u0131 tar\u0131m da b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 elde etmi\u015fler. \u00c7\u00f6l kumlar\u0131 ile beslenen verimli toprak, uygun klima, bol oksijen ve sulama ile bu b\u00f6lgede mahsul\u00fcn di\u011fer bir \u00e7ok b\u00f6lgeye g\u00f6re \u00e7ok daha erken olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 ve bereketli olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Burada her \u015fey yeti\u015febilir. \u0130\u015fte bu mahsuller o d\u00f6nemlerden beri d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na gidiyor, hem de ilk \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcn olarak.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, bize e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinde bir g\u00fcn \u00e7\u00f6lde kal\u0131rsan nas\u0131l tahretlenirsin ( k\u0131\u00e7\u0131n\u0131 nas\u0131l silersin su olmadan ), nas\u0131l kumda teyemm\u00fcm (susuz abdest alma) edilir \u00f6\u011fretilirdi. Bunlar\u0131 \u00f6\u011frenece\u011finize veya yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrk Soyu Uygur T\u00fcrkleri neler yapm\u0131\u015f bu muhte\u015fem m\u00fchendislik olay\u0131 anlat\u0131lsa yanl\u0131\u015f m\u0131 olurmu\u015f. Bre adam, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m co\u011frafyada \u00e7\u00f6l m\u00fc var!!<\/p>\n
Turfan’dan Urum\u00e7i \u015fehrine gidiyoruz , yolda eskilerden Emin Cami’yi ziyaretten sonra, bir yer alt\u0131 m\u00fczesine geldik. Salonlardan birinde, bir tarafta son derece itina ile yerle\u015ftirilmi\u015f d\u00f6neme ait kahramanlar\u0131n, komutanlar\u0131n heykelleri var. Di\u011fer tarafta ise bu \u00fclkeye iyi niyetle gelmi\u015f fakat buradaki tarihi eserleri yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131ran h\u0131rs\u0131zlar\u0131n heykelleri. Evet, a\u00e7\u0131klamada aynen ne i\u00e7in geldikleri ve neyi \u00e7ald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan levhalar var ve h\u0131rs\u0131z olarak belirtiliyor, b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131k kimlikleri ile birlikte. Harika, ne g\u00fczel valla, b\u00f6yle te\u015fhir etmeli bu tip deyyuslar\u0131 herkese.<\/p>\n
Geldik Urum\u00e7i’ye, \u015fehir turu ak\u015fam g\u00fczel bir lokalde arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n evlilik y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlad\u0131k.Urum\u00e7i, Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi’nin ba\u015f kenti. Di\u011fer yerlere g\u00f6re daha modern gibi y\u00fcksek binalar yollar iyi de trafik boktan. Buras\u0131 Orta Asya’n\u0131n e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, ticaret merkezi.Bu co\u011frafyada yollar burada kesi\u015fiyor. B\u00f6lgenin y\u00f6netim merkezi.<\/p>\n
\u0130pek Yolu g\u00fczergah\u0131m\u0131z\u0131n son noktas\u0131 Dunhuang \u015fehrine geldik. Buras\u0131 da \u00f6nemli merkezlerinden ve ipek yolu ana kav\u015faklar\u0131ndan biri. \u0130pek yolu sadece ticaret yolu de\u011fil ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcr ve sanat yolu. Budizm de bu yolla buraya gelmi\u015f ve Asya’ya yay\u0131lma da \u00f6nemli noktalardan bir yer olmu\u015f. Magoa Ma\u011faralar\u0131 da 4. as\u0131rda bu ama\u00e7 i\u00e7in yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve y\u0131llarca devam etmi\u015f. Da\u011f\u0131n bir y\u00fczeyinde, tamamen oyularak yap\u0131lan bine yak\u0131n odalar ve bunlar\u0131n i\u00e7inde de buradaki toprak oyularak yap\u0131lm\u0131\u015f Budizm mabetleri ve Buda heykelleri var., Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 olmak i\u00e7in, tespit edilmi\u015f olan alt\u0131 kriterden birinin olmas\u0131 yeterlidir. D\u00fcnyada alt\u0131 kriterin alt\u0131s\u0131n\u0131 da sa\u011flayan sadeceVenedik \u015fehri ve Dunhuang Magoa Ma\u011faralar\u0131 var. Bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemli bir yer. Her bir oda ayr\u0131 bir sanat eseri gibi ve m\u00fcthi\u015f bir koruma var.<\/p>\n
Dunhuang \u015fehri Gobi \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn tam ortas\u0131na kurulmu\u015f bir vaha \u015fehir. Bizde de \u00e7\u00f6l al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015flad\u0131 ya ! bu sefer de \u00e7\u00f6lde g\u00fcne\u015fi bat\u0131ral\u0131m dedik, ver elini Gobi \u00e7\u00f6l\u00fc. Vermedi elini, yok \u00f6yle bedava, giri\u015f paral\u0131. \u00c7inli abiler bu i\u015fi iyi tutturmu\u015f. Son kalan \u00e7erez ve i\u00e7kilerimiz ile \u00e7\u00f6lde g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131… Ger\u00e7ekten g\u00fczel ve ya\u015fanas\u0131 olay. Te\u015fekk\u00fcrler Tanr\u0131m sana..<\/p>\n
Art\u0131k demir alma zaman\u0131 geldi bu limandan, d\u00f6n\u00fc\u015f ba\u015fl\u0131yor. Sincan \u00d6zerk Uygur T\u00fcrk B\u00f6lgesinden ayr\u0131l\u0131yoruz , Pekin \u00fczerinden evimize gidiyor<\/p>\n
Sincan \u00d6zerk Uygur B\u00f6lgesi; Kendi bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan devleti olarak 1950 y\u0131l\u0131na kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f.Bu tarihten itibaren \u00c7in’in buray\u0131 i\u015fgali ile Sincan Uygur \u00d6zerk T\u00fcrk B\u00f6lgesi olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede n\u00fcfusun % 48 si Uygur T\u00fcrkleri, % 30 \u00c7inli (Han \u00c7inlileri), kalan k\u0131sm\u0131 \u00d6zbek, K\u0131rg\u0131z, Mo\u011fol ve di\u011fer etnik gruplar. \u00c7in’de toplam 56 etnik grup mevcut.Bunlardan 47 farkl\u0131 etnik gruptan insanlar burada ya\u015f\u0131yor. Ortak ve resmi lisan \u00c7ince . Bir s\u00fcr\u00fc de farkl\u0131 lisanlar var. Herkes farkl\u0131 konu\u015fuyor..G\u00f6z\u00fcken o ki, Uygurlar \u00e7o\u011funlukta olsalar da ekonomik ve siyasi hakimiyet \u00c7inliler de.1999 y\u0131l\u0131nda ki Urum\u00e7i deki ya\u015fanan olaylar\u0131 sorduk,yakla\u015f\u0131k \u00e7o\u011fu Uygurolan y\u00fczlerce ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015f, bir \u00e7ok ki\u015fi de hapis. Sebep; Uygurlulara g\u00f6re \u00c7inliler M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 ve onlar\u0131 sevmiyorlar. \u00c7inliler ise bir grup Uygur ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in harekete ge\u00e7ti, \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti de buna kar\u015f\u0131 buray\u0131 asker ile kontrol alt\u0131na ald\u0131 diyor. \u015eu anda sessizlik ancak sanki ate\u015f halen kor gibi. \u00d6ncelikle petrol ve tar\u0131m en \u00f6nemli sekt\u00f6r. \u00c7inliler b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m yap\u0131yorlar, yollar, binalar , tesisler..Uygur \u00f6zerk b\u00f6lgesi ama.s\u00f6z \u00c7inlilerin.<\/p>\n
\u0130pek Yolu gezisinde, \u00d6zbekistan\/Ta\u015fken\u2019ten ba\u015flayarak T\u00fcrkiye’ye kadar uzanan esas \u0130pek yolu \u00fczerinde Dunhuang\u2019a kadar yakla\u015f\u0131k 9000 km yol yapt\u0131k. Kolay olmayan, ancak de\u011fi\u015fik ve farkl\u0131 bir seyahat. \u00c7ok s\u0131cak g\u00fcnlerden , so\u011fuk g\u00fcnlere geldik, \u00e7\u00f6lleri, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrleri ya\u015fad\u0131k farkl\u0131 tarihi d\u00f6nemleri g\u00f6rd\u00fck. Marco Polo’nun ayak izlerini takip ettik. Bir\u00e7ok Unesco D\u00fcnya Miras\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Evlerde konuk olduk, g\u00fczel insanlar ile T\u00fcrk\u00e7e konu\u015ftuk. T\u00fcrk soylar\u0131 * ile tan\u0131\u015ft\u0131k. Dop dolu g\u00fcnler, \u00e7ok g\u00fczel ve keyifliydi.<\/p>\n
*T\u00dcRK SOYU;<\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan \u00fclkelerin kurdu\u011fu k\u00fclt\u00fcr te\u015fkilat\u0131d\u0131r.2 si g\u00f6zlemci12 si cumhuriyet olmak \u00fczere toplam 14 daimi \u00fcyesi vard\u0131r.Bag\u0131ms\u0131z cumhuriyet ile y\u00f6netilen \u00fclkeler: T\u00fcrkiye,Azerbaycan,K\u0131rg\u0131zistan,\u00d6zbekistan,Kazakistan,T\u00fcrkmenistan\u2019d\u0131r. Tataristan,Ba\u015fkurtdistan, Altay Cumhuriyeti,Saka Cumhuriyeti (Yakutistan), Hakasya Cumhuriyeti (Hakas) ve Tuva Cumhuriyeti ise Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bulunan \u00f6zerk T\u00fcrk cumhuriyetleridir. Moldova Cumhuriyetinde ya\u015fayan Gagavuz T\u00fcrkleri ile Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyetinde ya\u015fayan T\u00fcrkler ise g\u00f6zlemci \u00fcye stat\u00fcs\u00fcndedir. Uygur T\u00fcrkleri, merkezi y\u00f6netim olan \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin onay\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6zlemci stat\u00fcs\u00fc kazanamam\u0131\u015ft\u0131r,<\/p>\n
Sevgilerimle<\/p>\n
Hayrettin Ka\u011fn\u0131c\u0131<\/p>\n
May\u0131s 2014<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6ZBEKISTAN \u00d6zbekistan’\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehri Semerkant, \u0130pek yollar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kav\u015faklar\u0131n biri ve Timur’un mezar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yer. Burada her \u015fey Timur ad\u0131na, kar\u0131s\u0131 Bibi Hatun ad\u0131na, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ad\u0131na, akrabalar\u0131n\u0131n ad\u0131na yapt\u0131r\u0131lan camiler, k\u00fclliyeler, an\u0131tlar. Eserlerin \u00e7o\u011fu \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kaderine terk edilmi\u015f veya y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":805,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi-notlari"],"yoast_head":"\n